W Sosnowcu zniszczono pomnik upamiętniający Żydów

Nieznani sprawcy zdewastowali w Sosnowcu pomnik upamiętniający Żydów zamordowanych przez Niemców w czasie II wojny światowej. Prezydent miasta potępił ten czyn i zapowiedział odbudowę monumentu. Jednocześnie GWŻ w Katowicach poinformowała, iż Urząd Miasta “ze względu na obecną sytuację międzynarodową, (…) nie przewiduje współpracy z naszą Gminą”.

O dewastacji pomnika, który znajduje się na placu Braci Kożuchów w Sosnowcu-Środuli poinformowała 4 października Gmina Wyznaniowa Żydowska w Katowicach. Sprawę opisały też media. Pomnik powstał w 1995 r. Upamiętnia Żydów zamordowanych przez Niemców na terenie miejscowego getta. Granitowe płyty, z których składa się pomnik, zostały rozbite i przewrócone. Sprawców dewastacji do tej pory nie ustalono.

“Jestem oburzony. Stanowczo potępiam ten haniebny akt i nie znajduję dla niego żadnego usprawiedliwienia. Za tą historią stoją nasi sąsiedzi. Dzieci, rodzice, dziadkowie. Ludzie, którzy współtworzyli nasze miasto. Jestem przekonany, iż szacunek dla ich pamięci jest naszym wspólnym obowiązkiem. Niszczenie tego pomnika to podeptanie ich godności i bolesnej historii Sosnowca” – mówił cytowany przez lokalne media prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński.

“Stanowczo potępiamy ten haniebny akt wandalizmu. Zniszczenie miejsca pamięci jest nie tylko fizycznym uszkodzeniem kamiennego monumentu. Jest uderzeniem w pamięć o tysiącach ludzi, którzy zostali pozbawieni swoich domów, godności, a następnie życia tylko dlatego, iż byli Żydami. Mamy nadzieję, iż organy ścigania możliwie gwałtownie ustalą sprawców dewastacji, których tożsamość pozostaje w tej chwili nieznana, oraz wyjaśnią motywy ich działania. Przyjmujemy również do wiadomości publiczną deklarację Prezydenta Sosnowca, iż pomnik zostanie odbudowany” – czytamy w oświadczeniu opublikowanym przez Gminę Wyznaniową Żydowską w Katowicach.

Jak podkreśla Sławomir Pastuszka, przewodniczący GWŻ w Katowicach: “Nie możemy mówić o trosce o materialne miejsca pamięci w oderwaniu od troski o żywą pamięć i o relacje z istniejącą społecznością żydowską. W ostatniej korespondencji skierowanej do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach przez Urząd Miejski w Sosnowcu przedstawiono stanowisko, zgodnie z którym, ze względu na obecną sytuację międzynarodową, miasto nie przewiduje współpracy z naszą Gminą. Przyjęliśmy tę deklarację z głębokim rozczarowaniem, biorąc pod uwagę, iż członkowie naszej Gminy są obywatelami polskimi. Tym bardziej bolesny jest fakt, iż w 2026 roku władze Sosnowca zignorowały 83. rocznicę zagłady getta w Sosnowcu”.

Gmina żydowska zapewnia, iż przyjmuje każde szczere wystąpienie w obronie pamięci ofiar Zagłady z należnym szacunkiem. “Uważamy jednak, iż pamięć wymaga konsekwencji. Nie wystarczy odbudowywać pomniki po ich zniszczeniu. Trzeba również budować i podtrzymywać relacje z ludźmi, dla których miejsca te są częścią historii ich rodzin, wspólnoty i dziedzictwa. Historia sosnowieckich Żydów nie jest kwestią bieżącej sytuacji międzynarodowej. Nie należy do żadnego współczesnego rządu ani państwa. Jest integralną częścią historii Sosnowca, Zagłębia i Polski. Polscy Żydzi zamordowani w czasie Zagłady byli mieszkańcami tego miasta i współtwórcami Sosnowca. Dlatego oczekujemy nie tylko ustalenia sprawców zniszczenia pomnika, ale również powrotu do rzeczywistego dialogu i współpracy w zakresie ochrony żydowskiego dziedzictwa oraz pamięci o żydowskich mieszkańcach Sosnowca”.