W razie zagrożenia pod żadnym pozorem nie dzwoń do bliskich. MSWiA ostrzega przed jednym groźnym i krytycznym błędem

Chęć natychmiastowego sprawdzenia, czy bliska osoba jest bezpieczna, jest zrozumiała. jeżeli jednak ukrywa się ona przed napastnikiem, dzwoniący telefon może ujawnić jej położenie. Przed takim zachowaniem ostrzega rządowy „Poradnik bezpieczeństwa”, przygotowany przez MSWiA we współpracy z MON i Rządowym Centrum Bezpieczeństwa. W części dotyczącej ataku z powietrza autorzy zalecają natomiast korzystanie z SMS-ów, aby ograniczyć przeciążenie sieci. To wskazówki odnoszące się do konkretnych sytuacji, a wezwanie pilnej pomocy ratunkowej pozostaje konieczne, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.

Dwójka ludzi odczytuje wiadomości na telefonach. | Fot. Pixabay.

Bliski może się ukrywać. Dzwonek potrafi zdradzić miejsce

Najmocniejsze ostrzeżenie znajduje się w rozdziale poświęconym zagrożeniom terrorystycznym. Autorzy zalecają, aby nie dzwonić do osób znajdujących się w niebezpieczeństwie, ponieważ można w ten sposób zdradzić ich kryjówkę. Człowiek ukrywający się przed sprawcą ataku może potrzebować ciszy i nie mieć możliwości odebrania telefonu ani zmiany jego ustawień. Kolejne próby połączenia mogą ponawiać dźwięk właśnie wtedy, gdy odbiorca stara się pozostać niezauważony. Poradnik osobie ukrywającej się zaleca wyciszenie telefonu. Trzeba przy tym pamiętać, iż także SMS lub wiadomość z komunikatora mogą uruchomić dźwięk powiadomienia. Sam wybór wiadomości tekstowej nie gwarantuje więc ciszy po stronie odbiorcy.

Podczas ataku z powietrza autorzy zalecają SMS-y

Inny powód ograniczenia rozmów dotyczy obciążenia sieci. W części o ataku z powietrza poradnik zaleca korzystanie z SMS-ów zamiast przeciążania linii telefonicznych. Kiedy wiele osób jednocześnie próbuje zadzwonić, ograniczona pojemność sieci może utrudnić zestawienie połączeń. Krótka wiadomość wymaga mniej zasobów niż utrzymywanie rozmowy głosowej, dlatego kontakt tekstowy jest zalecany także przez instytucje zajmujące się reagowaniem kryzysowym w innych państwach. Nie oznacza to jednak, iż SMS zawsze dotrze natychmiast lub zadziała przy uszkodzonej infrastrukturze. Łączność zależy również od działania urządzeń, zasilania i dostępności sieci. Korzystanie z krótkich wiadomości ogranicza niepotrzebny ruch, ale nie daje gwarancji kontaktu w każdych warunkach.

Krótka wiadomość powinna przekazywać to, co najważniejsze

Praktycznym sposobem kontaktu z rodziną może być zwięzła informacja o swoim stanie, miejscu pobytu i możliwości dalszego kontaktu, wysłana dopiero wtedy, gdy można zrobić to bezpiecznie. Taką zasadę warto wcześniej uzgodnić z domownikami, aby podczas alarmu nie zaczynać od serii telefonów i pytań. Jeśli ktoś przekazał, iż nie może rozmawiać, uszanuj tę informację i nie wymuszaj połączenia. Brak natychmiastowej odpowiedzi sam w sobie nie wyjaśnia, co dzieje się z odbiorcą: może on nie mieć zasięgu albo możliwości skorzystania z urządzenia. Dane o miejscu pobytu przekazuj zaufanym osobom, zamiast publikować je na otwartej grupie. Powiadomienie bliskich o własnym bezpieczeństwie nie wymaga publicznego pokazywania miejsca schronienia.

Numer 112 pozostaje do wzywania pilnej pomocy

Zalecenia dotyczące ograniczania rozmów nie powinny powstrzymywać przed zgłoszeniem rzeczywistego zagrożenia. W tym samym poradniku autorzy polecają świadkowi ataku zawiadomić służby i nie zakładać, iż zrobiła to już inna osoba. Jeśli potrzebna jest natychmiastowa interwencja, wezwij pomoc pod numerem 112, gdy możesz zrobić to bezpiecznie. Podaj miejsce zdarzenia, wyjaśnij, co się stało, i przekaż informacje o poszkodowanych, które rzeczywiście znasz. Słuchaj poleceń operatora i nie rozłączaj się przed zakończeniem przyjmowania zgłoszenia. Numer alarmowy służy do uzyskania pomocy służb, a pytania o ogólną sytuację czy aktualne komunikaty należy kierować do adekwatnych źródeł informacji.

Osobom, które nie mogą wykonać połączenia głosowego, przeznaczona jest również aplikacja Alarm112. MSWiA wskazuje, iż pozwala ona przekazać zgłoszenie do Centrum Powiadamiania Ratunkowego, m.in. przez wybór piktogramów opisujących rodzaj i miejsce zdarzenia. Skorzystanie z niej wymaga pobrania aplikacji i rejestracji, dlatego warto zapoznać się z tą możliwością wcześniej. Jest to osobny sposób kontaktu ze służbami. Zalecenia, by rodzinie wysłać SMS, nie należy utożsamiać z założeniem, iż dowolna wiadomość tekstowa wysłana na numer alarmowy zostanie przyjęta jak zgłoszenie. Także wysłanie wiadomości do bliskiej osoby nie jest równoznaczne z zawiadomieniem ratowników.

Zdjęcia z miejsca ataku i ruch wojska nie powinny trafiać do sieci

W rozdziale o zagrożeniach terrorystycznych poradnik zaleca nieudostępnianie zdjęć i filmów z miejsca zdarzenia. W części dotyczącej zagrożeń cyfrowych ostrzeżenie obejmuje rozpowszechnianie informacji o lokalizacji i ruchu Wojska Polskiego oraz wojsk sojuszniczych. Autorzy wskazują też, by nie fotografować, nie nagrywać, nie przesyłać i nie publikować materiałów pokazujących wojsko oraz ważne obiekty, wymieniając m.in. mosty, stacje kolejowe i magazyny. Relacja publikowana na bieżąco może ujawnić położenie żołnierzy lub funkcjonariuszy i szczegóły prowadzonej akcji. Zawartość kadru bywa równie istotna jak podpis pod nagraniem: charakterystyczny budynek, nazwa ulicy czy widoczny kierunek przejazdu mogą pomóc rozpoznać miejsce.

Ostrożność dotyczy także przekazywania dalej materiałów zamieszczonych przez innych użytkowników. Poradnik apeluje, aby nie rozpowszechniać niesprawdzonych informacji i weryfikować doniesienia w wiarygodnych źródłach. Zdjęcie bez potwierdzonej daty i miejsca nie wystarcza do ustalenia, co aktualnie dzieje się w okolicy. Nie dopisuj do filmu własnej wersji wydarzeń, jeżeli nie masz podstaw do jej potwierdzenia. Gdy posiadasz informację istotną dla bezpieczeństwa, przekaż ją odpowiednim służbom; publiczny post nie zastępuje zgłoszenia alarmowego. Podczas trwającej akcji należy również respektować polecenia funkcjonariuszy i nie zbliżać się do miejsca zagrożenia po lepsze ujęcie.

Rodzinny plan kontaktu trzeba ustalić przed zagrożeniem

Poradnik zachęca do przygotowania rodzinnego planu kryzysowego, obejmującego dane kontaktowe oraz miejsca i terminy spotkań na wypadek rozdzielenia i utraty łączności. Warto przełożyć go na codzienną sytuację rodziny: rodzice mogą pracować w różnych częściach miasta, dzieci przebywać w szkole, a starsza osoba pozostawać w domu. Uzgodnijcie sposób przekazywania krótkich informacji oraz postępowanie wtedy, gdy telefon nie działa. Zapisane poza urządzeniem numery i ustalone wcześniej miejsca spotkania pomagają przygotować się również na całkowity brak kontaktu. Plan należy omawiać i aktualizować, zwłaszcza kiedy zmienia się szkoła, miejsce pracy lub zakres pomocy potrzebnej domownikom.

Telefon powinien być naładowany, a do przygotowanego wyposażenia warto dołączyć powerbank i pasujący przewód. Informacje o zagrożeniu służby przekazują różnymi drogami: przez Alerty RCB, radio, telewizję, internet, megafony czy bezpośredni kontakt. Gdy potrzebujesz komunikatu o sytuacji w okolicy, korzystaj z tych źródeł i wykonuj polecenia służb. Dobór sposobu łączności zależy od sytuacji: krótki kontakt z rodziną, zachowanie ciszy podczas ukrywania się i wezwanie ratowników mają różne wymagania. Znajomość tych zasad pozwala ograniczyć zachowania, które mogłyby utrudnić kontakt innym osobom albo narazić bliskiego na dodatkowe niebezpieczeństwo.