To trwało latami”. Komisja publikuje raport o wykorzystywaniu seksualnym dzieci w Diecezji Sosnowieckiej

Opublikowano pierwszą część raportu cząstkowego Komisji „Wyjaśnienie i Naprawa” dotyczącego spraw wrażliwych w Diecezji Sosnowieckiej, który podsumowuje pierwszy etap prac i obejmuje stan wiedzy na dzień 31 stycznia 2026 roku.

Komisja wskazuje, iż zidentyfikowała łącznie 29 osób związanych z Kościołem sosnowieckim, wobec których pojawiły się podejrzenia lub które zostały oskarżone o przestępstwa seksualne na szkodę osób poniżej 18. roku życia, a w tej grupie znalazło się 23 księży diecezji sosnowieckiej, jeden ksiądz związany z diecezją, jeden zakonnik oraz cztery osoby świeckie.

Co najmniej 50 osób skrzywdzonych, większość poniżej 15. roku życia

Raport podaje również minimalną liczbę osób skrzywdzonych, którą na podstawie dostępnych dokumentów i relacji oszacowano na 50, przy czym komisja zastrzega, iż faktyczna liczba jest z pewnością wyższa, ponieważ nie wszystkie osoby mogły zostać dotąd zidentyfikowane. Wśród tych co najmniej 50 skrzywdzonych 66 procent stanowiły dziewczynki, a 34 procent chłopcy, natomiast 96 procent ofiar miało mniej niż 15 lat, a 4 procent było w wieku 15–18 lat. Z ustaleń wynika też, iż 46 osób skrzywdzili księża, a cztery osoby świeckie.

W raporcie opisano status prowadzonych i ujawnionych spraw oraz wskazano, iż w 7 z 29 przypadków zarzuty zostały potwierdzone, a sprawca został ukarany, w 4 przypadkach domniemany sprawca nie żyje, w 3 przypadkach toczą się procesy przed sądami państwowymi, 10 przypadków jest przez cały czas badanych, a 5 uznano za niepotwierdzone. Komisja informuje, iż w sprawach, w których istnieje prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa, złożyła 8 zawiadomień do prokuratury, a w odniesieniu do duchownych zainicjowała 5 kanonicznych dochodzeń wstępnych.

Mechanizmy przemilczania i braki w obiegu informacji

Jednym z najmocniejszych elementów dokumentu są fragmenty opisujące mechanizmy zaniechań, braku obiegu informacji i błędów instytucjonalnych, które w ocenie komisji mogły sprzyjać utrzymywaniu spraw w cieniu. W części dotyczącej jednego z przypadków komisja wskazuje, iż listów zawierających oskarżenia nie odnotowano w dzienniku korespondencji, a z odnalezionych materiałów ma wynikać, iż korespondencja adresowana do kurii została ostatecznie przekazana osobie oskarżanej, przy czym komisja podkreśla brak reakcji ówczesnego biskupa.

W innym miejscu raport zwraca uwagę na brak przepływu informacji w obrębie instytucji Kościoła, a także opisuje sytuację, w której zaniechanie działania w związku z informacją o kolejnej osobie skrzywdzonej komisja wprost ocenia jako zaniedbanie. Dokument odnotowuje również przypadki, w których do Stolicy Apostolskiej mogły nie trafić pełne informacje o posłudze duchownego, wcześniejszych skargach i problematycznych wątkach, co mogło mieć wpływ na przebieg działań podejmowanych na poziomie kościelnym.

Problem nie z ostatnich miesięcy: perspektywa od 1992 roku

Raport pokazuje też, iż problem nie dotyczy wyłącznie ostatnich miesięcy, ponieważ przyjmuje perspektywę funkcjonowania diecezji od jej powstania 25 marca 1992 roku, a w opisach poszczególnych przypadków przywołuje między innymi informacje z końcówki lat 90., kiedy w dokumentach miały pojawić się sygnały o niewłaściwych zachowaniach wobec dziewcząt, a także zdarzenia i postępowania z lat 2016–2021 oraz sprawy prowadzone i ujawniane już w latach 2024–2025.

Po publikacji raportu głos zabrał również biskup sosnowiecki Artur Ważny, deklarując odejście od języka uników w komunikacji i podkreślając potrzebę przejrzystości, która ma służyć docieraniu do osób skrzywdzonych i odbudowie zaufania.