Fotoradar mierzy prędkość znacznie później, niż sądzi wielu kierowców. Decyduje pas ruchu

Sam znak ostrzegający o kontroli prędkości kierowca mija znacznie wcześniej, niż wjeżdża w obszar faktycznego pomiaru. Nie oznacza to jednak, iż po zauważeniu urządzenia zawsze zdąży bezpiecznie zwolnić. Nowoczesne fotoradary obserwują kilka pasów jednocześnie, rozpoznają kategorię pojazdu i automatycznie przypisują wynik pomiaru do adekwatnego samochodu. Gwałtowne hamowanie przed masztem może natomiast stworzyć zagrożenie dla innych uczestników ruchu.

Znak D-51 przed każdym stacjonarnym fotoradarem

Miejsce prowadzenia automatycznej kontroli prędkości musi być odpowiednio oznakowane. Przed stacjonarnym urządzeniem rejestrującym ustawia się znak D-51 „automatyczna kontrola prędkości”. Odległość pomiędzy znakiem a urządzeniem zależy od rodzaju drogi oraz obowiązującego ograniczenia.

Na drogach, na których dopuszczalna prędkość nie przekracza 60 km/h, znak powinien znajdować się od 100 do 200 metrów przed fotoradarem. o ile limit jest wyższy niż 60 km/h, odległość wynosi od 200 do 500 metrów. Na drogach ekspresowych i autostradach znak D-51 umieszcza się od 500 do 700 metrów przed urządzeniem.

Dystans wskazany w przepisach nie jest zasięgiem fotoradaru. Określa jedynie miejsce, w którym kierujący ma zostać poinformowany o prowadzonej kontroli. Ostrzeżenie pojawia się zatem znacznie wcześniej niż moment adekwatnego pomiaru prędkości.

Rzeczywisty zasięg fotoradaru zależny od pasa ruchu

W przypadku klasycznego urządzenia radarowego istotne znaczenie ma jego ustawienie względem jezdni. Fotoradar kieruje wiązkę pod kątem wynoszącym zwykle około 20 albo 22 stopni w stosunku do kierunku ruchu. Z tego powodu samochody jadące poszczególnymi pasami znajdują się w obszarze pomiarowym w różnej odległości od masztu.

Orientacyjne wartości podawane dla takiej konfiguracji wynoszą od 6 do 12 metrów dla pasa położonego najbliżej fotoradaru. Na drugim pasie pomiar może zostać przeprowadzony z odległości od 15 do 25 metrów, a na trzecim – od około 20 do 35 metrów. Najczęściej wskazywany maksymalny zasięg techniczny klasycznego fotoradaru to około 60 metrów, natomiast w typowych warunkach drogowych rejestracja odbywa się zwykle w odległości około 30 metrów.

Wartości te nie są jednak wspólnym, ustawowym parametrem wszystkich urządzeń działających w Polsce. CANARD wykorzystuje kilka różnych modeli, w tym Fotorapid CM, MultaRadar CD, MESTA Fusion RN, TraffiStar SR520 i TraffiStar SR390. Poszczególne konstrukcje różnią się technologią pomiaru, zakresem rejestrowanych prędkości, sposobem śledzenia pojazdów oraz liczbą kontrolowanych pasów. Dokładną strefę pomiarową wyznaczają zatem parametry konkretnego urządzenia i jego zatwierdzona konfiguracja w danej lokalizacji.

Nowoczesne fotoradary kontrolujące kilka pojazdów jednocześnie

Proste wyobrażenie, iż fotoradar rejestruje wyłącznie jeden samochód jadący pasem najbliżej masztu, jest już nieaktualne. Urządzenia nowej generacji potrafią jednocześnie monitorować kilka pasów i rozdzielić wyniki pomiarów pomiędzy poszczególne pojazdy. Rejestrują również pas ruchu, kategorię samochodu oraz limit prędkości adekwatny dla danego pojazdu.

CANARD dysponuje w tej chwili 545 fotoradarami. Wszystkie sprawne urządzenia stacjonarne mają jednolite, żółte obudowy. System jest rozbudowywany m.in. o 70 urządzeń TraffiStar SR390. Jeden taki fotoradar wraz z instalacją kosztuje blisko 240 tys. zł. Jego zaletą jest możliwość jednoczesnej kontroli kilku pasów oraz tworzenia materiału dowodowego o wysokiej jakości.

W 2024 r. 459 fotoradarów działających w systemie CANARD zarejestrowało 719 158 przypadków przekroczenia dopuszczalnej prędkości. Niemal 400 tys. z nich dotyczyło jazdy o 11–20 km/h powyżej limitu. Średnie przekroczenie wyniosło 22 km/h. Najwięcej naruszeń odnotowały urządzenia w Świdniku – 21 044, Rudzie Śląskiej – 10 770 oraz Wanatach – 10 284.

Zdjęcie z fotoradaru jako materiał dowodowy

Urządzenie nie zapisuje wyłącznie fotografii tablicy rejestracyjnej. Do Centralnego Systemu Przetwarzania trafiają informacje obejmujące czas i miejsce naruszenia, zdjęcie pojazdu z widocznym numerem rejestracyjnym, zmierzoną prędkość oraz ograniczenie obowiązujące w danym punkcie. Nowoczesne systemy mogą dodatkowo wskazać pas ruchu i kategorię kontrolowanego pojazdu.

Materiał jest sprawdzany pod kątem możliwości wykorzystania go jako dowodu. Następnie na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalany jest właściciel lub właściciel samochodu. Pierwszym pismem nie musi być mandat – zwykle jest to wezwanie do wskazania osoby, której powierzono pojazd w chwili zarejestrowania wykroczenia. Dopiero po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających CANARD może nałożyć grzywnę albo skierować sprawę do sądu.

Każdy miernik wykorzystywany do prowadzenia kontroli musi mieć aktualne świadectwo legalizacji. Informacje o urządzeniu, numerze seryjnym i lokalizacji pomiaru znajdują się w raporcie dołączonym do korespondencji. Świadectwa legalizacji urządzeń należących do CANARD można również sprawdzić w publicznym rejestrze.

Tolerancja fotoradaru niebędąca korektą wyniku

Część kierowców błędnie zakłada, iż od zmierzonej prędkości automatycznie odejmuje się 10 km/h albo 10 proc. Takiej zasady nie ma. Próg wyzwolenia urządzenia nie jest korektą wyniku pomiaru. o ile system zarejestruje jazdę o 11 km/h powyżej limitu, podstawą sprawy jest pełna wartość przekroczenia, bez późniejszego pomniejszania jej o 10 km/h.

CANARD informuje, iż próg wyzwolenia urządzeń rejestrujących uwzględnia możliwość błędu kierowcy wynoszącą do 10 km/h włącznie. W praktyce automatyczny system rozpoczyna rejestrację po przekroczeniu tej wartości. Nie oznacza to jednak, iż jazda o kilka kilometrów na godzinę powyżej limitu jest zgodna z prawem.

Obowiązujący taryfikator przewiduje bowiem grzywnę w wysokości 50 zł oraz 1 punkt karny już za przekroczenie prędkości do 10 km/h. Policjant prowadzący bezpośrednią kontrolę może zatem ukarać kierowcę również za takie naruszenie. Przy przekroczeniu o 11–15 km/h mandat wynosi 100 zł i 2 punkty karne, a przy wyniku wyższym o 16–20 km/h – 200 zł i 3 punkty. Za przekroczenie o co najmniej 31 km/h obowiązują już grzywny od 800 zł, które w warunkach recydywy mogą zostać podwojone.

Źródła:

• Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, „Jak działamy”
• CANARD, „70 nowych fotoradarów stanie przy drogach krajowych”
• CANARD, procedura postępowania po zarejestrowaniu naruszenia
• Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych, Dz.U. z 2019 r. poz. 1417
• Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów dotyczące wysokości grzywien, Dz.U. z 2021 r. poz. 2484
• CANARD, informacje o progu wyzwolenia urządzeń rejestrujących prędkość
• Yanosik, „Jaki zasięg ma fotoradar?”
• OTOMOTO News, „Zasięg fotoradaru – sprawdź odległość, z jakiej urządzenie wykonuje pomiar”