Minimum 50 osób skrzywdzonych w diecezji sosnowieckiej

Zdjęcie: Minimum 50 osób skrzywdzonych w diecezji sosnowieckiej

Komisja Wyjaśnienie i Naprawa spraw wrażliwych diecezji sosnowieckiej ustaliła, iż co najmniej 50 osób małoletnich zostało skrzywdzonych przez osoby reprezentujące instytucje kościelne w tej diecezji. Komisja, która pracuje od ponad roku, zidentyfikowała 29 osób, którym zarzucono tego typu czyny, część z nich nie potwierdziła się.

W 19 przypadkach przestępstwa zarzucane księżom zostały potwierdzone lub są przez cały czas badane. Członkowie Komisji podczas czwartkowej konferencji prasowej podkreślali, iż mają świadomość, iż nie wszystkie osoby skrzywdzone zostały zidentyfikowane. Zaapelowali do nich oraz do świadków, by się do nich zgłaszali.W czwartek w Dąbrowie Górniczej Komisja przedstawiła pierwszą część swego raportu w sprawie wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w diecezji. Liczący ok. 90 stron dokument powstał m.in. w oparciu o analizę archiwów, materiały udostępnione przez diecezje, a także przesłuchania i rozmowy z osobami posiadającymi informacje w sprawach będących przedmiotem prac Komisji.- Mamy świadomość tego, iż nie wszystkie osoby skrzywdzone się ujawniły, mamy świadomość, iż nie wszystkie sprawy udało nam się wyświetlić – powiedział podczas konferencji prasowej przewodniczący Komisji Tomasz Krzyżak.

Przedstawiciele Komisji zaznaczyli, iż częściowy raport, który przedstawia stan wiedzy na koniec stycznia br., jest punktem wyjścia do dyskusji nad tym zagadnieniem, a sam raport jest początkiem, a nie końcem zgłębiania tego tematu. Podkreślili też, iż w swoich pracach skupiają się przede wszystkim na skrzywdzonych, a nie sprawcach.

– Jesteśmy i będziemy zawsze w pracach po stronie osób pokrzywdzonych, skrzywdzonych, którzy czasem po bardzo wielu latach dopiero zgłaszają to doświadczenie, którego niestety doznali – oświadczyła prof. dr hab. Monika Przybysz, która również wchodzi w skład Komisji.

Komisja podczas swoich prac zidentyfikowała 29 osób z diecezji sosnowieckiej, którym przypisano nadużycia seksualne wobec małoletnich. 23 z nich to księża z diecezji sosnowieckiej, jeden ksiądz związany z tą diecezją, jeden zakonnik i cztery osoby świeckie – animator wspólnoty dla uczniów, organista, katecheta i kleryk seminarium, który formalnie nie jest osobą duchowną.

W 7 z 29 tych spraw zarzuty zostały potwierdzone, a sprawca został ukarany, w 4 przypadkach domniemany sprawca już nie żyje, w 3 przypadkach toczą się procesy w sądach państwowych, 10 przypadków jest wciąż w trakcie badania, a 5 zostało uznanych za niepotwierdzone. Część badanych w tej chwili spraw zainicjowała Komisja Wyjaśnienie i Naprawa, która złożyła doniesienia do prokuratury i poinformowała diecezję, realizowane są kanoniczne dochodzenia wstępne. Niektóre sprawy dotyczą wydarzeń sprzed wielu lat, historia jednej z nich sięga 1971 r., została zgłoszona w 2019 r.

Spośród 23 oskarżanych o nadużycia seksualne księży w 6 przypadkach sprawca został ukarany, 4 domniemanych sprawców nie żyje, 3 procesy toczą się, 6 spraw jest w trakcie badania, a 4 przypadki nie potwierdziły się.

Na gruncie kościelnym z 6 skazanych duchownych 2 zostało wydalonych ze stanu kapłańskiego, jeden został objęty dożywotnim zakazem sprawowania posługi duszpasterskiej, wobec jednego wydano czasowy zakaz pracy z małoletnimi, jeden otrzymał upomnienie, a w przypadku jednego wciąż trawa proces kanoniczny.

„Minimalną” liczbę skrzywdzonych Komisja oszacowała na 50 osób, z czego 66 proc. to dziewczynki. Zdecydowana większość skrzywdzonych, 96 proc., miało poniżej 15. roku życia. 4 proc. ofiar miała między pomiędzy 15. a 18. rokiem życia.

Ks. dr Jacek Prusak, który również wchodzi w skład Komisji zaznaczył, iż biorąc pod uwagę zgromadzone dotychczas dane, „diecezja sosnowiecka nie jest diecezją zwiększonego ryzyka wykorzystaniem seksualnym osób małoletnich na tle innych diecezji w Polsce, biorąc pod uwagę znaną nam liczbę sprawców”.

– Zakładamy, bo musimy założyć, iż osób poszkodowanych jest więcej niż te 50, które znamy, tego jesteśmy pewni z różnych powodów. Natomiast, biorąc pod uwagę znaną nam liczbę sprawców, proszę odróżnić problemy diecezji sosnowieckiej na tle obyczajowym, dotyczące duchownych, od problemu wykorzystania osób małoletnich. W tym zakresie ta diecezja nie jest czarną owcą na tle diecezji polskich – dodał ks. dr Prusak.

Jak wynika z danych Komisji, od 1992 r. w diecezji sosnowieckiej pracowało w sumie 590 księży diecezjalnych (część z nich już nie żyje, część to księża emeryci). – jeżeli tę liczbę 19 przypadków, które zostały przez nas zidentyfikowane odniesiemy do tego ogółu, to otrzymamy 3,2 proc. Dane, którymi dysponujemy ze świata mówią, iż problem dotyczy od 2 do 6 proc. duchownych – podkreślił Krzyżak.

Ks. dr Prusak zwrócił też uwagę, iż Komisja zajmowała się małoletnimi skrzywdzonymi w świetle prawa kanonicznego, czyli do 18. roku życia i w raporcie częściowym nie ma wzmianki np. o dorosłych, które uwikłały się w relacje z duchownymi. To też jest jest przedmiotem prac Komisji, która w pierwszej kolejności zajęła się problemem seksualnego wykorzystywania dzieci.

Wśród wniosków i rekomendacji częściowego raportu Komisji znalazły się m.in.: adekwatna ocena tego typu zdarzeń i analiza problemów, wysłuchanie osób pokrzywdzonych, jakość formacji do kapłaństwa i jakość stałej formacji prezbiterów.

Komisja Wyjaśnienie i Naprawa została powołana przez biskupa sosnowieckiego Artura Ważnego po serii skandali obyczajowych z udziałem duchownych tej diecezji. Została powołana i po raz pierwszy spotkała się w pełnym składzie 26 października 2024 r.