Ropa z Wenezueli nie przypłynęła. Czy politycy PiS odpowiedzą za miliardy, które stracił Orlen?

1 godzina temu

Orlen zapłacił ogromne zaliczki za ropę, której nie otrzymał. Transakcje zawierano w 2023 roku, gdy koncernem kierował Daniel Obajtek, dziś polityk PiS. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego wyliczyła szkodę Orlenu i jego szwajcarskiej spółki na 378 mln dolarów, czyli około 1,5 mld zł. Wcześniej Orlen informował o około 1,6 mld zł przedpłat za niedostarczony surowiec. To dwie kwoty opisujące tę samą sprawę w różnych ujęciach, a nie dwie straty, które można dodać. ABW, opis transakcji.

Pytanie, które powinno dziś paść głośno, brzmi: kto pozwolił wypłacić setki milionów dolarów i kto odpowiadał za nadzór nad tymi pieniędzmi?

Miliony dolarów dla pośredników, ropa nie dotarła

Zakupu miała dokonać Orlen Trading Switzerland, spółka powołana do międzynarodowego handlu surowcami. W grę wchodziła przede wszystkim ropa z Wenezueli. Pieniądze przekazano z góry pośrednikom, a oczekiwane dostawy nie zostały zrealizowane. Wynajęte tankowce czekały na ładunek, generując kolejne koszty. Opis przebiegu kontraktu.

Opublikowane 15 września śledztwo „Financial Times” opisuje jeden z kontraktów wenezuelskich: 230 mln dolarów zaliczki oraz drogę pieniędzy przez pośredników i rozliczenia w kryptowalutach. Ta kwota jest częścią opisywanej sprawy; nie należy jej utożsamiać z całą szkodą 1,5 mld zł. Polska prokuratura poinformowała dziś, iż wątek obrotu kryptowalutami jest przez cały czas badany. „Financial Times”, informacja o komunikacie prokuratury.

Kto już ma akt oskarżenia?

To nie jest sprawa, w której „nikt nie odpowiada”. 7 sierpnia 2026 roku prokuratura skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko trzem byłym menedżerom Orlenu i Orlen Trading Switzerland. Według ABW chodzi o trzy niekorzystne umowy zawarte w 2023 roku i niedopełnienie obowiązków związanych z ochroną majątku spółek. Osobno trwa postępowanie dotyczące byłego prezesa OTS, Samera A. Komunikat ABW.

Sąd musi dopiero ocenić zarzuty. Akt oskarżenia nie jest wyrokiem. Ale skoro śledczy opisują szkodę liczoną w miliardach złotych, społeczeństwo ma prawo oczekiwać odpowiedzi wykraczającej poza wskazanie osób, które podpisały dokumenty.

Czy Daniel Obajtek i politycy PiS poniosą odpowiedzialność?

Na dziś nie ma podstaw, by napisać, iż politycy PiS zostali skazani za wenezuelską ropę albo iż Daniel Obajtek jest oskarżonym w akcie oskarżenia dotyczącym tych trzech kontraktów. Jest natomiast oczywiste pytanie o odpowiedzialność za nadzór: Obajtek był prezesem Orlenu w czasie zawierania transakcji, a spółka działała w grupie, którą kierował.

Akcjonariusze Orlenu podjęli uchwałę umożliwiającą dochodzenie od byłego prezesa roszczeń związanych między innymi z nadzorem nad środkami przekazanymi OTS. Dochodzenie odszkodowania i odpowiedzialność karna to odrębne sprawy; samo podjęcie uchwały nie przesądza winy Obajtka. Opis uchwały akcjonariuszy.

Obajtek odrzucał przypisywanie mu winy. Twierdził, iż transakcje mogły zostać dokończone, gdyby nie wymiana kierownictwa szwajcarskiej spółki. To jego stanowisko, które trzeba odnotować, ale nie zastępuje odpowiedzi na pytanie, jak zabezpieczono zaliczki i kto zaakceptował ryzyko ich wypłaty. Stanowisko Obajtka i opis kontraktu.

Polityczna odpowiedzialność wymaga publicznych wyjaśnień choćby wtedy, gdy sąd nie rozstrzygnął jeszcze odpowiedzialności karnej. PiS przez lata przedstawiał Orlen jako przykład silnego zarządzania państwową spółką. Dziś powinien równie jasno wyjaśnić, jak pod tym zarządem doszło do wypłaty zaliczek, za które ropa nie przypłynęła.

Czy pieniądze wrócą do Orlenu? Kto podejmował decyzje i kto miał je kontrolować? To są pytania, na które nie wystarczy odpowiedź, iż sprawa stała się politycznym sporem. Przy szkodzie liczonej w miliardach złotych liczą się dokumenty, ustalenia śledczych i ostatecznie wyroki sądu.