Albania stawia sprawę jasno: umowa migracyjna z Włochami nie zostanie przedłużona
Albański minister spraw zagranicznych Ferit Hoxha powiedział wprost: gdy pięcioletnia umowa migracyjna z Włochami wygaśnie, nie będzie żadnego przedłużenia. Powód? Albania planuje być wówczas pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej, co całkowicie zmienia charakter wszelkich podobnych porozumień.
Hoxha ujawnił to w wywiadzie dla europejskiego portalu Euractiv, przy okazji swojego pobytu w Brukseli na spotkaniu unijnych ministrów spraw zagranicznych.
Na czym polega włosko-albańska umowa?
Porozumienie zostało ratyfikowane na początku 2024 roku i od samego początku budziło kontrowersje. Na jego mocy rząd Giorgii Meloni korzysta z dwóch obiektów na terytorium Albanii – w miejscowościach Gjadër i Shëngjin – jako ośrodków detencyjnych dla migrantów, którym odmówiono azylu we Włoszech i którzy oczekują na deportację.
To część szerszej strategii, jaką coraz więcej europejskich rządów stara się wdrożyć: przeniesienie fizycznej obsługi migrantów poza granice własnych państw, przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad całym procesem.
„Raz Albania wejdzie do UE – to już nie jest terytorium zewnętrzne”
Umowa obowiązuje przez pięć lat, co oznacza, iż jej ewentualne przedłużenie musiałoby zostać wynegocjowane tuż przed planowanym przez Albanię terminem akcesji do Unii Europejskiej w 2030 roku.
Hoxha nie pozostawia złudzeń co do stanowiska Tirany. Minister podkreślił, iż nie tylko nie jest pewne żadne przedłużenie, ale przede wszystkim – nie będzie ono potrzebne, bo Albania stanie się wtedy państwem członkowskim UE. Jak dodał, wszyscy zainteresowani wykonali tę samą kalkulację: po przystąpieniu do Unii Albania nie będzie już terytorium „eksterytorialnym” – stanie się integralną częścią obszaru UE.
Prawne turbulencje i zwrot akcji w Trybunale
Funkcjonowanie ośrodków w Albanii nie było wolne od komplikacji. Liczne wyzwania prawne we włoskich sądach zmusiły rząd Meloni do zmiany pierwotnej koncepcji: obiekty miały początkowo służyć jako miejsca wstępnego rozpatrywania wniosków azylowych, ale ostatecznie przekształcono je w ośrodki detencyjne dla osób z odrzuconymi wnioskami oczekujących na deportację.
Jednak w kwietniu 2026 roku sytuacja nabrała nowego wymiaru. Rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał niewiążącą opinię, w której stwierdził, iż włosko-albański schemat jest zgodny z prawem unijnym. To wyraźne wzmocnienie pozycji Meloni w toczącej się debacie.
Hoxha podkreślił, iż mimo prawnych zawirowań Albania dotrzymywała wszystkich warunków umowy i w żadnym momencie nie wycofała się z przyjętych zobowiązań.
Albania jako „niezawodny partner”
Minister przedstawił swój kraj jako wiarygodnego i solidarnego sojusznika Włoch. Premier Albanii Edi Rama opisywał to partnerstwo jako „ekskluzywne”, powołując się na bliskie historyczne więzi łączące oba narody.
Hoxha odrzucił też spekulacje, iż zależność Włoch od albańskich ośrodków mogłaby skłonić Rzym – który deklaratywnie popiera albańską akcesję do UE – do dyskretnego hamowania tego procesu, by zachować status quo. Jego odpowiedź była krótka i jednoznaczna: Włochy potrzebowały pomocy, Albania jej udzieliła – i to się po prostu pamięta.
Co dalej z polityką migracyjną Europy?
Sprawa włosko-albańska jest lustrem, w którym odbija się szerszy dylemat europejskiej polityki migracyjnej. Coraz więcej rządów szuka rozwiązań „poza granicami” – czy to wzorem włoskiego modelu, czy poprzez umowy z krajami tranzytowymi. Albański przypadek pokazuje jednak, iż takie porozumienia mają wyraźną datę ważności i są ściśle powiązane z szerszym kontekstem geopolitycznym.
Gdy Albania stanie się członkiem UE, migrantów przetrzymywanych na jej terytorium będą chroniły pełne prawa unijne – co fundamentalnie zmieni zasady gry. Europa stoi więc przed pytaniem, czy zdąży wypracować trwalsze rozwiązania systemowe, zanim dotychczasowe mechanizmy wygasną.
English (US) · 
Polish (PL) · 
Russian (RU) ·