Zełenski otwiera archiwa ws. Wołynia.

Zełenski ogłasza pięć kroków w relacjach z Polską. Archiwa ws. Wołynia będą otwarte

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski opublikował w środę wpis na platformie X. Poinformował w nim o spotkaniu poświęconym polityce Ukrainy wobec Polski. Ogłosił pięć konkretnych kroków. Najważniejszy z nich to otwarcie archiwów Służby Bezpieczeństwa Ukrainy i wywiadu w sprawie wydarzeń na Wołyniu. Zapowiedział też znaczne zwiększenie liczby zezwoleń na poszukiwania i ekshumacje ofiar.

Dlaczego to ogłoszenie jest ważne właśnie teraz?

Relacje polsko-ukraińskie przeżywają poważny kryzys.

Kilka tygodni temu prezydent Nawrocki odebrał Order Orła Białego Zełenskiemu. Powodem była decyzja ukraińska o nadaniu batalionowi nazwy nawiązującej do UPA.

Sondaże pokazały, iż 33 procent Polaków zmieniło swój stosunek do Ukraińców na gorsze. Ponad połowa ankietowanych winą obarczyła Zełenskiego.

W Polsce rośnie też liczba przestępstw z nienawiści wobec Ukraińców. Dane KGP za pierwsze półrocze 2026 roku mówią o 180 zgłoszeniach. To wzrost o 30 procent wobec roku poprzedniego.

Na tym tle wpis Zełenskiego to wyraźny gest w stronę Warszawy.

Co dokładnie zapowiedział Zełenski? Pięć punktów krok po kroku

Krok pierwszy: działania dyplomatyczne. Zełenski zapowiedział konkretne decyzje na szczeblu dyplomatycznym. Nie ujawnił szczegółów. Eksperci spodziewają się rozmów na poziomie ministrów spraw zagranicznych lub choćby spotkania prezydentów.

Krok drugi: otwarcie archiwów ws. Wołynia. SBU i ukraiński wywiad otworzą wszystkie archiwa dotyczące tragicznych wydarzeń na Wołyniu w XX wieku. To jeden z najbardziej bolesnych punktów w relacjach polsko-ukraińskich. Polska od lat domaga się dostępu do tych dokumentów.

Krok trzeci: więcej zezwoleń na ekshumacje. Ukraina wyda „znaczną liczbę” pozwoleń na prace poszukiwawcze i ekshumacyjne. Obie strony mają też wspólnie zadbać o większe możliwości prowadzenia tych prac. To ważna zmiana – dotychczas zezwolenia były przyznawane opieszale.

Krok czwarty: dialog społeczny. Zełenski zapowiedział rozmowy o formatach dialogu między społeczeństwami Polski i Ukrainy. Chodzi o coś więcej niż kontakty rządowe. To próba budowania relacji na poziomie obywatelskim.

Krok piąty: wzmocnienie Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Szef instytutu Ołeksandr Alfyorow ma przygotować propozycje rozbudowy instytucji. Zełenski zwrócił się do rządu i Rady Najwyższej o zwiększenie finansowania.

Zełenski o Polsce: „Jesteśmy wdzięczni za wsparcie po inwazji”

We wpisie Zełenski podkreślił, iż Polska udzieliła Ukrainie ogromnego wsparcia po rosyjskiej pełnoskalowej inwazji w 2022 roku. Wyraził za to wdzięczność.

Wskazał też na bezpośredni związek między bezpieczeństwem obu krajów. „Obrona niepodległości Ukrainy bezpośrednio oznacza wzmacnianie niepodległości Polski” – napisał.

Zdaniem ukraińskiego prezydenta wyzwania bezpieczeństwa w Europie można rozwiązać tylko przez współpracę. Szczególnie między wolnymi krajami regionu.

Kwestia wołyńska: największa przeszkoda w relacjach

Wołyń to symbol najtrudniejszych aspektów historii polsko-ukraińskiej. W latach 1943–1945 ukraińska Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińska Powstańcza Armia (OUN-UPA) zamordowały od kilkudziesięciu do ponad stu tysięcy Polaków na terenie dzisiejszej Ukrainy zachodniej.

Polska oficjalnie uznała te zbrodnie za ludobójstwo. Ukraina tego nie zrobiła. Spór o kwalifikację tych wydarzeń trwa od lat.

Polskie rodziny od dziesięcioleci szukają grobów swoich bliskich. Dotychczas dostęp do archiwów i zezwolenia na ekshumacje były ograniczone. Dlatego zapowiedź Zełenskiego to krok, którego Polska długo oczekiwała.

Jak Polska zareaguje na te propozycje?

Na razie oficjalnej reakcji ze strony polskiego rządu ani prezydenta Nawrockiego nie ma.

Jednak już wiadomo, iż szczegóły będą miały najważniejsze znaczenie. Obietnica otwarcia archiwów to jedno. Drugie pytanie brzmi: kiedy i jak to nastąpi?

Strona polska będzie też uważnie obserwować, czy Ukraina faktycznie wyda obiecane pozwolenia na ekshumacje. W przeszłości podobne deklaracje nie zawsze przekładały się na działania.

Najbliższe tygodnie pokażą, czy zapowiedź Zełenskiego to poważny przełom. Czy też kolejna deklaracja, która pozostanie na papierze.

Źródło: https://x.com/ZelenskyyUa/status/2078151012993339617