ZUS rusza z wielką akcją przeliczania emerytur tych kobiet. Chodzi o ten rocznik seniorek

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie oblicza emerytury części kobiet, które w 2026 roku kończą 65 lat. Zmiana może oznaczać wyższe comiesięczne wypłaty. Nie wszystkie seniorki skorzystają jednak z tego rozwiązania, a o prawie do przeliczenia decyduje szczegół zapisany we wcześniejszej decyzji emerytalnej.

Fot. Fizkes / Shutterstock.

W 2026 roku ZUS przelicza emerytury kobiet urodzonych w konkretnym roku

Wiele kobiet zakończyło aktywność zawodową po ukończeniu 60 lat i od kilku lat otrzymuje już emeryturę. Część z nich może teraz dostać nową decyzję z ZUS, mimo iż nie składała żadnego wniosku. Wynika to ze sposobu rozliczania środków zgromadzonych w systemie emerytalnym. Po osiągnięciu określonego wieku zmienia się sposób obliczania świadczenia, a Zakład uwzględnia pieniądze zapisane zarówno na koncie emerytalnym, jak i na subkoncie. Nowa kwota może być wyższa od dotychczasowej, ale jej wysokość zależy od indywidualnej historii ubezpieczenia.

Chodzi przede wszystkim o rocznik 1961. Kobiety urodzone w tym roku osiągają w tej chwili 65 lat, a dla części z nich jest to moment ponownego ustalenia wysokości emerytury. Seniorki, które przeszły na emeryturę zaraz po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, zrobiły to w 2021 roku. Od tego czasu mogły otrzymywać świadczenie składające się z 2 części: emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz okresowej emerytury kapitałowej. Po ukończeniu 65 lat okres pobierania tej drugiej części dobiega końca, a ZUS ustala nową wysokość emerytury z FUS. Nie jest to specjalna podwyżka przyznana decyzją rządu ani jednorazowy dodatek. Mechanizm wynika z przepisów obowiązujących od lat i uruchamia się po spełnieniu ustawowych warunków.

Znaczenie ma dokładna data urodzenia. Kobiety z rocznika 1961, które obchodziły 65. urodziny w pierwszych miesiącach 2026 roku, osiągnęły już wiek wymagany do przeliczenia. Seniorki urodzone w listopadzie lub grudniu muszą jeszcze poczekać na swoje urodziny. W kolejnych latach ten sam mechanizm będzie dotyczył następnych roczników, w tym kobiet urodzonych w 1962 roku, które skończą 65 lat w 2027 roku. Samo osiągnięcie tego wieku nie daje jednak wszystkim prawa do automatycznego ponownego obliczenia świadczenia. Najważniejsze jest to, jaki rodzaj emerytury został wcześniej przyznany.

Nie każda 65-latka dostanie podwyżkę. Decyduje okresowa emerytura kapitałowa

Podstawowym warunkiem jest wcześniejsze posiadanie prawa do okresowej emerytury kapitałowej. To świadczenie związane z uczestnictwem w otwartym funduszu emerytalnym, czyli OFE, i środkami zapisanymi na subkoncie w ZUS. Aby je otrzymać, kobieta musi mieć ustalone prawo do emerytury na nowych zasadach, ukończone 60 lat oraz odpowiednią kwotę na subkoncie. ZUS sprawdza, czy w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego miesiąc przyznania emerytury zgromadzone środki wynosiły co najmniej 20-krotność obowiązującego wówczas dodatku pielęgnacyjnego. o ile warunki zostały spełnione, seniorka mogła otrzymywać okresową emeryturę kapitałową obok świadczenia wypłacanego z FUS.

Nie każda osoba należąca do OFE otrzymywała jednak takie świadczenie. Zdarzało się, iż zgromadzona kwota była niewystarczająca, a środki z subkonta uwzględniano już przy obliczaniu emerytury z FUS. Dlatego sam fakt przynależności do OFE nie wystarczy, podobnie jak sam rok urodzenia. Decydujące znaczenie ma prawo do okresowej emerytury kapitałowej i jego sytuacja w momencie osiągnięcia 65 lat. Najłatwiej sprawdzić to w decyzji wydanej przy przyznawaniu świadczenia. Powinna zawierać informację o jego rodzaju oraz wysokości poszczególnych części emerytury.

ZUS przeliczy emeryturę automatycznie. Nowa kwota nie może być niższa od wcześniejszej sumy świadczeń

Zasady ponownego obliczania emerytury określa art. 26c ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, której tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2025 roku, poz. 1749. Przepis przewiduje, iż po ukończeniu 65 lat przez osobę pobierającą okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie tego wieku ZUS ponownie oblicza emeryturę z urzędu. Seniorka nie musi więc składać dodatkowego formularza tylko po to, aby uruchomić ten mechanizm. Zakład ustala wysokość nowego świadczenia na podstawie zgromadzonych składek, zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz środków zapisanych na subkoncie.

Przepisy zawierają istotne zabezpieczenie dla emerytek. Nowa emerytura nie może być niższa od sumy emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej, która przysługiwała bezpośrednio przed ukończeniem 65 lat. Przykładowo, jeżeli kobieta otrzymywała łącznie 3200 zł brutto z obu części, ponownie ustalone świadczenie nie może wynosić mniej niż ta kwota. Nie oznacza to jednak, iż ZUS każdej uprawnionej osobie dopłaci określoną sumę. W jednym przypadku przeliczenie przyniesie zauważalny wzrost, w innym różnica może być niewielka lub nie wystąpić wcale. Nie ma ustawowej, jednakowej dla wszystkich podwyżki o 200, 500 czy 800 zł.

Nowe tablice GUS mają znaczenie. Dla 65-latków przewidziano 222,7 miesiąca

Przy ponownym obliczaniu emerytury duże znaczenie mają tablice średniego dalszego trwania życia publikowane przez Główny Urząd Statystyczny. ZUS dzieli odpowiednio ustaloną podstawę emerytury przez liczbę miesięcy przewidzianą dla danego wieku. W tablicy ogłoszonej 25 marca 2026 roku średnie dalsze trwanie życia osoby mającej dokładnie 65 lat wynosi 222,7 miesiąca. To parametr stosowany do przeliczeń na podstawie tablicy obowiązującej od 1 kwietnia 2026 roku. Dla kobiet, które osiągnęły 65 lat w pierwszym kwartale, znaczenie ma wcześniejsza tablica, przewidująca 220,8 miesiąca. Przy przeliczeniu wynikającym z art. 26c decyduje bowiem tablica obowiązująca w dniu ukończenia 65 lat.

Sam mechanizm można przedstawić na prostym przykładzie. Gdyby podstawa obliczenia emerytury wynosiła 600 tys. zł, podzielenie jej przez 222,7 miesiąca dałoby około 2694 zł brutto miesięcznie. Przy podstawie wynoszącej 700 tys. zł wynik przekroczyłby 3143 zł. Są to wyłącznie przykłady matematyczne pokazujące działanie wzoru, a nie prognozy podwyżek dla konkretnych kobiet. Rzeczywiste wyliczenie zależy od wartości składek i kapitału początkowego po waloryzacji, środków na subkoncie oraz szczegółów wcześniejszego ustalenia emerytury. Nie można także porównywać jedynie nowego dzielnika z tym zastosowanym 5 lat wcześniej, ponieważ przez ten okres zmieniała się również wartość kapitału emerytalnego.

Warszawa ma ponad 376 tys. mieszkańców po 65. roku życia. Przeliczenie obejmuje również seniorki ze stolicy

Zmiany dotyczą także kobiet zamieszkałych w Warszawie, niezależnie od dzielnicy. Według miejskiej publikacji „Warszawa w liczbach” w 2024 roku w stolicy było 376 456 zameldowanych mieszkańców w wieku 65 lat i więcej. To liczba obejmująca zarówno kobiety, jak i mężczyzn, a nie liczba osób uprawnionych do obecnego przeliczenia emerytur. Pokazuje jednak skalę grupy starszych mieszkańców stolicy. Dla części warszawianek z rocznika 1961 zakończenie wypłaty okresowej emerytury kapitałowej i ponowne ustalenie świadczenia może mieć znaczenie dla comiesięcznego budżetu, szczególnie gdy emerytura stanowi ich podstawowe źródło utrzymania.

W Śródmieściu, na Mokotowie, Woli, Ochocie czy Pradze-Południe obowiązują dokładnie te same zasady co w pozostałych częściach Polski. Nie istnieje odrębny warszawski dodatek związany z ukończeniem 65 lat, a wysokość przeliczenia nie zależy od kosztów życia w stolicy. Mieszkanki Warszawy mogą wyjaśnić swoją sytuację bezpośrednio w ZUS, między innymi w placówkach przy ul. Senatorskiej 6/8, ul. Podskarbińskiej 25 oraz ul. Czerniakowskiej 16. Nie trzeba jednak odwiedzać urzędu, aby samo automatyczne przeliczenie zostało przeprowadzone. W pierwszej kolejności można sprawdzić korespondencję z Zakładu, informacje dostępne na koncie eZUS oraz wcześniejsze decyzje emerytalne.

Kobiety bez okresowej emerytury kapitałowej też mogą ubiegać się o przeliczenie

Brak prawa do automatycznego przeliczenia po ukończeniu 65 lat nie zamyka wszystkich możliwości podwyższenia świadczenia. ZUS dopuszcza ponowne ustalenie emerytury między innymi wtedy, gdy po jej przyznaniu emerytka przez cały czas pracowała i na jej konto wpływały kolejne składki. Znaczenie mogą mieć również dokumenty dotyczące zatrudnienia lub wynagrodzenia z wcześniejszych lat, których nie uwzględniono przy pierwotnym obliczeniu emerytury. Dotyczy to na przykład zaświadczeń z dawnych zakładów pracy, które udało się odnaleźć dopiero po kilku latach. W takich przypadkach zastosowanie mają inne przepisy, a zainteresowana osoba powinna zwykle wystąpić z odpowiednim wnioskiem.

Dla emerytur przyznanych na nowych zasadach ZUS wyjaśnia, iż osoba przez cały czas pracująca może złożyć wniosek o uwzględnienie składek po upływie roku kalendarzowego, natomiast po zakończeniu zatrudnienia może wystąpić o przeliczenie bezpośrednio po jego ustaniu. Służy do tego między innymi formularz ERPO, czyli wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. To rozwiązanie nie jest tożsame z automatycznym przeliczeniem po ukończeniu 65 lat. Warto rozróżnić te 2 sytuacje, ponieważ od podstawy prawnej zależy zarówno sposób wyliczenia, jak i to, czy ZUS podejmie działania samodzielnie, czy dopiero po otrzymaniu dokumentów od zainteresowanej osoby.

Co powinna zrobić emerytka z rocznika 1961? Tak można sprawdzić prawo do wyższego świadczenia

Najważniejszym krokiem jest odszukanie decyzji o przyznaniu emerytury. Kobieta, która w 2021 roku przeszła na emeryturę, powinna sprawdzić, czy dokument wymienia okresową emeryturę kapitałową. o ile tak, należy ustalić, czy świadczenie przysługiwało jej do dnia poprzedzającego ukończenie 65 lat. To właśnie ten warunek ma podstawowe znaczenie dla automatycznego przeliczenia na podstawie art. 26c. Warto również porównać wcześniejsze decyzje waloryzacyjne i ostatnie informacje o wysokości wypłacanych świadczeń. Nie należy przy tym porównywać jedynie kwot wpływających na rachunek bankowy, ponieważ faktyczne przelewy mogą różnić się od wartości brutto z powodu potrąceń podatkowych i składki zdrowotnej.

Seniorki, które ukończyły już 65 lat, a nie otrzymały informacji o ponownym obliczeniu emerytury, mogą zwrócić się do ZUS z pytaniem o status sprawy. Warto przygotować numer świadczenia oraz wcześniejszą decyzję dotyczącą okresowej emerytury kapitałowej. Pracownik Zakładu może wyjaśnić, czy przeliczenie następuje z urzędu, jakie przepisy mają zastosowanie i czy potrzebne są dodatkowe dokumenty. Nie należy natomiast automatycznie składać wniosku ERPO tylko dlatego, iż pojawiła się informacja o przeliczeniach dla rocznika 1961. W opisanym mechanizmie wniosek nie jest konieczny, a formularz ERPO służy również innym rodzajom ponownego obliczania świadczeń. W razie wątpliwości lepiej najpierw ustalić, jakie uprawnienie faktycznie przysługuje.

Po otrzymaniu nowej decyzji trzeba dokładnie przeczytać jej uzasadnienie i sprawdzić wysokość ustalonej emerytury. Szczególnej uwagi wymagają dane dotyczące składek, kapitału początkowego i subkonta oraz zastosowanej tablicy dalszego trwania życia. o ile kwota wydaje się nieprawidłowa, seniorka ma prawo zwrócić się do ZUS o wyjaśnienie sposobu obliczenia świadczenia. Od decyzji można również wnieść odwołanie do adekwatnego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem ZUS. Termin na odwołanie wynosi miesiąc od doręczenia decyzji, a postępowanie w pierwszej instancji jest wolne od opłat. Najważniejsze, aby nie ignorować korespondencji z Zakładu i nie zakładać, iż każda informacja o wyższych emeryturach automatycznie dotyczy wszystkich kobiet po 65. roku życia.