Rzeszów upamiętni ofiary likwidacji getta. Ulicami miasta przejdzie Marsz Pamięci

Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 17:00 przy Kamieniu Pamięci na placu Ofiar Getta. W programie zaplanowano odczytanie relacji świadków wojennych wydarzeń, wystąpienia potomków rzeszowskich Żydów oraz modlitwę za zmarłych.

Po zakończeniu pierwszej części uroczystości zgromadzeni przejdą w milczeniu ulicami Rzeszowa. Trasa przemarszu obejmie ulice:

• Kopernika,
• Grunwaldzką,
• Matejki,
• Moniuszki,
• Cieplińskiego,
• Pułaskiego.

Celem procesji jest stacja kolejowa Rzeszów Staroniwa. To właśnie stamtąd 7 lipca 1942 roku Niemcy odprawili pierwszy transport z rzeszowskimi Żydami do obozu zagłady w Bełżcu.

Wstążki z imionami zamiast oficjalnych przemówień

Jak informuje Grażyna Bochenek ze Stowarzyszenia Rajsze, tegoroczny marsz będzie wyróżniał się obecnością specjalnych rekwizytów. Uczestnicy poniosą wstążki z imionami i nazwiskami ofiar oraz fotografie dokumentów. Ma to pomóc w przypomnieniu, iż na tragedię getta składały się losy konkretnych ludzi – dawnych sąsiadów czy znajomych. Formuła wydarzenia stawia na pierwszym planie relacje świadków i rodzin ofiar, dlatego organizatorzy nie przewidzieli wystąpień zaproszonych gości. Wszyscy chętni będą mogli jednak złożyć znicze i kwiaty przy Kamieniu Pamięci. Dodatkowo, po zakończeniu marszu, w Synagodze Staromiejskiej przez całą noc będzie palić się symboliczne światło.

Kto trafił do rzeszowskiego getta?

Przed II wojną światową w Rzeszowie mieszkało ponad 13 tysięcy Żydów, co stanowiło około 30 procent populacji miasta. W trakcie okupacji, przed rozpoczęciem wywózek, liczba ta wzrosła do około 23 tysięcy. Do rzeszowskiego getta Niemcy przesiedlali bowiem mieszkańców innych rejonów Polski, m.in. z Łodzi, Kalisza i Śląska.

W obozie zamknięto także ludność żydowską z likwidowanych sukcesywnie okolicznych miasteczek, takich jak Czudec, Głogów Małopolski, Kolbuszowa, Leżajsk, Sędziszów Małopolski, Strzyżów czy Tyczyn, a w późniejszym okresie również z Krosna, Jasła i Sanoka.

Bilans lipcowych deportacji z 1942 roku

Pierwsza wielka akcja deportacyjna w Rzeszowie rozpoczęła się 7 lipca i trwała do 13 lipca 1942 roku. Według szacunków historyków:

• Do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu wywieziono wówczas 10–12 tysięcy osób.
• Około 2–3 tysiące ludzi rozstrzelano w lasach pod Głogowem Małopolskim.
• Wielu mieszkańców zginęło bezpośrednio na terenie getta w trakcie trwania akcji.

Kolejne masowe wywózki Niemcy przeprowadzili w sierpniu oraz listopadzie 1942 roku. Szacuje się, iż łączna liczba osób deportowanych z rzeszowskiego getta do obozu w Bełżcu wyniosła od 15 do 22 tysięcy.