Resort szykuje zmiany przy bankomatach. Za co może grozić kara

Zdjęcie: bankomat @pexels

Nagrania miałyby być przechowywane przez 90 dni i udostępniane uprawnionym instytucjom. Projekt przewiduje również grzywnę albo naganę za zasłonięcie twarzy w sposób uniemożliwiający identyfikację. Na razie są to jednak propozycje, a nie obowiązujące przepisy.

Kamery przy bankomatach mogą stać się obowiązkowe

Wiele bankomatów już teraz znajduje się w zasięgu monitoringu zamontowanego w oddziałach banków, galeriach handlowych, sklepach czy na stacjach paliw. Nie oznacza to jednak, iż każde urządzenie rejestruje osobę wykonującą transakcję.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce ujednolicić te zasady. Przedstawiona propozycja zakłada, iż banki oraz inni właściciele i posiadacze bankomatów lub wpłatomatów zostaliby zobowiązani do nagrywania użytkowników.

Kamera miałaby umożliwiać rozpoznanie osoby wypłacającej lub wpłacającej pieniądze. Zarejestrowany materiał byłby przechowywany przez 90 dni od wykonania transakcji. Pomysł został przedstawiony po wstępnych konsultacjach z Ministerstwem Finansów — informuje WP Finanse.

Kto mógłby otrzymać nagranie z bankomatu?

Propozycja resortu nie zakłada, iż dostęp do materiałów byłby powszechny. Nagrania miałyby być zabezpieczane i przekazywane na żądanie wybranych organów państwowych prowadzących postępowanie.

Na liście wskazano 11 instytucji. Znajdują się na niej sądy, prokuratura, policja, organy skarbowe, Straż Graniczna oraz Żandarmeria Wojskowa. Dostęp mogłyby otrzymać także Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Agencja Wywiadu i Służba Ochrony Państwa.

Materiał z monitoringu mógłby pomóc w ustaleniu, kto w określonym czasie wypłacił lub wpłacił pieniądze. Połączenie obrazu z informacjami dotyczącymi transakcji ma ułatwić identyfikowanie osób uczestniczących w przestępczym obrocie środkami.

Za zasłonięcie twarzy może grozić grzywna

Projekt przewiduje również sankcje dla użytkowników, którzy podczas korzystania z urządzenia celowo uniemożliwiliby rozpoznanie swojej tożsamości. Osoba zasłaniająca twarz lub jej część mogłaby otrzymać grzywnę albo karę nagany.

Kluczowe byłoby to, czy sposób zakrycia twarzy rzeczywiście uniemożliwia identyfikację. Na obecnym etapie nie należy jednak traktować tej zapowiedzi jako nowego mandatu, który już można otrzymać przy bankomacie.

Propozycja wymaga dalszych prac i przyjęcia odpowiednich zmian w prawie. Dopiero ostateczna treść przepisów pokaże, jak obowiązek miałby wyglądać w praktyce, kto odpowiadałby za zabezpieczenie nagrań oraz w jakich dokładnie sytuacjach można byłoby nałożyć karę.

Resort chce skuteczniej ścigać cyberprzestępców

Ministerstwo Sprawiedliwości przekonuje, iż nowe rozwiązanie ma pomóc w zwalczaniu cyberprzestępczości. Sprawcy oszustw internetowych często próbują zacierać ślady, gwałtownie wypłacając pieniądze z przejętych rachunków. Środki mogą być następnie ponownie wpłacane dzięki wpłatomatów lub wymieniane przy użyciu urządzeń obsługujących kryptowaluty.

Rejestracja wizerunku osoby wykonującej taką operację mogłaby dostarczyć śledczym dodatkowego dowodu. Szczególne znaczenie ma czas, ponieważ pieniądze pochodzące z oszustwa mogą w krótkim okresie przejść przez kilka rachunków i trafić poza granice kraju.

Według argumentacji resortu w tej chwili uzyskanie zgody sądu okręgowego na uchylenie tajemnicy bankowej może trwać choćby od dwóch do trzech miesięcy. Tak długi okres utrudnia szybkie zabezpieczenie informacji i dotarcie do osób uczestniczących w procederze.

Nagrywanie klientów wywoła pytania o prywatność

Obowiązkowy monitoring wszystkich osób korzystających z bankomatów oznaczałby gromadzenie dużej liczby nagrań przedstawiających zwykłych klientów banków. Dlatego istotne będą zasady ochrony zgromadzonych materiałów.

Przepisy powinny dokładnie określać sposób przechowywania nagrań, osoby uprawnione do ich przeglądania oraz procedurę usuwania danych po upływie 90 dni. Ważne pozostaje również zabezpieczenie materiałów przed wyciekiem lub wykorzystaniem w celu niezwiązanym z postępowaniem.

Szczegóły mogą ulec zmianie podczas dalszych prac. w tej chwili wiadomo jedynie, iż resort zaproponował rozszerzenie przepisów dotyczących usług płatniczych i obowiązkowe rejestrowanie użytkowników urządzeń.

W Polsce działa ponad 20 tys. bankomatów

Według danych Narodowego Banku Polskiego pod koniec grudnia 2025 roku w kraju funkcjonowało nieco ponad 20 tys. bankomatów. Wprowadzenie obowiązkowego monitoringu oznaczałoby więc duże przedsięwzięcie organizacyjne i techniczne dla banków oraz niezależnych operatorów urządzeń.

Nie wiadomo jeszcze, kiedy propozycja mogłaby wejść w życie. Klienci nie muszą w tej chwili zmieniać sposobu korzystania z bankomatów, a za zasłonięcie twarzy nie grozi automatycznie nowa kara na podstawie opisywanego projektu.

Pomysł Ministerstwa Sprawiedliwości znajduje się na etapie prac. o ile zostanie przekształcony w projekt przepisów i przyjęty, osoby wypłacające lub wpłacające gotówkę będą musiały liczyć się z obowiązkowym nagrywaniem ich wizerunku.