Trudne przypadki tworzą złe prawo.

Nieunikniona chyba jest ponowna publiczna i pełna złych emocji debata o tym, czy trzeba zaostrzać reguły dotyczące posiadania broni. Wywoływana została przez przepełnionych emocjami ludzi, którzy w krakowskim zamachu widzą okazję do realizacji własnych przekonań o szkodliwości zjawiska, jakim jest posiadanie broni.

Jest to o tyle uzasadnione, iż chyba rzeczywiści morderca z Krakowa miał pozwolenie na broń palną. Chociaż nie znalazłem wiarygodnej informacji na ten temat. Gdyby było to, iż posiadał pozwolenie, to moim zdaniem nie zadziałał jakiś mechanizm w systemie reglamentacji i szaleniec przeszedł sito. Dostał pozwolenie na broń palną, którą wykorzystał w celu dokonania zbrodni. Choroby psychicznej nie zauważył psychiatra. Może psycholog nie rozpoznał zaburzeń funkcjonowania psychologicznego. Być może nie było to możliwe. Też tak mogło być. Nie sposób dokonać oceny.

Zaczęły się internetowe pohukiwania o konieczności zaostrzenia prawa do broni. Pobudzeni emocjonalnie niektórzy politycy domagają się zmian.

nie róbcie z kurwy logiki, broń była legalna. Gdyby dostęp był cięższy, nikt by nie zginął.

Tak mniej więcej rozumują zwolennicy zaostrzenia prawa. Moim zdaniem sprawa jest jednak znacznie bardziej złożona. Zaostrzenie prawa dotyczącego posiadania broni, jest w istocie uregulowaniem z zakresu obowiązywania prawa karnego. Jest tak, bowiem to czego posiadać nie można zgodnie z przepisami prawa administracyjnego (ustawa o broni i amunicji), jest regulowane przez przepisy kodeksu karnego (art. 263 kk).

W procesie stanowienia prawa, w szczególności prawa karnego, należy zachować szczególną ostrożność wobec tendencji do konstruowania norm o charakterze generalnym na podstawie przypadków jednostkowych, wyjątkowych lub szczególnie drastycznych. W teorii prawa niebezpieczeństwo to oddaje paremia trudne przypadki tworzą złe prawo (hard cases make bad law), wskazująca, iż szczególnie trudne przypadki mogą prowadzić do tworzenia wadliwych reguł prawnych.

Ustawodawca powinien uwzględniać nie tylko najbardziej skrajne przejawy określonego zjawiska, ale także typowe sytuacje, w których projektowana norma będzie znajdowała zastosowanie. Regulacja dostosowana do przypadku ekstremalnego może bowiem prowadzić do nadmiernej represyjności w przypadkach zwyczajnych, a przez to naruszać wymagania proporcjonalności reakcji np. prawnokarnej.

Zasadniczym punktem odniesienia dla ustawodawcy powinna być zatem rzeczywista potrzeba ochrony określonych dóbr prawnych, oceniana z uwzględnieniem skali zagrożenia, skuteczności istniejących instrumentów oraz przewidywanych konsekwencji projektowanej regulacji. Samo wystąpienie wyjątkowo nagannego zdarzenia nie powinno przesądzać o konieczności wprowadzenia np. nowego typu przestępstwa ani zaostrzenia odpowiedzialności karnej. W tym przypadku objęcia zakazem posiadania broni np. broni samopowtarzalnej lub magazynków dużej pojemności

Reguł prawa nie należy konstruować na podstawie przypadków wyjątkowych, jednostkowych lub skrajnych, o ile prowadziłoby to do ustanowienia nadmiernie represyjnych rozwiązań o charakterze generalnym.

W doktrynie prawa karnego wskazuje się na niebezpieczeństwa wynikające z emocjonalnej kryminalizacji, w szczególności z kształtowania norm prawnokarnych pod wpływem jednostkowych, szczególnie drastycznych zdarzeń. Rozróżniana jest kryminalizacja emocjonalna. Zdarza się, iż nie jest taka regulacja podporządkowana racjonalnie określonemu celowi ochronnemu, ale może stanowić reakcję na społeczne oburzenie wywołane określonym zachowaniem.

Tymczasem generalny i abstrakcyjny charakter norm prawa karnego wymaga, aby ustawodawca uwzględniał nie tylko przypadki skrajne, ale przede wszystkim całe spektrum sytuacji, do których znajdzie zastosowanie projektowana regulacja. Nie jest zatem prawidłowe takie kształtowanie ogólnych reguł odpowiedzialności karnej, które pozostaje zdeterminowane wyłącznie najbardziej ekstremalnymi przejawami określonego zjawiska, o ile skutkiem byłaby nieproporcjonalna represja wobec przypadków typowych.

W Polsce jest moim zdaniem około 250 tys. posiadaczy broni palnej. Spośród tylu osób, jedna dopuściła się drastycznej zbrodni. Czy ten jednostkowy przypadek powinien spowodować radykalne zaostrzenie reguł wobec pozostałych 249 999 posiadaczy broni w nadziej, iż nie dopuszczą się takiej zbrodni? Przecież to wnioskowanie w stopniu oczywistym pozbawione sensu.

Zjawisko jakim jest posiadanie broni w oparciu o pozwolenie na broń, w zasadzie nie generuje przestępczości. To wniosek statystyczny, wysunięty w oparciu o obserwacje odłączone od emocjonalnych obrazów z dnia wczorajszego. W zasadzie legalni posiadacze broni nie generują przestępczości, bo przypadek krakowski jest jednostkowy, odosobniony. Zasada jest odmienna do tego co widzieliśmy w Krakowie.

Po co wkraczać z zaostrzoną regulacją w zjawisko, które nie stanowi co do zasadny zagrożenia dla porządku i bezpieczeństwa publicznego? No właśnie jaki tego cel? Jakiś pewnie jest, ale nie ten deklarowany – poprawa bezpieczeństwa. Nie chodzi o porządek i bezpieczeństwo publiczne. Moim zdaniem celem jest publiczne pokazanie determinacji polityków i zrealizowanie ukrytych w głębi duszy idej, rozbrojenia i dziecinnej idei pacyfizmu.

Na koniec bardzo dobre podsumowanie:

Ale kto to potrafi zrozumieć?! Czasy dla rozumu coraz gorsze.