Hiszpania: Pożar zmienił taktykę strażaków

Największy odnotowany dotąd pożar w Hiszpanii zmusił strażaków do zmiany sposobu prowadzenia działań. Ogień jest miejscami tak intensywny, iż bezpośrednie natarcie staje się niemożliwe, a priorytetem nie jest już obrona lasów, ale ewakuacja mieszkańców i ochrona zabudowań.

Pożar w prowincji Ávila, na zachód od Madrytu, objął około 50 tysięcy hektarów. To powierzchnia pięciokrotnie większa od Barcelony. Z miejscowości zagrożonych przez ten żywioł ewakuowano około 25 tysięcy mieszkańców. Łącznie pożary rozwijające się w prowincjach Ávila, Madryt i Castellón zmusiły do opuszczenia domów około 79 tysięcy osób.

Hiszpańscy strażacy, którzy od wielu lat gaszą pożary lasów, przyznają, iż nigdy wcześniej nie mierzyli się z ogniem o takiej sile. Płomienie przemieszczają się bardzo szybko, tworząc ściany ognia, których nie można bezpiecznie atakować z ziemi. Jedna z 40-osobowych grup działających w prowincji Ávila musiała kilkakrotnie wycofywać się na bezpieczniejsze pozycje, ponieważ strażakom groziło odcięcie drogi odwrotu.

Ratownicy określają sytuację jako przekraczającą możliwości bezpośredniego gaszenia. Oznacza to, iż energia pożaru i tempo jego rozwoju są tak duże, iż choćby prawidłowo przeprowadzone natarcie nie przynosi oczekiwanego rezultatu. Strażacy mogą ograniczać jego skutki, zabezpieczać miejscowości oraz przygotowywać teren do obrony, ale nie są w stanie zatrzymać całego frontu płomieni.

Skala zagrożenia wymusiła całkowitą zmianę priorytetów. W pierwszej kolejności prowadzone są ewakuacje i działania mające uratować mieszkańców, następnie zastępy koncentrują się na ochronie domów oraz pozostałej infrastruktury. Walka o tereny leśne schodzi na dalszy plan. To istotna zmiana, ponieważ jeszcze niedawno hiszpańskie brygady pożarowe mogły kierować główne siły bezpośrednio do gaszenia ognia rozwijającego się z dala od zabudowań.

Fot. REUTERS/Violeta Santos Moura

Strażacy pełnią w tej chwili funkcję ostatniej linii obrony miejscowości położonych na trasie pożaru. Pracują na 12-godzinnych zmianach, gaszą płonące drzewa, przygotowują pasy pozbawione roślinności i usuwają krzewy, które mogłyby stać się paliwem dla ognia. Część załóg została skierowana do Ávili bezpośrednio po zakończeniu działań przy wcześniejszych pożarach w rejonie Guadalajary i Saragossy.

W akcję zaangażowano liczne siły regionalne oraz państwowe. Hiszpańskie Ministerstwo Transformacji Ekologicznej skierowało do pożaru śmigłowce, samoloty gaśnicze, helitransportowane brygady BRIF, maszyny koordynacyjne oraz specjalistyczny zespół odpowiedzialny za analizę sytuacji i wsparcie dowodzenia. Pożarowi w Ávili nadano najwyższy, trzeci poziom operacyjny.

Od początku 2026 roku pożary strawiły w Hiszpanii około 153 tysięcy hektarów. To sześć razy więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Strażacy zwracają również uwagę, iż coraz dłużej utrzymuje się najwyższy poziom zagrożenia pożarowego. Jeszcze niedawno ekstremalne warunki występowały przez około 15 dni w roku, w tej chwili ratownicy pozostają w pełnej gotowości choćby przez 30–40 dni.

Problemem jest nie tylko pogoda, ale również postępujące wyludnianie terenów wiejskich. Zanik gospodarstw, sadów i lokalnej gospodarki leśnej sprawił, iż w wielu miejscach zniknęły naturalne strefy ograniczające rozprzestrzenianie się ognia. Niepielęgnowana roślinność dochodzi bezpośrednio do domów i podczas suszy staje się łatwopalnym materiałem, który umożliwia płomieniom szybkie wejście między zabudowania.