Przedsiębiorca wysłał kontrahencie 40 000 zł za materiały budowlane z tytułem „zwrot długu”. Po 2 godzinach dostał telefon z banku – transakcja wstrzymana, dokumentacja trafiła do Generalnego Inspektoratu Informacji Finansowej. System uznał, iż tytuł nie pasuje do kwoty i może ukrywać nielegalną działalność. Wyjaśnienie sprawy zajęło 3 tygodnie – wymagało przedłożenia faktur, umów i korespondencji mailowej.

Fot. Shutterstock

Sztuczna inteligencja porównuje tytuły z kwotami

Systemy bankowe wykorzystują algorytmy, które dopasowują tytuły przelewów do ich wartości. Przelew na 8 000 zł z tytułem „kawa z kolegą” zostanie automatycznie oznaczony jako podejrzany. Podobnie działa przy określeniach zbyt ogólnych – „usługi”, „rozliczenie”, „płatność” bez kontekstu.

System bada częstotliwość transakcji, powiązania między nadawcami i odbiorcami oraz zgodność wartości z rynkowymi cenami. Wszystkie nieprawidłowości trafiają do GIIF.

Próg 65 000 zł uruchamia automatyczne zgłoszenie

Każdy przelew powyżej 65 000 zł jest automatycznie zgłaszany do GIIF. Mniejsze kwoty też mogą trafić pod lupę – system wyłapuje serie przelewów o zbliżonych kwotach do różnych odbiorców w krótkim czasie. To klasyczny wzorzec rozbijania dużej transakcji na mniejsze części.

Od 2022 roku fiskus kontroluje konta bez uprzedzenia

Urząd skarbowy może sprawdzić historię przelewów bez wcześniejszego poinformowania. Właściciel konta dostaje wezwanie i musi udowodnić legalność operacji. Brak dokumentacji oznacza podatek od nieujawnionych przychodów.

36 120 zł bez podatku dla najbliższej rodziny

W 2025 roku możesz otrzymać od małżonka, dzieci, rodziców, dziadków, wnuków, rodzeństwa, ojczyma lub macochy darowiznę do 36 120 zł bez podatku. Limit dla dalszej rodziny wynosi 27 090 zł, a dla osób obcych 5 733 zł. To kwoty od jednej osoby w ciągu 5 lat.

Darowizna bez limitu tylko przy 3 warunkach

Żeby przekazać darowiznę powyżej 36 120 zł bez podatku, musisz spełnić warunki:

• Przelew bankowy na rachunek obdarowanego
• Prawidłowy tytuł: „Darowizna od ojca Marka Nowaka PESEL [numer PESEL] dla syna Tomasza Nowaka PESEL [numer PESEL]”
• Zgłoszenie do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy

Tytuły „prezent od taty” czy „pomoc od rodziców” nie spełniają wymogów.

„Ekstra za last minute” – sprawa w prokuraturze

Grafik wysłał koledze 2 500 zł z tytułem „ekstra za last minute”. Bank zablokował transakcję, uznając „ekstra” za słowo związane z narkotykami. Sprawę przekazano organom ścigania.

System blokuje też: „proszek dla kolegi”, „biały towar”, „zielsko”, „działka” bez kontekstu, „sztuka” (może oznaczać broń), „na lewo”, „pod stołem”, „bez papieru”, „na rękę”.

Pięć lat przechowywania i podatek karny 75%

Banki przechowują historię przelewów przez 5 lat. Urząd może sprawdzić transakcje sprzed 4 lat i zażądać wyjaśnień. Brak dokumentów oznacza podatek 75% od nieujawnionych przychodów plus odsetki.

Przy darowiźnie powyżej limitu niezgłoszonej w terminie urząd naliczy 20% od całej wartości, nie tylko od kwoty przekraczającej próg. Darowizna 60 000 zł od kuzyna niezgłoszona to kara 12 000 zł plus odsetki.

Co to oznacza dla czytelnika

Jeśli płacisz za usługę – napisz konkretnie jaką. Zamiast „usługi remontowe” – „malowanie pokoju według umowy z 15.01.2026”. Zamiast „zwrot” – „zwrot pożyczki z 10.12.2025 zgodnie z umową”.

Nigdy nie używaj humorystycznych określeń. „Za pizzę” przy 15 000 zł wystarczy do oznaczenia transakcji jako podejrzanej. „Hajs dla ziomka” może wywołać kontrolę.

Przy darowiznach rodzinnych stosuj wzór: „Darowizna od [imię nazwisko PESEL] dla [stopień pokrewieństwa, imię nazwisko PESEL]”. To jedyny sposób na pełne zwolnienie podatkowe przy kwocie powyżej 36 120 zł.

Zapisuj potwierdzenia przelewów, umowy, faktury, notatki mailowe. Dane są przechowywane przez 5 lat, kontrola może przyjść w dowolnym momencie. Sprawdź swoje ostatnie przelewy – tytuły „rozliczenie”, „za coś”, „dzięki za pomoc” przy wyższych kwotach to potencjalny problem. Lepiej mieć teraz dokumentację niż szukać jej za 2 lata na żądanie urzędu.