Temida zdejmuje opaskę. Dziś wyjątkowa Noc Otwartych Sądów w województwie śląskim

To będzie wieczór pełen prawniczych tajemnic, kryminalnych zagadek i zwiedzania zakamarków, do których na co dzień wstęp mają tylko nieliczni. W piątek, 22 maja 2026 roku – tuż przed ogólnopolskim Dniem Wymiaru Sprawiedliwości – aż 19 sądów w całym województwie śląskim i Zagłębiu otwiera swoje podwoje dla mieszkańców. W ramach akcji koordynowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości, placówki w naszym regionie pokażą ludzkie, przystępne oblicze Temidy.

Wydarzenie ma na celu przybliżenie obywatelom funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, budowanie zaufania do instytucji prawnych oraz edukację poprzez zabawę i bezpośredni dialog. Od Sosnowca, przez Bytom i Zabrze, aż po Racibórz – śląskie i zagłębiowskie sądy, we współpracy z Policją, Służbą Więzienną oraz Strażą Graniczną, przygotowały program, w którym każdy znajdzie coś dla siebie.

Oto zestawienie najciekawszych propozycji, które można odwiedzić już dzisiejszego popołudnia i wieczoru:

Sosnowiec: Kryminalistyka, historia i gra terenowa

Sąd Okręgowy w Sosnowcu (ul. Żeromskiego 3) | Godz. 17:00 – 21:00

Sosnowiecka odsłona zapowiada się niezwykle widowiskowo. Przed budynkiem sądu odbędą się pokazy psów policyjnych oraz prezentacja specjalistycznych pojazdów Policji, Służby Więziennej i Straży Pożarnej.

Wewnątrz budynku na gości czeka spacer z historykiem, a także unikalna szansa przymierzenia tóg sędziowskich, adwokackich czy prokuratorskich. Dla zwiedzających udostępniony zostanie gabinet Prezesa Sądu oraz strefy całkowicie zamknięte dla publiczności – w tym podziemny pokój zatrzymań. Fani mocnych wrażeń będą mogli wziąć udział w zajęciach z Kołem Naukowym Kryminalistyki i Kryminologii WSZOP czy posłuchać wykładów z antropologii sądowej. Całość uświetni gra terenowa dla młodzieży oraz koncert zespołu Brand Cameralis.

Bytom: Polowanie na czarownice i dzieje miejskiego kata

Sąd Rejonowy w Bytomiu (ul. Piekarska 1) | Godz. 17:00 – 22:00

Bytom stawia na historię z dreszczykiem. Głównym punktem programu w zabytkowym gmachu przy Piekarskiej będzie wyjątkowa wystawa pt. „Kat i jego praca. Egzekucje w Bytomiu od połowy XIX wieku do połowy XX wieku” (sala nr 33) oraz wieczorny wykład Dariusza Pietruchy poświęcony dziejom bytomskiego kata (godz. 20:00).

Wspólnie ze Służbą Więzienną zaaranżowano tam replikę celi mieszkalnej, a na parkingu stanie stanowisko daktyloskopijne Policji, gdzie będzie można zabezpieczyć własne odciski palców. Miłośnicy architektury mogą wziąć udział w spacerach po „Pałacu Bytomskiej Temidy”. Odbędzie się również koncert muzyki klasycznej i prelekcja o sekretach przyjaznego pokoju przesłuchań (tzw. niebieskiego pokoju).

Racibórz: Rekordowe 200-lecie i proces o czary

Sąd Rejonowy w Raciborzu (ul. Nowa 29 i ul. Wojska Polskiego 24) | Godz. 18:00 – 22:00

Dla Raciborza to noc absolutnie wyjątkowa – połączona z hucznym jubileuszem 200-lecia istnienia tutejszego Sądu Rejonowego. Z tej okazji po raz pierwszy w historii obywatele będą mogli zajrzeć do gabinetu Prezesa Sądu przy ul. Nowej 29.

Największą atrakcją wieczoru będzie bez wątpienia plenerowo-sądowa inscenizacja historyczna: „W imieniu prawa i porządku. Proces o czary przed sądem świeckim” (godz. 18:30 i 19:30). Widowisko rozpocznie się od przemarszu wojów, którzy przetransportują „wiedźmę” spod Baszty Więziennej prosto na salę rozpraw. Na parkingu powstanie rekonstrukcja średniowiecznego miejsca tortur z pręgierzem i dybami. Pełnoletni obywatele (za okazaniem dowodu osobistego) będą mogli również… zwiedzić czynny Zakład Karny w Raciborzu!

Tarnowskie Góry: Symulacja rozprawy karnej i Konstytucja dla wszystkich

Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach (ul. Opolska 17) | Godz. 16:00 – 21:00

Tarnogórski sąd po raz drugi włącza się do akcji. Zwiedzanie przepięknych, zabytkowych wnętrz odbywać się będzie w 20-osobowych grupach pod przewodnictwem prawdziwych sędziów, kuratorów i urzędników.

Na głównej sali rozpraw (w godzinach 18:00 – 19:00) zaplanowano pełną symulację rozprawy karnej, pokazującą krok po kroku rolę oskarżyciela, obrony i składu orzekającego. W sali konferencyjnej będzie można podziwiać wiekowe księgi gruntowe, stare dokumenty sądowe oraz historyczny sprzęt biurowy. Najmłodsi będą mogli „pokolorować Temidę” lub przybić urzędowe pieczątki. Co ważne, każdy chętny otrzyma na pożegnanie pamiątkowy egzemplarz Konstytucji RP.

Zawiercie: Przemoc w sieci i spacer w alkogoglach

Sąd Rejonowy w Zawierciu (ul. Leśna 4) | Godz. 16:00 – 20:00

Zawiercie kładzie mocny nacisk na edukację młodzieży oraz profilaktykę. W programie znajdą się symulacje rozpraw karnych i rodzinnych, które dotyczyć będą niezwykle aktualnego problemu – przemocy rówieśniczej w internecie i mediach społecznościowych (cyberhejt).

Wydarzenie uświetni występ artystyczny przygotowany przez wychowanki Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Zawierciu. Z kolei na stoisku Komendy Powiatowej Policji każdy dorosły będzie mógł założyć specjalne alkogogle i narkogogle, by na własnej skórze przekonać się, jak drastycznie pod wpływem substancji odurzających lub silnego zmęczenia zmienia się percepcja i koordynacja ruchowa człowieka.

Gdzie jeszcze warto się wybrać? (pozostałe sądy na mapie akcji)

• • Sąd Rejonowy w Zabrzu (ul. 3 Maja 21, godz. 16:00 – 20:30): Zaprasza na specjalne wykłady profilaktyczne: „Bezpieczny senior” (godz. 16:00) oraz „Odpowiedzialność nieletnich – wskazówki dla rodziców” (godz. 18:00), połączone ze zwiedzaniem terenu wokół dawnego Aresztu Śledczego.

  • Sąd Rejonowy w Siemianowicach Śląskich (ul. Chorzowska 14, godz. 16:00 – 21:00): Oprócz prezentacji sprzętu policyjnego i strażackiego, na parkingu sądowym stanie potężny Kołowy Transporter Opancerzony Rosomak „Husaria”. W budynku odbędzie się też turniej szachowy o Puchar Prezesa Sądu.

  • Sąd Rejonowy w Gliwicach (ul. Powstańców Warszawy 23, godz. 17:00 – 22:00): Szykuje mrożącą krew w żyłach inscenizację miejsca zbrodni, przygotowaną we współpracy z Prokuraturą Okręgową w Gliwicach, a także stoiska informacyjne lokalnych Ośrodków Kuratorskich.

  • Sąd Rejonowy w Mikołowie (ul. Wyszyńskiego 4, godz. 17:00 – 19:00): Pod hasłem „Interesant w sądzie”, eksperci z sądu oraz Starostwa Powiatowego wyjaśnią działanie systemów e-sądów, chatbotów, darmowej pomocy prawnej oraz ugodowych metod mediacji.

  • Sąd Rejonowy w Czeladzi (ul. Kombatantów 4, godz. 17:00 – 21:00): Otwiera drzwi do Wydziału Ksiąg Wieczystych oraz archiwum i zaprasza na otwarte panele dyskusyjne oraz Q&A z sędziami i kuratorem zawodowym.

  • Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju (ul. Staszica 3, godz. 18:00 – 22:00): Oferuje wycieczki „Sąd w Jastrzębiu-Zdroju kiedyś i dziś” (wejścia co pół godziny) oraz serię miniwykładów o prawie spadkowym, hejcie i wymiarze sprawiedliwości jako trzeciej władzy.

  • Sąd Rejonowy w Cieszynie (ul. Garncarska 8, godz. 18:00 – 21:00): Przygotował dla najmłodszych (klasy I-III) bajkową symulację rozprawy edukacyjnej pt. „Pożyczka na urodzinki Króliczka” oraz warsztaty z cieszyńską Policją.

  • Sąd Rejonowy w Będzinie (ul. Sączewskiego 23, godz. 16:00 – 19:00): W programie m.in. symulacja prawdziwej rozprawy sądowej, widowiskowa inscenizacja policyjnego zatrzymania groźnego przestępcy, sekretariat sprzed lat oraz rozmowy z kuratorami.

  • Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskich (ul. Sądowa 3, wejścia o godz. 17:00 i 19:00): Zaprasza na zorganizowane zwiedzanie połączone z dwoma prelekcjami na temat historii sądu, pozasądowych sposobów rozstrzygania sporów oraz spotkania ze specjalistami udzielającymi darmowych porad prawnych.

  • Sąd Rejonowy Katowice-Zachód w Katowicach (godz. 17:00 – 20:00): Wyjątkowa formuła łącząca zwiedzanie dwóch gmachów! Start o 17:00 przy pl. Wolności 10, skąd uczestnicy wyruszą na spacer miejski (ok. 1,5 km) do drugiego budynku przy ul. Warszawskiej 45 na spotkanie z sędziami, ławnikami i wykład Rady Ławniczej.

  • Sąd Okręgowy w Katowicach (ul. Francuska 38, od godz. 12:00): Dał szansę obywatelom na udział w realnej rozprawie w charakterze publiczności. Po południu zaplanowano symulację rozprawy, konkurs krasomówczy (mowy końcowe pełnomocników i ogłoszenie wyroku) oraz dyskusję o edukacji konstytucyjnej.

  • Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach (ul. Francuska 70a, godz. 9:30 – 15:30): Ze względu na zaplanowany popołudniowy i nocny remont budynku, ta placówka zrealizowała program wcześniej. Odbyły się tam spotkania edukacyjne dla zorganizowanych grup uczniów pod hasłem „Moja pierwsza wizyta w Sądzie” połączone z lekcją z sędzią i pokazami Wydziału Konwojowego KWP.

UWAGA: Bielsko-Biała świętuje w sobotę!

Jeśli planujecie odwiedzić Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej (ul. Słowackiego 15), pamiętajcie, iż tamtejsza Noc Sądów odbędzie się jutro – w sobotę, 23 maja 2026 roku w godzinach 17:00 – 23:00. W programie m.in. symulacja procesu o zabójstwo pt. „Zbrodnia niedoskonała” oraz porady prawne dla seniorów z zakresu testamentów.

Przypominamy: Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny. W większości placówek nie są wymagane wcześniejsze zapisy (wyjątki wskazano na stronach internetowych poszczególnych sądów). Z uwagi na charakter obiektów, przed wejściem należy przejść rutynową kontrolę bezpieczeństwa na bramkach pirotechnicznych.

źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów MSWiA