Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne na XVIII Ogólnopolskim Sympozjum Ekspertów Badań Dokumentów – PORONIN 2026

Na zaproszenie Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego Pani Katarzyna Wójtowicz-Garcarz, członek Zarządu Głównego i wieloletni ekspert CLKP, wystąpiła podczas XVIII Sympozjum Ekspertów Badań Dokumentów. Przedstawiła wyzwania związane z oceną autentyczności współczesnych dokumentów oraz znaczenie niezależnej, merytorycznej weryfikacji opinii biegłych.

Wydarzenie, zorganizowane w dniach 6–9 października 2026 roku, zgromadziło ekspertów najważniejszych polskich służb i instytucji zajmujących się badaniami kryminalistycznymi, w tym Policji, Straży Granicznej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a także przedstawicieli środowiska naukowego oraz dostawców specjalistycznych technologii. Spotkaniom ekspertów badań dokumentów towarzyszyło sympozjum poświęcone badaniom cyfrowych nośników danych i informatyce śledczej.

W referacie „Od podpisu odręcznego do śladu cyfrowego. Nowe wyzwania w badaniu autentyczności dokumentów” przedstawicielka Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego omówiła możliwości łączenia klasycznych badań pisma manualnego z analizą danych biometrycznych i informatyką śledczą. Podkreśliła, iż współczesna ekspertyza coraz częściej wymaga odtworzenia całego procesu powstawania dokumentu: ustalenia jego pochodzenia, kolejnych zmian oraz wersji treści, pod którą złożono podpis.

Istotną część wystąpienia poświęciła podpisom biometrycznym. Dane dotyczące czasu, prędkości, nacisku i kolejności ruchów poszerzają możliwości badawcze, ale wymagają adekwatnego zabezpieczenia i kompetentnej interpretacji. Sam skan lub wydruk podpisu nie zapewnia dostępu do tych informacji. O wiarygodności ustaleń decydują zatem jakość materiału źródłowego, dobór metody oraz zachowanie granic wnioskowania.

Szczególnie mocno wybrzmiała kwestia jakości opinii i odpowiedzialności eksperta za formułowane wnioski. Błędy metodyczne, niewystarczający materiał porównawczy czy nieuzasadniona kategoryczność ocen mogą wpływać na rozstrzygnięcia sądowe i sytuację osób uczestniczących w postępowaniu. Prelegentka wskazała na potrzebę praktycznego kształcenia biegłych, niezależnego sprawdzania ich kompetencji oraz skutecznej kontroli merytorycznej ekspertyz.

Problematyka ta zajmuje szczególne miejsce w działalności Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego — najstarszego w Polsce stowarzyszenia o profilu kryminalistycznym, działającego od 1973 roku i zrzeszającego biegłych sądowych, naukowców oraz praktyków różnych specjalności. Ponad pół wieku działalności Towarzystwa to dorobek naukowy, doświadczenie opiniodawcze i udział w kształtowaniu standardów badań kryminalistycznych.

PTK regularnie wykonuje na zlecenie sądów, prokuratur i innych uprawnionych organów opinie weryfikacyjne, określane również jako opinie odwoławcze, super opinie i kontrekspertyzy. Współpracuje także z kancelariami adwokackimi i radcowskimi, wspierając je w ocenie materiału dowodowego oraz wyjaśnianiu rozbieżności między opiniami.
Jakość tych opracowań opiera się na wiedzy specjalistycznej i doświadczeniu ekspertów, krytycznej analizie materiału oraz przejrzystym uzasadnianiu ustaleń. Weryfikacja obejmuje zarówno poprawność zastosowanych metod, jak i logiczny związek między wynikami badań
a końcowymi wnioskami. W razie potrzeby prowadzone są ponowne badania. Szczególne znaczenie ma wskazanie, które ustalenia znajdują dostateczne oparcie w materiale, a które wymagają uzupełnienia lub pozostają poza możliwościami rozstrzygnięcia.

Wystąpienie zawierało również wspomnienie pamięci Profesora Mieczysława Goca, Prezesa Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego, z podkreśleniem jego wkładu w rozwój badań dokumentów i kształcenie kolejnych pokoleń ekspertów.

Udział przedstawicielki PTK w sympozjum pozwolił wnieść do dyskusji doświadczenia Towarzystwa w sprawach wymagających szczególnie wnikliwej oceny opinii i rozstrzygania sprzeczności badawczych. To właśnie w takich sprawach rzetelność metod, niezależność oceny i możliwość sprawdzenia toku rozumowania eksperta mają najważniejsze znaczenie dla wymiaru sprawiedliwości.