Wiktoriański Tydzień Prawa | Co to jest? Jak wziąć udział?

Wiktoriański Tydzień Prawa – dostęp do wymiaru sprawiedliwości dla społeczności wielokulturowej

Wiktoriański Tydzień Prawa to inicjatywa, której celem jest zwiększanie świadomości społecznej na temat praw i obowiązków mieszkańców stanu Wiktoria oraz ułatwianie dostępu do informacji prawnych osobom pochodzącym z różnych środowisk językowych i kulturowych. Dla wielu osób kontakt z wymiarem sprawiedliwości bywa doświadczeniem stresującym, szczególnie wtedy, gdy język angielski nie jest ich pierwszym językiem. W takich sytuacjach niezwykle istotne staje się prawo do korzystania z pomocy tłumacza ustnego, który umożliwia skuteczną komunikację i pomaga zrozumieć przebieg postępowania sądowego.

Podczas Wiktoriańskiego Tygodnia Prawa szczególną uwagę zwraca się na równość dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Osoby wezwane do sądu – niezależnie od tego, czy występują jako świadkowie, strony postępowania czy oskarżeni – mogą ubiegać się o zapewnienie profesjonalnego tłumacza. Dzięki temu mają możliwość pełnego zrozumienia swoich praw, obowiązków oraz decyzji podejmowanych przez sąd. Dostęp do usług tłumaczeniowych stanowi istotny element budowania sprawiedliwego i dostępnego systemu prawnego dla całej wielokulturowej społeczności Wiktorii.

Jak zorganizować tłumacza w sprawach prawnych?

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, iż ma prawo do bezpłatnego korzystania z usług tłumacza sądowego. Warto podkreślić, iż obecność tłumacza nie oznacza braku znajomości języka angielskiego, ale jest gwarancją sprawiedliwego procesu i pełnego zrozumienia przebiegu postępowania.

Aby zamówić tłumacza na rozprawę sądową w Melbourne, należy skontaktować się z sekretariatem adekwatnego sądu co najmniej tydzień przed terminem rozprawy i złożyć prośbę o zapewnienie tłumacza.

Pomoc prawną można również uzyskać za pośrednictwem Victoria Legal Aid – organizacji oferującej bezpłatne porady prawne. Infolinia działa od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–18:00 pod numerem 1300 792 387. W niektórych przypadkach prawnik dyżurny może reprezentować klienta podczas pierwszej rozprawy sądowej, jednak możliwość ta zależy od sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o pomoc. Informacje w języku polskim dostępne są na stronie ww. internetowej organizacji.

Osoby potrzebujące tłumacza telefonicznego mogą skorzystać z usług TIS National pod numerem 131 450. Po połączeniu wystarczy powiedzieć „Polish”, aby zostać połączonym z polskojęzycznym tłumaczem.

W przypadku korzystania z usług prywatnego prawnika warto wcześniej ustalić, czy koszty tłumaczenia ustnego zostały uwzględnione w opłacie za usługi prawne. Często to kancelaria organizuje obecność tłumacza podczas rozprawy lub spotkań z klientem.

Jeśli konieczne jest przetłumaczenie dokumentów, zeznań lub oświadczeń, należy skorzystać z usług certyfikowanego tłumacza pisemnego. Baza akredytowanych tłumaczy ustnych i pisemnych dostępna jest na stronie organizacji NAATI.

Można również skorzystać z pomocy polskojęzycznych prawników poprzez usługę Find Your Lawyer Referral Service. Kancelarie uczestniczące w programie oferują bezpłatną, trzydziestominutową konsultację.

Rola tłumacza podczas rozprawy sądowej

Tłumacz sądowy pełni niezwykle odpowiedzialną funkcję i traktowany jest jako uczestnik procesu wymiaru sprawiedliwości. Jego zadaniem jest zapewnienie rzetelnej komunikacji pomiędzy wszystkimi osobami obecnymi na sali sądowej.

W pracy tłumacza wykorzystywane są dwa podstawowe rodzaje tłumaczenia: symultaniczne oraz konsekutywne.

Tłumaczenie symultaniczne polega na jednoczesnym słuchaniu i przekładaniu wypowiedzi na język polski. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy prawnik, prokurator lub sędzia prowadzą rozmowę dotyczącą sprawy, a tłumacz przekazuje jej treść klientowi na bieżąco.

Z kolei tłumaczenie konsekutywne polega na tłumaczeniu wypowiedzi po jej zakończeniu. Taki sposób pracy stosowany jest najczęściej podczas składania zeznań przez świadków lub strony postępowania. Każde pytanie i każda odpowiedź są tłumaczone osobno, co wymaga szczególnej precyzji, ponieważ wypowiedzi zostają zapisane w protokole sądowym.

Tłumacz ma prawo poprosić o powtórzenie lub doprecyzowanie wypowiedzi, jeżeli coś jest niejasne lub wymaga sprawdzenia specjalistycznej terminologii. W wyjątkowych sytuacjach może również odmówić wykonania tłumaczenia, jeżeli nie posiada odpowiedniego przygotowania merytorycznego albo istnieje konflikt interesów, na przykład, gdy zna osobę, dla której miałby tłumaczyć.

Poufność, bezstronność i profesjonalizm

Dla wielu osób pierwsza wizyta w sądzie wiąże się z dużym stresem, niepewnością i silnymi emocjami. Szczególnie trudne bywają sprawy karne, którym często towarzyszy poczucie wstydu lub lęk przed konsekwencjami postępowania.

W takich sytuacjach niezwykle ważne jest, aby uczestnik postępowania mógł swobodnie wypowiadać się w swoim języku i rozumiał wszystko, co dzieje się na sali sądowej. Tłumacz zobowiązany jest do zachowania pełnej poufności, bezstronności oraz wiernego przekładu wszystkich wypowiedzi.

Rolą tłumacza nie jest udzielanie porad prawnych ani reprezentowanie klienta przed sądem. Tłumacz nie może podejmować decyzji w imieniu uczestnika postępowania, negocjować z sądem ani doradzać, jakie działania należy podjąć. Wszelkie pytania dotyczące strategii procesowej czy możliwych konsekwencji sprawy powinny być kierowane do prawnika.

Najczęstsze nieporozumienia dotyczące pracy tłumacza

W praktyce sądowej zdarzają się sytuacje, w których uczestnicy postępowania błędnie rozumieją rolę tłumacza. Każda wypowiedź padająca na sali sądowej musi zostać przetłumaczona wiernie i w całości – również wtedy, gdy osoba mówiąca prosi tłumacza o pominięcie pewnych słów lub komentarzy.

Tłumacz nie wypełnia także dokumentów za klienta. Może jedynie przekazać instrukcje urzędnika sądowego oraz przetłumaczyć pytania dotyczące formularzy czy procedur administracyjnych.

Należy pamiętać, iż tłumacz jest specjalistą od komunikacji językowej, a nie doradcą prawnym czy rzecznikiem klienta.

Etykieta sądowa – jak zachować się w sądzie?

Przed wizytą w sądzie warto zapoznać się z podstawowymi zasadami obowiązującymi na sali rozpraw. Informacje te dostępne są na stronach internetowych sądów w Wiktorii.

Wchodząc na salę sądową, należy zatrzymać się przy wejściu i lekko skłonić głowę. Na sali nie wolno nosić nakrycia głowy. W czasie rozprawy należy zachowywać się spokojnie i z szacunkiem wobec sądu oraz wszystkich uczestników postępowania.

Jeśli konieczne jest składanie zeznań, zarówno świadek, jak i tłumacz zostają zaprzysiężeni. Można złożyć przysięgę na świętą księgę zgodnie z wyznaniem religijnym albo złożyć świeckie przyrzeczenie mówienia prawdy.

Nie należy opuszczać sali sądowej bez zgody sędziego. Do sędziego zwracamy się formą „Wysoki Sądzie”, a po wydaniu decyzji należy potwierdzić jej zrozumienie i podporządkowanie się poleceniom sądu.

Wydarzenia Wiktoriańskiego Tygodnia Prawa

Wiktoriański Tydzień Prawa (ang. Victorian Law Week) to coroczny cykl wydarzeń społecznych promujących wiedzę prawną oraz budowanie bezpiecznej, sprawiedliwej i świadomej społeczności. Wydarzenia organizowane są przez instytucje prawnicze, organizacje społeczne oraz agencje rządowe.

W programie znajdują się m.in. wykłady, warsztaty, konsultacje prawne oraz dni otwarte sądów. To doskonała okazja nie tylko do zdobycia praktycznej wiedzy o systemie prawnym, ale także do poznania historii i architektury wiktoriańskich budynków sądowych.

Tegoroczny Wiktoriański Tydzień Prawa odbywać się będzie w dniach 18–24 maja 2026. Szczegółowy kalendarz wydarzeń dostępny jest na oficjalnej stronie: Victorian Law Week.

Materiał przygotowany przez tłumaczy polskich z POLSIT.

O nas: Australijski Instytut Tłumaczy ustnych i pisemnych języka polskiego (w skrócie) POLSiT to ogólnokrajowa, niezależna organizacja non–profit, która jest stowarzyszeniem dla wszystkich zawodowych tłumaczy języka polskiego pracujących w Australii. Istniejemy już od 9 lat.

Nasze główne założenia to networking, dzielenie się wiedzą, rozwój zawodowy i wzajemne wsparcie. Prowadzimy regularne, comiesięczne spotkania, na których omawiane są kwestie związane z zawodem i etyką zawodową.

Zdjęcie poglądowe: grafika promująca Victorian Law Week