Urząd Skarbowy bierze pod lupę drobne przelewy. Wystarczy wpisać ten jeden tytuł, by wezwali Cię na dywanik

W dobie bankowości elektronicznej i błyskawicznych przelewów na telefon (BLIK), pieniądze krążą między Polakami szybciej niż kiedykolwiek. Rozliczamy się za obiad, zrzucamy na prezent urodzinowy, pożyczamy „stówkę” do pierwszego. Wygoda usypia jednak naszą czujność. kilka osób zdaje sobie sprawę, iż systemy bankowe i skarbowe są ze sobą ściśle powiązane, a jeden niefortunny tytuł przelewu może uruchomić lawinę pytań ze strony fiskusa. Słowa takie jak „darowizna” czy „pożyczka”, wpisane bezrefleksyjnie, mogą kosztować nas krocie.

Fot. Warszawa w Pigułce

Fiskus nie musi zaglądać Ci w oczy, wystarczy, iż czyta tytuły

Przekonanie, iż Urząd Skarbowy interesuje się tylko milionerami i wielkimi korporacjami, to niebezpieczny mit. System teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej (STIR) oraz zaawansowane algorytmy stosowane przez Krajową Administrację Skarbową działają automatycznie. Nie potrzebują urzędnika z kawą w ręku, by wyłowić podejrzaną transakcję. Systemy te skanują miliony operacji dziennie, poszukując słów kluczowych, które mogą sugerować powstanie obowiązku podatkowego.

Największą pułapką, w którą wpadają Polacy, jest szczerość połączona z nieznajomością prawa. Przelewamy pieniądze dziecku, partnerowi czy przyjacielowi, wpisując w tytule to, co faktycznie robimy: „darowizna na mieszkanie”, „pożyczka na samochód” lub po prostu „darowizna”. I tu zaczynają się problemy, jeżeli za tymi słowami nie idą odpowiednie zgłoszenia urzędowe.

„Darowizna” – słowo, które może kosztować 20 procent podatku

Tytułując przelew słowem „darowizna”, sami dostarczamy urzędowi dowód na to, iż nastąpiło przysporzenie majątkowe. W polskim prawie darowizny są opodatkowane, chyba iż spełnimy ściśle określone warunki.

W przypadku najbliższej rodziny (tzw. zerowa grupa podatkowa: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo), darowizny są zwolnione z podatku bez limitu kwotowego. Jest jednak jeden, najważniejszy haczyk: każdą darowiznę powyżej kwoty 36 120 zł (suma od jednej osoby w ciągu 5 lat) trzeba zgłosić do Urzędu Skarbowego na druku SD-Z2 w terminie 6 miesięcy.

Jeżeli wpiszesz w tytule przelewu „darowizna dla córki” na kwotę 50 000 zł, a córka zapomni złożyć ten formularz, po upływie pół roku zwolnienie przepada. Wtedy fiskus upomni się o podatek na zasadach ogólnych, a dodatkowo może nałożyć sankcję karną za niezgłoszenie faktu. Co gorsza, jeżeli sprawa wyjdzie dopiero podczas kontroli, podatek może wynieść karną stawkę 20 procent.

„Pożyczka” u znajomego? Pamiętaj o PCC

Jeszcze groźniejsze bywa słowo „pożyczka”, zwłaszcza gdy pieniądze krążą między znajomymi (osobami niespokrewnionymi). W świetle prawa pożyczka prywatna jest czynnością cywilnoprawną, od której należy odprowadzić podatek PCC w wysokości 0,5 procenta (jeśli kwota przekracza 1000 zł). Należy też złożyć deklarację PCC-3 w ciągu 14 dni od zawarcia umowy (czyli wykonania przelewu).

Wpisując w tytule przelewu do kolegi „zwrot pożyczki” lub „pożyczka”, dajesz urzędnikom sygnał: sprawdźmy, czy od tej transakcji wpłynął podatek. jeżeli nie – wezwanie do wyjaśnień jest niemal pewne. Wówczas trzeba będzie zapłacić zaległy podatek wraz z odsetkami, a często także mandat karny skarbowy.

Humor, który blokuje konto

Osobną kategorią są „żartobliwe” tytuły przelewów. Znajomi, rozliczając się za pizzę czy wspólny wyjazd, często wpisują w tytule: „za narkotyki”, „okup”, „haracz”, „za seks” czy „na bombę”. Choć dla nadawcy to niewinny żart, dla systemów bezpieczeństwa banku (AML – Anti-Money Laundering) to czerwony alarm.

Bank ma obowiązek monitorować transakcje pod kątem finansowania terroryzmu i prania brudnych pieniędzy. Wyłapanie takich słów kluczowych może skutkować natychmiastową blokadą środków na rachunku do czasu wyjaśnienia sprawy. W skrajnych przypadkach bank może choćby wypowiedzieć umowę prowadzenia rachunku, uznając klienta za ryzykownego, a sprawę zgłosić do prokuratury.

Co to oznacza dla Ciebie?

Wiedza o tym, jak działają mechanizmy kontrolne, pozwala uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek. Oto lista zasad, które warto wdrożyć od zaraz, by spać spokojnie:

• Precyzja zamiast ogólników: jeżeli przelewasz pieniądze rodzinie na konkretny cel, ale nie jest to formalna darowizna (np. zwrot za zakupy, które zrobili dla Ciebie), nie używaj słowa „darowizna”. Lepiej napisać: „zwrot za zakupy”, „zrzutka na prezent”, „rozliczenie kosztów”.
• Pilnuj terminów przy darowiznach: jeżeli otrzymasz od rodziców lub dziadków przelew zatytułowany „darowizna” na kwotę przekraczającą 36 120 zł, natychmiast zanotuj w kalendarzu konieczność złożenia druku SD-Z2. Masz na to 6 miesięcy. Złożenie tego dokumentu gwarantuje, iż nie zapłacisz ani grosza podatku.
• Złóż „czynny żal”: jeżeli zorientowałeś się, iż w przeszłości (np. 3 miesiące temu) pożyczyłeś koledze 5000 zł, wpisałeś w tytule „pożyczka”, a on nie zapłacił podatku PCC, jeszcze nie wszystko stracone. Można złożyć tzw. czynny żal (przyznanie się do błędu) i uregulować zaległość wraz z odsetkami, zanim urząd sam się o to upomni. To chroni przed mandatem.
• Unikaj głupich żartów: Systemy bankowe nie mają poczucia humoru. Tytułowanie przelewów słowami sugerującymi przestępstwo to proszenie się o kłopoty. W najlepszym razie będziesz tłumaczyć się w oddziale banku, w najgorszym – zablokują Ci środki na wakacje.
• Weryfikuj limity: Pamiętaj, iż limity kwot wolnych od podatku sumują się w okresie 5 lat od jednej osoby. Warto prowadzić prostą ewidencję większych wpływów od rodziny, by nie przekroczyć progu nieświadomie.

Pamiętaj, iż w relacjach z Urzędem Skarbowym ignorancja nie jest okolicznością łagodzącą. To na Tobie spoczywa obowiązek poprawnego nazwania i opodatkowania transakcji. Dbając o poprawne tytuły przelewów, oszczędzasz sobie stresu i pieniędzy.