Sprawa śp. Kamilka z Częstochowy – śledztwo ponownie umorzone

Prokuratura Regionalna w Gdańsku umorzyła śledztwo dotyczące podejrzenia popełniania przestępstw, w związku z działaniami instytucji publicznych wobec rodziny małoletnich Kamila M. i Fabiana M.

Zakończenie postępowania prowadzonego po śmierci Kamila M.

Prokuratura Regionalna w Gdańsku zakończyła śledztwo w sprawie podejrzenia ewentualnego niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych oraz osoby wykonujące zadania publiczne w związku z realizacją obowiązków służbowych i zawodowych wobec małoletnich Kamila i Fabiana M. Postępowanie zostało wszczęte po ujawnieniu w toku odrębnego śledztwa dotyczącego śmierci Kamila M., okoliczności, które mogły wskazywać na podejrzenie nieprawidłowości w funkcjonowaniu instytucji odpowiedzialnych za ochronę małoletnich i przeciwdziałanie przemocy domowej.

Jest to ponowne umorzenie śledztwa w tej sprawie. Poprzednie postanowienie o umorzeniu śledztwa, z 08 stycznia 2025 r. zostało częściowo uchylone postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z 15 stycznia 2026 r., w którym sąd zalecił wykonanie dodatkowych czynności dowodowych.

Sąd Rejonowy w Kielcach utrzymał w mocy postanowienie Prokuratury Regionalnej w Gdańsku o umorzeniu śledztwa w wątkach dotyczących ewentualnej odpowiedzialności karnej nauczycieli, lekarzy i pracowników ochrony zdrowia.

Jednocześnie sąd uchylił postanowienie prokuratora i nakazał prokuraturze kontynuowanie śledztwa w sprawie ewentualnych zaniedbań i odpowiedzialności karnej: urzędników, kuratorów sądowych, policjantów, prokuratorów oraz sędziów z wydziałów rodzinnych. W tym zakresie sąd uznał za przedwczesne, stanowisko prokuratora o umorzeniu śledztwa.

Prokurator wykonał wszystkie wskazania sądu zawarte w uzasadnieniu postanowienia, po czym przeprowadził ponowną analizę materiału dowodowego, która nie doprowadziła do przełomu w śledztwie. Prokurator ponownie uznał, iż brak jest podstaw do przypisania odpowiedzialności karnej pracownikom instytucji objętych postępowaniem – to jest sądów, prokuratury, Policji, ośrodków pomocy społecznej i kuratorów sądowych i umorzył śledztwo na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk wobec braku znamion czynu zabronionego.

Przedmiot śledztwa

Po częściowym uchyleniu przez Sąd Rejonowy w Kielcach postanowienia o umorzeniu śledztwa z 8 stycznia 2025 r., postępowanie obejmowało ocenę działań podejmowanych przez instytucje publiczne mające kontakt z rodziną małoletnich w latach 2018–2023. Analizie poddano czynności wykonywane przez sędziów sądów rodzinnych, kuratorów sądowych, funkcjonariuszy Policji, prokuratora, pracowników pomocy społecznej i asystentów rodziny.

Śledztwo miało na celu ustalenie, czy osoby wykonujące zadania publiczne dopuściły się przestępstw polegających na niedopełnieniu obowiązków służbowych, narażeniu małoletnich na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia albo nieudzieleniu pomocy. Przedmiotem postępowania nie była natomiast ocena zasadności poszczególnych decyzji administracyjnych czy orzeczeń sądowych, ale wyłącznie ustalenie, czy zachowania konkretnych osób wyczerpywały znamiona czynów zabronionych określonych w kodeksie karnym.

Obszerne postępowanie dowodowe

W toku śledztwa zgromadzono bardzo obszerny materiał dowodowy obejmujący dokumentację sądową, policyjną, medyczną, oświatową oraz pochodzącą z jednostek pomocy społecznej. Przeanalizowano akta licznych postępowań prowadzonych przed sądami rodzinnymi w Częstochowie i Olkuszu, dokumentację dotyczącą procedur „Niebieskiej Karty”, materiały zgromadzone przez Policję, kuratorów sądowych oraz pracowników socjalnych.

Przesłuchano pracowników wszystkich instytucji mających kontakt z rodziną, członków rodziny, sąsiadów oraz osoby uczestniczące w działaniach pomocowych. Do akt włączono również materiały z postępowania karnego dotyczącego śmierci Kamila M., a także opinie specjalistyczne i wyniki kontroli przeprowadzanych przez adekwatne organy.

Ustalenia dotyczące pomocy społecznej

Szczegółowej analizie poddano działalność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Częstochowie, Ośrodka Pomocy Społecznej w Olkuszu oraz Częstochowskiego Centrum Wsparcia Rodziny.

Zgromadzony materiał dowodowy wykazał, iż rodzina przez wiele lat pozostawała pod nadzorem i wsparciem tych instytucji. Pracownicy socjalni i asystenci rodziny prowadzili regularne wizyty środowiskowe, monitorowali warunki bytowe rodziny, współpracowali z placówkami edukacyjnymi, Policją, kuratorami i sądami oraz podejmowali działania mające na celu poprawę funkcjonowania rodziny. Dokumentacja wskazuje na wielokrotne interwencje, spotkania zespołów interdyscyplinarnych oraz bieżące reagowanie na pojawiające się problemy.

W ocenie prokuratury materiał dowodowy nie pozwolił na przyjęcie, iż pracownicy tych instytucji dysponowali informacjami, które w sposób jednoznaczny wskazywały na stosowanie wobec małoletnich przemocy przez dorosłych członków rodziny, w zakresie uzasadniającym przypisanie im odpowiedzialności karnej za zaniechanie działań. Nie uzyskano dowodów, aby czynności podejmowane przez pracowników poszczególnych instytucji, nosiły cechy niedopełnienia przez nich obowiązków służbowych. Postępowanie w tym zakresie umorzono również dlatego, iż pracownicy socjalni i asystenci rodziny nie posiadają statusu funkcjonariusza publicznego (stanowisko to podzielił Sąd Rejonowy w Kielcach).

Ponadto śledztwo umorzono również w zakresie dotyczącym zdarzenia z 30 marca 2023 r., podczas którego dwie pracownice Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Częstochowie, podczas wizyty w miejscu zamieszkania Kamila M., odstąpiły od rozmowy z pokrzywdzonym, jak się później okazało, będącym wówczas ciężko poparzonym. Prokurator uznał, iż brak jest dowodów na umyślne nieudzielenie pomocy Kamilowi M., znajdującemu się wówczas w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 §1 kk i art. 162 §1 kk).

Ocena działań Policji i prokuratury

Analizą objęto również czynności podejmowane przez funkcjonariuszy Policji oraz prokuratora prowadzącego postępowanie dotyczące wcześniejszych zgłoszeń związanych z sytuacją rodziny.

Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby funkcjonariusze Policji lub prokurator zaniechali wykonania obowiązków służbowych czym wyczerpali znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 kk Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwolił na przypisanie tym osobom odpowiedzialności karnej za skutki, które ujawniły się w późniejszym okresie.

Śledztwo umorzono także w zakresie dotyczącym zdarzenia z 3 kwietnia 2023 r., podczas którego ustalony funkcjonariusz Policji, podczas wizyty w miejscu zamieszkania Kamila M., odstąpił od rozmowy z pokrzywdzonym, jak się później okazało, będącym wówczas ciężko poparzonym. Prokurator uznał, iż brak jest dowodów na umyślne nieudzielenie pomocy przez funkcjonariusza publicznego Kamilowi M., znajdującemu się wówczas w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 231 §1 kk, art. 160 §1 kk i art. 162 §1 kk).

Ustalenia dotyczące sądów rodzinnych

Przedmiotem śledztwa była także ocena sposobu procedowania sądów rodzinnych w sprawach dotyczących małoletnich.

Analiza akt wykazała, iż sądy podejmowały czynności przewidziane obowiązującymi przepisami prawa, przeprowadzały postępowania dowodowe, korzystały z informacji przekazywanych przez kuratorów, Policję oraz jednostki pomocy społecznej i wydawały rozstrzygnięcia w oparciu o materiał dowodowy dostępny w czasie prowadzenia spraw. Nie stwierdzono podstaw do uznania, iż sędziowie niedopełnili swoich obowiązków

Ocena pracy kuratorów sądowych

Śledztwo objęło również działalność kuratorów sądowych sprawujących nadzór nad rodziną.

Zebrany w tym zakresie materiał dowodowy, w tym dokumentacja kuratorska oraz wyniki przeprowadzonych lustracji i kontroli, nie wykazał nieprawidłowości uzasadniających przypisanie kuratorom odpowiedzialności karnej. Ustalono, iż wykonywali oni obowiązki wynikające z przepisów prawa, sporządzali wymagane sprawozdania i przekazywali sądom informacje uzyskane podczas wykonywania nadzoru.

Wykonanie wskazań sądu

W toku postępowania wykonano wszystkie wskazania zawarte w postanowieniu Sądu Rejonowego w Kielcach, uzupełniono materiał dowodowy, pozyskano dodatkową opinię sądowo-lekarską oraz przeprowadzono ponowną, wszechstronną analizę zgromadzonych dowodów. Wyniki tych czynności nie dostarczyły podstaw do zmiany wcześniejszej oceny prawnej materiału dowodowego i nie potwierdziły, aby osoby objęte postępowaniem dopuściły się przestępstw będących przedmiotem śledztwa.

Decyzja procesowa

Mając na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, prokurator uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż działania lub zaniechania osób objętych postępowaniem wyczerpywały znamiona przestępstw określonych w art. 231 § 1 kk (przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego), art. 160 § 1 kk (narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu) lub art. 162 § 1 kk (nieudzielenie pomocy człowiekowi znajdującemu się w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu). W konsekwencji śledztwo zostało umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego.

Informacja końcowa

Przedmiotem postępowania była wyłącznie ocena odpowiedzialności karnej osób wykonujących zadania publiczne. Dokonana ocena prawna nie przesądza o ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej lub służbowej, która podlega odrębnym regulacjom i procedurom.

Środki zaskarżenia

Postanowienie o umorzeniu śledztwa nie jest prawomocne. Osobom uprawnionym przysługują środki zaskarżenia przewidziane w przepisach kodeksu postępowania karnego.

źródło: Prokuratura Regionalna w Gdańsku