Śnięte ryby w Jeziorze Jelonek po raz kolejny. Mieszkańcy pytają: ile jeszcze wytrzyma ten akwen?

Do naszej redakcji zgłosił się zaniepokojony czytelnik. Na powierzchni Jeziora Jelonek – popularnej „Wenecji” w centrum Gniezna – ponownie pojawiły się śnięte ryby. Sytuacja powtarza się niemal co roku. Mieszkańcy są wściekli, a pytanie, które coraz częściej pada, brzmi: ile ryb jeszcze zostało w tym jeziorze? A może już po prostu nie ma co umierać? To nie jest odosobniony incydent. To trwający od lat dramat.

Coroczny cykl śmierci

Śnięte ryby w Jeziorze Jelonek to widok, który mieszkańcy Gniezna znają aż za dobrze. Problem powraca regularnie, szczególnie w okresach wysokich temperatur i po intensywnych opadach deszczu. Tym razem raczej wystąpił ten drugi czynnik.

Jezioro od lat cierpi na tzw. przyduchę – zjawisko polegające na gwałtownym spadku ilości tlenu w wodzie. Dochodzi do niego najczęściej latem, gdy wysoka temperatura i nadmiar substancji biogennych (głównie azotu i fosforu) prowadzą do masowego zakwitu sinic, a następnie do obumierania organizmów wodnych . W przeszłości zdarzało się, iż w wyniku przyduchy podusiło się choćby 6 ton ryb.

Aeratory nie wystarczają

Władze miasta zainstalowały na jeziorze kilka aeratorów – w tej chwili pracuje ich sześć. Urządzenia te mają za zadanie napowietrzać wodę i zapobiegać najgorszemu. Niestety, jak widać, nie rozwiązują one problemu systemowo. Sinice pojawiają się ponownie, a ryby – przez cały czas giną.

Mieszkańcy i społecznicy coraz częściej zwracają uwagę, iż źródłem kłopotów mogą być nieczystości spłukiwane z ulic podczas ulew i trafiające do jeziora. To zanieczyszczenia komunikacyjne, pyły, a choćby substancje ropopochodne, które stanowią poważne zagrożenie dla ekosystemu .

Jezioro Jelonek jest też płytkie, co dodatkowo pogłębia problem. Jego pogłębienie jest jednak kosztowne i skomplikowane – wiąże się z utylizacją wielu ton zanieczyszczeń chemicznych zalegających od dziesięcioleci na dnie. To pokłosie lat, gdy akwen był odbiornikiem wód opadowych i ścieków z nielegalnych źródeł.

Trzy jeziora – żadne nie jest użytkowe

Gniezno jest jednym z niewielu miast tej wielkości w Polsce, które może pochwalić się aż trzema jeziorami na swoim terenie: Jelonkiem, Winiary i Świętokrzyskim. Można by pomyśleć – to ogromny atut, potencjał rekreacyjny i turystyczny.

Rzeczywistość jest jednak brutalna. Z trzech jezior – żadne nie nadaje się do kąpieli. Na Jelonku od lat obowiązuje zakaz kąpieli, a choćby zakaz odławiania ryb do spożycia ze względu na zanieczyszczenia przemysłowe. W Winiarach – co opisywaliśmy niedawno – trwa walka z rdestnicą, a jakość wody również pozostawia wiele do życzenia. Jest tam latem czynne kąpielisko, ale korzysta z niego niewielka liczba mieszkańców. To dramat. I skandal.

Minister z Gniezna, efektu brak

Nadzieje mieszkańców budził fakt, iż minister klimatu i środowiska, Paulina Hennig-Kloska, jest Gnieźnianką. W teorii – to idealna pozycja, by odblokować środki na ratowanie lokalnych akwenów, nagłośnić problem i wymusić systemowe działania. W praktyce – na razie nic się nie zmieniło. Jeziora wciąż są w opłakanym stanie, a śnięte ryby wracają co roku, jak fatum.

Kolejny rok, kolejne pytania

Po raz kolejny zadajemy te same pytania. Czy miasto ma jakikolwiek plan na przywrócenie Jeziora Jelonek do życia? Czy kiedykolwiek doczekamy się czasów, gdy spacer nad jego brzegiem nie będzie kojarzył się ze smrodem gnijących sinic i widokiem martwych ryb? Czy może odpowiedź pozostało bardziej przerażająca – iż jezioro jest już tak zdegradowane, iż nie ma do czego wracać?

Problemy z jeziorem Jelonek ciągną się od lat. Eksperymentowano z różnymi metodami rekultywacji – od dozowania koagulantów, przez bio-manipulację i zarybianie drapieżnikami, aż po napowietrzanie. Efekty są, niestety, co najwyżej krótkotrwałe. Nie ma co liczyć na cud. Potrzeba systemowych działań, wielkich pieniędzy i przede wszystkim – politycznej woli. Jej na razie nie widać. Ani na poziomie miejskim, ani wojewódzkim, ani choćby centralnym – z ministrą z Gniezna włącznie.

A jezioro – jakby na przekór – wciąż umiera. Nie wiemy tylko, co umrze wcześniej: ryby czy resztki nadziei mieszkańców.