ZUS alarmuje: Połączenie, które czyści konta bankowe. Jeden telefon i tracisz oszczędności

Na telefonie wyświetla się numer 22 560 16 00 – czyli autentyczna infolinia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. jeżeli masz go zapisanego w kontaktach, telefon pokaże ci po prostu „ZUS”. Głos po drugiej stronie, z lekko łamaną polszczyzną, uprzejmie pyta, czy potwierdzasz zmianę numeru telefonu w systemie eZUS. Chwilę później dodaje, iż w imieniu Zakładu poinformuje o tej zmianie twój bank. Właśnie tak wygląda jeden z najsprytniejszych schematów wyłudzeń, przed którym ZUS ostrzegał wielokrotnie.

Fot. Shutterstock

Prawdziwy numer, fałszywy dzwoniący

To jest sedno całego przekrętu: przestępcy nie podają fałszywego numeru – podszywają się pod prawdziwy. Technika nazywa się spoofingiem telefonicznym i polega na fałszowaniu numeru wyświetlanego u odbiorcy. Sieć komórkowa nie weryfikuje, czy numer widoczny na ekranie faktycznie należy do dzwoniącego – pokazuje to, co przestępca jej poda. Efekt jest taki, iż na ekranie ofiary pojawia się „22 560 16 00”, choć połączenie wychodzi z zupełnie innego miejsca, nierzadko spoza Polski.

ZUS potwierdził ten mechanizm w oficjalnym komunikacie: „W ostatnich dniach do ZUS napływają zgłoszenia od klientów, którzy odebrali połączenia od osób podszywających się pod pracowników Zakładu. Zadawały one pytania, które dotyczyły potwierdzenia zmiany numeru telefonu w ZUS czy na PUE/eZUS. To nie pierwsza w tym roku próba oszustwa »na pracownika ZUS«”.

Zakład podkreślił, iż to kolejna fala podobnych ataków – w ciągu 2025 roku zgłoszenia napływały kilkakrotnie, a aktywność oszustów wyraźnie wzrosła. W artykule z 2 czerwca 2025 r. ZUS mówił już o tym, iż przestępcy wyraźnie nasilili działalność i stosują coraz bardziej wyrafinowane metody.

Po co im twój numer telefonu w PUE?

Pytanie pozornie niewinne – „czy potwierdzasz zmianę numeru telefonu?” – jest jednak precyzyjnie zaprojektowane. Numer telefonu przypisany do konta na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (PUE/eZUS) pełni rolę identyfikatora w kontaktach z systemem. Co ważniejsze, PUE ZUS można zalogować się dzięki profilu zaufanego lub bankowości internetowej – te same dane uwierzytelniające łączą więc jedno i drugie.

Schemat działania przestępców wygląda następująco: po uzyskaniu potwierdzenia lub danych ofiary, podszywają się pod ZUS w kontakcie z bankiem i próbują zmienić numer telefonu używany do autoryzacji przelewów. Numer do SMS-ów z kodami jednorazowymi to ostatnia linia obrony przed nieautoryzowanymi transakcjami. Kiedy trafia w ręce przestępców – ochrona odpada.

Rzeczniczka ZUS Beata Kopczyńska tłumaczyła wprost, gdzie leży granica: „Konsultanci infolinii Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie dzwonią do klientów w sprawie zmiany numerów telefonów do konta na Platformie Usług Elektronicznych ZUS, czy też zmiany numerów telefonów używanych w komunikacji z bankami” – cytuje ją portal prawo.pl.

Łamana polszczyzna i presja czasu – sygnały, które warto znać

W zgłoszeniach do ZUS powtarzają się 2 charakterystyczne cechy rozmów: łamana polszczyzna dzwoniącego oraz poczucie pilności – rozmówca sugeruje, iż zmiana jest już „w toku” i wymaga jedynie potwierdzenia ze strony klienta. To klasyczny schemat inżynierii społecznej: stworzyć pozór, iż coś dzieje się bez naszej zgody, a my musimy jedynie „zatwierdzić” lub „zablokować” zmianę.

Dodatkowym czynnikiem, który uwiarygadnia rozmowę, jest sama baza telefoniczna. Numer 22 560 16 00 to autentyczna infolinia Centrum Kontaktu Klientów ZUS, czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00-18:00. jeżeli ktoś zapisał go w kontaktach, podczas fałszywego połączenia na ekranie wyświetli się nazwa „ZUS” – a nie anonimowy numer. Zaufanie rośnie automatycznie.

ZUS jasno wskazał w swoich komunikatach, iż prawdziwi konsultanci infolinii kontaktują się z klientami przede wszystkim po wcześniejszym telefonie od samego klienta – czyli inicjatywa wychodzi z drugiej strony. Połączenie wychodzące od ZUS dotyczy zwykle konkretnej, otwartej sprawy – kontroli zwolnienia lekarskiego, brakującego dokumentu, rozliczeń składkowych. Nigdy nie chodzi o „potwierdzenie zmiany numeru”.

ZUS nie wysyła też maili ani SMS-ów z linkami

Kampania spoofingowa jest częścią szerszego procederu. Równolegle z fałszywymi telefonami pojawiają się fałszywe maile z domeną zus.pl w adresie nadawcy, SMS-y z informacją o niedopłacie składek oraz spreparowane konta ZUS w mediach społecznościowych, oferujące „dodatkowy zarobek” czy wcześniejszą emeryturę po wpłacie 500 zł.

ZUS wielokrotnie przypominał, iż Zakład nie wysyła e-maili z prośbą o podanie danych osobowych, nie przesyła linków do logowania ani do weryfikacji danych przez SMS, nie wysyła umów i formularzy wpłat na rachunki inwestycyjne, nie nakłania do przelewów na wskazane konto. Elektroniczny kontakt ze strony ZUS możliwy jest wyłącznie przez platformę PUE/eZUS – i tylko wobec klientów, którzy wyrazili na to zgodę.

Kary za próby wyłudzenia są surowe. Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 ze zm.) przestępstwo oszustwa zagrożone jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. ZUS konsekwentnie podkreśla, iż każda próba podszywania się pod Zakład jest przestępstwem ściganym z urzędu.

Co zrobić, jeżeli odebrano taki telefon

Rozłączenie się bez potwierdzania jakichkolwiek informacji to pierwsza i najważniejsza reakcja. jeżeli rozmowa już się odbyła i pojawiły się wątpliwości co do tego, co zostało powiedziane, ZUS zaleca niezwłoczny kontakt z najbliższą placówką Zakładu lub z infolinią pod numerem 22 560 16 00 – tym razem dzwoniąc samodzielnie, nie odbierając.

Równolegle warto skontaktować się z bankiem i poinformować go o podejrzanym telefonie, a następnie sprawdzić historię operacji i ustawienia autoryzacji w bankowości elektronicznej. jeżeli numer telefonu do powiadomień i kodów SMS mógł zostać skompromitowany, bank powinien go zablokować i zresetować.

Incydent należy zgłosić na policję – szczególnie jeżeli doszło do faktycznej straty finansowej lub ujawnienia danych logowania.

Co to oznacza dla Ciebie?

Co to oznacza dla Ciebie? jeżeli dzwoni ktoś podający się za pracownika ZUS i pyta o potwierdzenie zmiany numeru telefonu – rozłącz się natychmiast, bo żaden konsultant Zakładu nie dzwoni w takiej sprawie, a jedna odpowiedź „tak” może otworzyć przestępcom drogę do kodów SMS-owych w twoim banku. Przekaż tę informację bliskim, zwłaszcza starszym – to właśnie seniorzy są głównym celem tej kampanii.