Kanada popiera atak USA. Eksperci ostrzegają przed odwetem Iranu

Premier Mark Carney przemawia na Forum Wzrostu i Inwestycji Kanada-Indie w Mumbaju w Indiach, w sobotę 28 lutego 2026 roku.

Poparcie Kanady dla amerykańsko-izraelskich ataków na Iran może wiązać się z realnym ryzykiem dla bezpieczeństwa kraju – ostrzegają eksperci. W ich ocenie reżim w Teheranie może szukać odwetu wobec państw, które uzna za wrogie, także poprzez cyberataki i działania wymierzone w diasporę.

Premier Mark Carney oświadczył, iż rząd wspiera sobotnią operację militarną USA, której celem jest powstrzymanie Iranu przed zdobyciem broni jądrowej i „zapobieżenie dalszemu zagrażaniu międzynarodowemu pokojowi”. Jednocześnie wykluczył udział kanadyjskich sił zbrojnych w działaniach bojowych.

Kilka godzin później irańskie media potwierdziły śmierć ajatollaha Ali Chamenei, co dodatkowo podniosło napięcie.

Ryzyko odwetu

Thomas Juneau z Uniwersytetu w Ottawie zwraca uwagę na dotychczasowy schemat tzw. transnarodowych represji – działań wymierzonych w irańsko-kanadyjskich dysydentów i obrońców praw człowieka. W jego ocenie reżim, znajdując się w egzystencjalnym kryzysie, może „nie mieć nic do stracenia”.

Sajjan Gohel z Fundacji Azji i Pacyfiku ostrzega, iż Teheran mógłby wykorzystać powiązania z grupami przestępczymi do zastraszania diaspory, a choćby prób zabójstw. Iran ma doświadczenie w operacjach poza swoimi granicami – od cyberataków na infrastrukturę w USA po domniemane spiski przeciw politykom Zachodu.

W 2024 r. Izba Gmin potępiła rzekomy irański plan zabójstwa byłego ministra sprawiedliwości Irwina Cotlera. W przeszłości irańscy hakerzy atakowali amerykańskie instytucje finansowe i obiekty infrastrukturalne.

Polityczne ryzyko dla Ottawy

Stephanie Carvin z Uniwersytetu Carleton uważa, iż stanowisko Carneya jest wyraźniejsze, niż można było się spodziewać. Jej zdaniem popieranie operacji o „niepewnych celach i konsekwencjach” niesie polityczne ryzyko – szczególnie w kontekście trwających negocjacji handlowych z USA.

Również Sekretarz Generalny ONZ Antonio Guterres ostrzegł, iż zarówno użycie siły, jak i odwet Iranu podważają międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo. Prezydent Francji Emmanuel Macron nazwał sytuację „niebezpieczną” i grożącą poważnymi konsekwencjami.

Czy zmiana reżimu jest realna?

Eksperci podkreślają, iż obalenie reżimu wyłącznie dzięki ataków powietrznych byłoby niezwykle trudne. Maral Karimi z Toronto Metropolitan University wskazuje, iż bez zaangażowania sił lądowych – którego USA nie planują – scenariusz zmiany władzy pozostaje niepewny.

Z kolei Kaveh Shahrooz z Instytutu Macdonalda-Lauriera uważa, iż w chaosie może pojawić się szansa dla Irańczyków na odzyskanie wpływu na własny los. Jednak historia interwencji w Afganistanie czy Iraku pokazuje, iż zmiana reżimu rzadko przebiega zgodnie z planem.

Konsekwencje globalne

Konflikt już wpływa na gospodarkę. Według doniesień żegluga przez Cieśninę Ormuz – szlak odpowiadający za około jedną piątą światowych dostaw ropy – została czasowo wstrzymana. To grozi wzrostem cen energii i zakłóceniami handlu.

Kluczowe pytanie brzmi dziś: jak długo potrwa eskalacja i czy konflikt rozszerzy się poza Iran? Dla Kanady oznacza to konieczność balansowania między solidarnością z sojusznikiem a minimalizowaniem ryzyka odwetu.