Urojenia po LSD i zabójstwa: co pokazuje analiza 626 przypadków z 33 krajów

psylonews.pl 13 godzin temu
Zdjęcie: Mapa świata z zaznaczonymi punktami, szalka Petriego z suszonymi grzybami psylocybinowymi i dokumentacja naukowa na biurku w tle rozmytych akt sądowych. Ilustracja do artykułu „Urojenia po LSD i zabój


Dwa powiązane badania naukowe przeanalizowały łącznie 626 zdarzeń homicydalnych z 33 krajów, w których sprawca był pod wpływem psychodelików. Wnioski są ostrożniejsze niż mogłoby się wydawać z samej liczby przypadków — autorzy sami podkreślają, iż ich dane nie pozwalają ocenić, jak często do takich zdarzeń dochodzi, a jedynie opisują to, co udało się znaleźć w aktach sądowych i doniesieniach medialnych.

Głównym autorem obu prac jest Jesse J. Norris z Wydziału Pracy Socjalnej i Wymiaru Sprawiedliwości na SUNY Fredonia. Pierwsze badanie, opublikowane w „Journal of Police and Criminal Psychology” (DOI: 10.1007/s11896-026-09857-8), skupiło się na roli urojeń. Drugie, napisane z psychiatrą sądowym Brianem Holoydą z Contra Costa County Detention Health Services, przyniosło 22 szczegółowe profile kliniczne i ukazało się w „Psychiatry, Psychology and Law” (DOI: 10.1080/13218719.2026.2718113).

Czego te badania nie mówią — ograniczenia na starcie

Zanim przejdziemy do liczb, trzeba jasno odnotować, co podają sami badacze. Analiza nie ma grupy kontrolnej, więc nie da się z niej wyliczyć żadnego ryzyka względnego. Nie znany jest też mianownik — liczba osób, które w analizowanym okresie zażywały psychodeliki bez żadnych konsekwencji prawnych, więc 626 przypadków nic nie mówi o częstości takich zdarzeń na tle całej populacji użytkowników. Dane w ok. 86% pochodzą z USA i Kanady, co silnie skrzywia obraz geograficznie i językowo. Do zbioru trafiły wyłącznie przypadki, które zostały opisane w aktach sądowych, czasopismach naukowych lub mediach w 31 językach — nieznana liczba zdarzeń niezgłoszonych lub nieudokumentowanych pozostaje niewidoczna. Wiele akt prasowych nie zawierało też pełnej dokumentacji medycznej. To sprawia, iż mówimy o opisowym przeglądzie przypadków (case series) — najniższym poziomie dowodowym w hierarchii badań, nie o reprezentatywnym badaniu epidemiologicznym.

Co znaleziono: urojenia u 28% sprawców

Zbiór obejmuje zdarzenia z lat 1962 – lipiec 2025 i dotyczy 660 sprawców. Urojenia lub omamy odnotowano w 177 z 626 przypadków, czyli u 28,3%. Wśród substancji zdecydowanie dominuje LSD (ok. 88% przypadków), psylocybina odpowiada za ok. 11%, a niewielki pozostały odsetek badacze nie przypisali jednoznacznie do konkretnej substancji.

Wśród 129 przypadków, gdzie treść urojeń opisano wystarczająco szczegółowo, 45% miało charakter religijny lub nadnaturalny: 23% dotyczyło przekonania o groźbie ze strony demonów lub diabła, 9% — poczucia komunikacji z Bogiem, a 6% — przekonania o byciu samemu Bogiem. Kolejne 20% przypadków dotyczyło sekularnych urojeń prześladowczych, bez treści religijnej — przekonania, iż sprawca jest atakowany lub stał się przedmiotem spisku. 52% sprawców z urojeniami deklarowało chęć „zneutralizowania” zagrożenia — ludzkiego, zwierzęcego lub nadnaturalnego. W 9% przypadków w grę wchodziły nakazujące omamy słuchowe.

LSD i psylocybina — dlaczego nie można tu generalizować

Choć psylocybina stanowi tylko ok. 11% wszystkich przypadków w zbiorze, u sprawców pod jej wpływem urojenia występowały ok. dwukrotnie częściej niż u osób pod wpływem innych psychodelików. To istotny niuans, który nie pozwala na proste przeciwstawienie „LSD jest ryzykowne, psylocybina bezpieczna” — same dane są zbyt skromne i obciążone wskazanymi wyżej ograniczeniami, by można było je czytać jako porównanie ryzyka między substancjami.

Większe badanie tego samego autora mówi coś innego

Warto to zestawić z wcześniejszą pracą Norrisa opublikowaną w „Journal of Psychopharmacology”, oparta na ponad 500 tysiącach odpowiedzi z amerykańskiego National Survey on Drug Use and Health. Na tej dużej, reprezentatywnej próbie użycie psylocybiny korelowało ze zmniejszoną szansą aresztowania, użycie peyotlu i DMT — ze zwiększoną, a dla LSD i salvii wyniki były mieszane. Brian Holoyda, współautor nowszego badania o zabójstwach, w rozmowie z VICE wprost przestrzegał przed wnioskowaniem o związku przyczynowo-skutkowym między LSD a przestępczością i sugerował traktować z podejrzliwością doniesienia medialne, które taki związek zakładają z góry. Przywołuje też większe badania epidemiologiczne wskazujące, iż psychodeliki w populacji ogólnej mogą raczej zmniejszać ryzyko przemocy interpersonalnej niż je zwiększać.

Kogo dotyczyły zabójstwa

Sprawcy, u których odnotowano zaburzenia poznawcze lub urojenia, ponad dwukrotnie częściej zabijali partnera i blisko dwukrotnie częściej rodzica lub przyjaciela, niż wynikałoby to z pozostałych przypadków w zbiorze.

Urojenia nie są jedynym opisywanym w literaturze powikłaniem psychicznym po LSD — osobnym zjawiskiem, niezwiązanym z homicydami, jest HPPD, czyli utrzymujące się po zażyciu zaburzenia percepcji wizualnej, opisywane w literaturze klinicznej jako rzadkie, ale realne powikłanie. Dla kontrastu, poradnik LSD z 1967 roku analizowany w innym badaniu pokazuje, iż już u początków kultury psychodelicznej istniały próby pisania o bezpieczeństwie sesji — żaden z tych tekstów nie przewidywał jednak scenariuszy opisanych przez Norrisa i Holoydę.

Status prawny w Polsce

LSD i grzyby psylocybinowe są w Polsce substancjami nielegalnymi — ich posiadanie, uprawa i obrót podlegają odpowiedzialności karnej niezależnie od kontekstu. Badania nad terapeutycznym zastosowaniem psylocybiny realizowane są w ramach kontrolowanych programów naukowych i nie zmieniają obecnego statusu prawnego substancji. Opisywane tu analizy mają charakter kryminologiczno-psychiatryczny, nie są badaniami klinicznymi i nie dotyczą legalnego stosowania żadnej z substancji.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.

FAQ

Czy badanie dowodzi, iż LSD powoduje zabójstwa? Nie. Badanie to opisowy przegląd przypadków bez grupy kontrolnej i bez znanej liczby wszystkich użytkowników LSD, więc nie pozwala ocenić ryzyka ani wykazać związku przyczynowo-skutkowego — tylko opisuje zebrane przypadki.

Dlaczego aż 88% przypadków dotyczy LSD, a nie psylocybiny? Autorzy nie podają jednej przyczyny tej proporcji — zbiór zależy od tego, co trafiło do akt sądowych i mediów w analizowanym okresie (1962–2025), a nie od kontrolowanego porównania częstości użycia obu substancji.

Czy to oznacza, iż psylocybina jest bezpieczniejsza od LSD? Nie da się tego jednoznacznie stwierdzić na podstawie tych danych — mimo niższego udziału w zbiorze, przypadki z psylocybiną wiązały się z ok. dwukrotnie wyższą częstością urojeń niż przy innych psychodelikach, co komplikuje proste porównanie.

Jakie urojenia najczęściej pojawiały się u sprawców? W próbie ze szczegółowym opisem najczęstsze były urojenia o treści religijnej lub nadnaturalnej — groźby demoniczne, przekonanie o byciu obiektem ataku lub spisku, a rzadziej poczucie komunikacji z Bogiem lub bycia Bogiem.

Czy wyniki tego badania są reprezentatywne dla wszystkich użytkowników psychodelików? Nie. Dane w większości pochodzą z USA i Kanady, obejmują tylko przypadki, które trafiły do sądu lub mediów, i nie mówią nic o skali zjawiska wśród ogółu osób zażywających te substancje.

Źródła

Idź do oryginalnego materiału