Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym – obowiązki w ochronie obiektów strategicznych

Co zmienia się w przepisach o zarządzaniu kryzysowym od 4 lipca 2026 roku?

Poniżej przedstawiamy analizę ekspercką w obszarze zmian w ustawie o ochronie osób i mienia z 22 sierpnia 1997 r., które wchodzą w życie razem z ustawą o zk. Rekomendujemy zapoznanie się z materiałem, w którym analizujemy:

• powiązanie pomiędzy ochroną obowiązkową a zadaniami samorządów i ich jednostek podległych oraz spółek komunalnych – z nowymi obowiązkami dla samorządów
• rozszerzający się katalog obiektów i podobiektów objętych obowiązkową ochroną
• zmiany w uprawnieniach pracowników ochrony – zasady interwencji i reagowania na bezzałogowe statki powietrzne
• zmiany w zakresie odpowiedzialności prawnej za przebywanie na terenie obiektów i obszarów chronionych.

Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw, wprowadza istotne zmiany również w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia. Choć na pierwszy rzut oka zmiany mają charakter techniczno-organizacyjny, w praktyce oznaczają wyraźne wzmocnienie systemu obowiązkowej ochrony obiektów, urządzeń i instalacji ważnych dla bezpieczeństwa państwa, bezpieczeństwa publicznego, ciągłości działania usług oraz funkcjonowania społeczności lokalnych.

Jedna z najważniejszych zmian polega na tym, iż obowiązkowa ochrona zostaje mocniej powiązana z systemem zarządzania kryzysowego, infrastrukturą krytyczną, bezpieczeństwem lokalnym oraz realnymi mechanizmami egzekwowania zasad dostępu do chronionych obiektów. Dla zarządców obiektów oznacza to konieczność ponownej oceny, czy ich infrastruktura może zostać objęta obowiązkową ochroną, a o ile tak – czy obecne rozwiązania organizacyjne, techniczne i proceduralne są wystarczające.

Nie wiesz czy Twój obiekt podlega obowiązkowej ochronie lub czy jest zabezpieczony we adekwatny sposób? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji z naszymi ekspertami!

Szersze spojrzenie na obiekty ważne dla bezpieczeństwa lokalnego

Nowelizacja doprecyzowuje katalog obszarów, obiektów i urządzeń, które mogą podlegać obowiązkowej ochronie. Jedna ze zmian dotyczy zakładów, obiektów i urządzeń mających istotne znaczenie dla funkcjonowania społeczności lokalnych – rozszerzono ich zakres terytorialny z aglomeracji miejskich na powiaty lub miasta na prawach powiatu. Co ważne – nie zmienia się katalog tych obiektów, ponieważ już wcześniej wskazano w nim między innymi elektrownie, ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Niestety, mimo jasnych zapisów, większość instytucji wskazanych w ustawie unika dobrowolnego wpisu na listę obiektów podlegających obowiązkowej ochronie.

Koniec z dowolnością w wyborze infrastruktury chronionej obowiązkowo

Praktyka z ostatnich lat pokazuje, iż kierownicy jednostek organizacyjnych wnioskując o wpis obiektu, obszaru lub urządzenia do ewidencji obowiązkowej ochrony, kierowali się nie tylko priorytetem odporności, ciągłości działania czy bezpieczeństwa, a efektywnością kosztową i subiektywną oceną stopnia zagrożenia. Prowadziło to do sytuacji, w których w ramach jednego przedsiębiorstwa część obiektów nie podlegała obowiązkowej ochronie, mimo iż funkcjonalnie i technologicznie była niezbędna do prawidłowego działania infrastruktury objętej formalnie wpisem do ewidencji.

Aktualnie wszystkie obiekty, urządzenia lub instalacje albo połączone ze sobą funkcjonalnie obiekty, urządzenia lub instalacje ujęte w wykazie, o którym mowa w art. 6r ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym będą z definicji podlegały obowiązkowej ochronie, co znacznie podwyższy standard ich zabezpieczenia.

Ważnym aspektem zmian jest fakt, iż bezpieczeństwo obiektów nie jest już oceniane wyłącznie przez pryzmat ich znaczenia krajowego lub „wielkomiejskiego”. Coraz większe znaczenie ma odporność lokalna – czyli zdolność powiatu, miasta lub przedsiębiorstwa komunalnego do utrzymania bezpieczeństwa i ciągłości podstawowych usług mimo awarii, dywersji, sabotażu, wtargnięcia, zamachu, cyberataku lub innego zdarzenia zakłócającego działanie. W praktyce oznacza to wzmocnienie bezpieczeństwa na etapie planowania, uzgadniania planów ochrony oraz egzekwowania ich realizacji przez uprawnione podmioty.

W naszej opinii jeszcze większej uwagi wymagają w tej chwili przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, zakłady energetyczne, ciepłownie, obiekty gospodarki odpadami, infrastruktura logistyczna, teleinformatyczna, magazynowa oraz inne podmioty, których praca bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo mieszkańców i środowiska.

Nie sposób jednak nie wspomnieć o wyzwaniach związanych z koniecznością finansowania zadań (m.in. objęcia ich koncesjonowaną ochroną fizyczną lub zapewnienia zabezpieczenia technicznego we adekwatnym standardzie, instalowanego i konserwowanego przez podmiot koncesjonowany), opracowania adekwatnych planów ochrony i załączników antyterrorystycznych i procedur oraz wdrożeniem tychże przedsięwzięć w praktyce.

Potrzebujesz wsparcia w zakresie pracowania planu ochrony lub załącznika antyterrorystycznego? Zapraszamy do bezpłatnej konsultacji!

Warto uwzględnić też możliwości organizacyjne i operacyjne na szczeblu wojewódzkim w zakresie prowadzenia i aktualizowania ewidencji oraz wydolność wydziałów postępowań administracyjnych poszczególnych komend wojewódzkich Policji (lub KSP) w zakresie możliwości uzgadniania planów ochrony i realizacji wizji lokalnych w obiektach. Ocena skutków regulacji nie objęła aspektu fizycznych możliwości prowadzenia wielu procesów, za które odpowiedzialni będą funkcjonariusze Policji – szczególnie w zakresie opiniowania dokumentów i wydawania rekomendacji z zakresu ochrony fizycznej i zabezpieczeń technicznych.

Wpis do wykazu i ewidencji jako decyzja administracyjna

Nowe przepisy porządkują sposób kwalifikowania obiektów do obowiązkowej ochrony. Szczegółowe wykazy obszarów, obiektów i urządzeń mają sporządzać oraz aktualizować adekwatne organy, w tym między innymi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie, Prezes NBP, KRRiT oraz Komisja Nadzoru Finansowego w stosunku do podmiotów nadzorowanych. Umieszczenie konkretnego obszaru, obiektu lub urządzenia w wykazie następuje w drodze decyzji administracyjnej.

To rozwiązanie ma istotne znaczenie praktyczne. Wpis do wykazu nie powinien być traktowany jako czynność wyłącznie formalna. Dla kierownika jednostki oznacza on uruchomienie określonych obowiązków związanych z ochroną fizyczną, zabezpieczeniem technicznym, planem ochrony i załącznikiem AT, współpracą z organami oraz gotowością do kontroli.

Większa rola wojewody, nowe obowiązki starostów i prezydentów miast

Nowelizacja wymusza wzmocniony obieg informacji pomiędzy administracją lokalną i wojewódzką. Starostowie oraz prezydenci miast na prawach powiatu mają obowiązek dokonania analizy i poinformowania wojewody o zakładach, obiektach i urządzeniach istotnych dla funkcjonowania powiatu lub miasta. Z kolei wojewoda może – w drodze decyzji administracyjnej – umieścić w ewidencji także inne obiekty niż te, które znalazły się w wykazach adekwatnych organów lub w wykazie infrastruktury krytycznej.

W praktyce oznacza to, iż zarządcy oraz kierownicy jednostek organizacyjnych i obiektów istotnych dla społeczności lokalnej powinni przygotować się na większe zainteresowanie ze strony administracji publicznej. Dotyczy to zwłaszcza podmiotów, w których incydent może wywołać poważne skutki społeczne, środowiskowe lub gospodarcze.

Po umieszczeniu obiektu w ewidencji wojewoda informuje o tym kierownika jednostki zarządzającej obiektem, a także adekwatne organy, komendanta wojewódzkiego Policji oraz adekwatnego terytorialnie dyrektora delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. To pokazuje, iż obowiązkowa ochrona jest coraz mocniej osadzona w systemie współdziałania administracji, służb i operatorów obiektów.

Potrzebujesz wsparcia w identyfikacji obiektów ważnych dla Twojego powiatu? Skonsultuj się z nami!

Nowe znaczenie interwencji i egzekwowania zasad dostępu

Bardzo istotną zmianą jest dodanie art. 50c do ustawy o ochronie osób i mienia. Przepis ten penalizuje nieuprawnione przebywanie na obszarze lub w obiekcie podlegającym obowiązkowej ochronie, o ile osoba nie opuszcza takiego miejsca wbrew żądaniu osoby uprawnionej. Grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara więzienia do lat 2. o ile osoba nieuprawniona utrudnia lub uniemożliwia korzystanie z obszaru, obiektu, urządzeń lub instalacji, sankcja może sięgać do 5 lat pozbawienia wolności.

To zmiana o dużym znaczeniu operacyjnym dla pełnienie zadań pracowników ochrony. Wzmacnia pozycję osób odpowiedzialnych za ochronę obiektu i daje wyraźniejszą podstawę do reagowania na wtargnięcia, blokady, akty sabotażu, nieuprawnione przebywanie w strefach technicznych lub działania utrudniające funkcjonowanie infrastruktury.

Pracownicy ochrony oraz zarządzający bezpieczeństwem nie będą już musieli borykać się z opiniami o bezpodstawnym wzywaniu Policji lub o braku zasadności działań prowadzonych wobec intruzów. Penalizacja samego przebywania na terenie chronionym – bez konieczności wyrządzania faktycznej szkody, jest długo wyczekiwaną przez środowisko zmianą.

Co istotne – dla kierowników jednostek organizacyjnych, menedżerów bezpieczeństwa i szefów ochrony oznacza to konieczność aktualizacji procedur. Pracownicy ochrony oraz pracownicy instytucji powinni mieć świadomość w zakresie nowych regulacji, zasad dostępu do obiektów, reagowania oraz kwalifikowania incydentów i ich dokumentowania na potrzeby procesowe.

Możliwość neutralizacji bezzałogowych statków powietrznych

Przełomowe zmiany następują także w dopuszczeniu technicznych środków neutralizacji platform bezzałogowych – w tym z wykorzystaniem zastosowania urządzeń uniemożliwiających telekomunikację na określonym obszarze, tzw. jammerów. Ustawa o zarządzaniu kryzysowym dopuszcza taką metodę, a nowelizacja ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej oraz zmiany w ustawie o ochronie osób i mienia nadają konkretne uprawnienia do wykorzystywania tych środków przez pracowników ochrony.

Jakie obszary są najważniejsze dla agencji ochrony i operatorów?

1. Przełożenie nowych uprawnień na praktyczne, zgodne z prawem procedury działania – adekwatne do specyfiki obiektu
2. Doposażenie SUFO w adekwatne środki techniczne
3. Szkolenie pracowników ochrony z nowych przesłanek i ograniczeń
4. Podział odpowiedzialności pomiędzy właścicielem obiektu a agencją ochrony
5. Zbudowanie zintegrowanego systemu bezpieczeństwa w miejsce odrębnych elementów sześciopaku bezpieczeństwa

Chcesz legalnie korzystać z możliwości systemów antydronowych i przygotować na to personel ochrony? Pomożemy Ci!

Co powinni zrobić zarządcy obiektów?

Nowelizacja powinna skłonić zarządców obiektów do przeprowadzenia przeglądu systemów bezpieczeństwa w organizacji i jej poszczególnych obszarach, obiektach i urządzeniach. W pierwszej kolejności warto zdiagnozować procesu najważniejsze realizowane przez obiekt oraz jego status prawny i sprawdzić, czy obiekt może zostać uznany za istotny dla funkcjonowania powiatu, miasta, infrastruktury krytycznej albo świadczenia usług kluczowych. Należy także rozpatrzeć stopień przygotowania instytucji do funkcjonowania w reżimach innych aktów prawnych, m.in. ustawy o OLiOC oraz ustawy o obronie ojczyzny.

Następnym krokiem jest analiza odporności obiektów i organizacji pod kątem współczesnych zagrożeń oraz przygotowania w zakresie nowych standardów bezpieczeństwa fizycznego, bezpieczeństwa technicznego, procedur, bezpieczeństwa osobowego, cyberbezpieczeństwa, bezpieczeństwa prawnego i ciągłości działania. Elementy te powinny być rozpatrywane w kontekście projektowanych aktów wykonawczych do ustawy o zarządzaniu kryzysowym

Chcesz sprawdzić stopień przygotowania Twojej organizacji lub obiektu do realizacji ustawowych zadań? Wypełnij formularz i skontaktuj się z nami!

Wnioski

Zmiany w ustawie o ochronie osób i mienia są wyraźnym krokiem w kierunku wzmocnienia odporności obiektów i organizacji. Ich praktyczne wdrożenie wymaga jednak konkretnych, zorganizowanych i jakościowych działań zarówno ze strony właścicieli i kierowników jednostek organizacyjnych, samorządów, jak i Policji oraz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, których zaangażowanie jest niezbędnym elementem procesu budowania bezpieczeństwa, uzgadniania dokumentacji i praktycznej weryfikacji przyjętych założeń.

Nie da się ukryć, iż wobec współczesnych zagrożeń, sam fakt posiadania ochrony fizycznej, prostego systemu alarmowego oraz ogrodzenia nie jest już wystarczający. najważniejsze staje się to, czy zintegrowany system bezpieczeństwa działa jako zintegrowany mechanizm pozwalający na prewencję, detekcję, szybką reakcję i zapewnienie ciągłości działania.

Dla wielu podmiotów, zwłaszcza z sektora komunalnego, energetycznego, wodociągowego, portowego i infrastrukturalnego, nowelizacja może oznaczać potrzebę uporządkowania dokumentacji, aktualizacji planów ochrony oraz modernizacji zabezpieczeń technicznych, co wiążę się z zaplanowaniem finansowania. Oczywiście, niezbędnym elementem organizacji systemu bezpieczeństwa będzie ponoszenie znacznych wydatków na ten obszar, jednak uruchamiane w tej chwili opcje współpracy umożliwiają pozyskiwanie środków na ten cel.

Chcesz dowiedzieć się jakie są w tej chwili możliwości finansowania inwestycji z zakresu bezpieczeństwa obiektów? Skontaktuj się z nami!

Czy warto się przygotowywać na zmiany w zarządzaniu kryzysowym?

Z pewnością! Mimo iż ustawodawca przez cały czas w ograniczonym zakresie korzysta z instrumentu kar za niewywiązywanie się z zadań z obszaru ochrony IK, to pierwsze kroki należy podjąć już teraz, zanim pojawi się decyzja administracyjna, kontrola albo incydent, który zaburzy ciągłość funkcjonowania obiektu lub infrastruktury krytycznej. Jest to kierunek racjonalny i potrzebny, ponieważ zagrożenia bezzałogowe rozwijają się szybciej niż klasyczne procedury ochrony. Jednocześnie skuteczne wdrożenie tych uprawnień wymaga czegoś więcej niż samego powołania się na ustawę. Konieczne są aktualne plany ochrony, precyzyjne instrukcje użycia i wykorzystania środków przymusu bezpośredniego, szkolenia praktyczne, uzgodnione ścieżki współpracy z Policją, Strażą Graniczną, ABW i zarządcą obiektu, a także procedury dokumentowania każdej interwencji.

Warto więc podkreślić, iż nowelizacja nie tylko „rozszerza uprawnienia ochrony”, ale przede wszystkim profesjonalizuje reagowanie na nowe kategorie zagrożeń. Dobrze przygotowana SUFO, działająca w oparciu o jasne procedury i adekwatne wyposażenie, może stać się realnym wsparciem odporności obiektu – szczególnie tam, gdzie liczą się pierwsze minuty od wykrycia zagrożenia