Spotkanie poświęcone Józefie Machay-Mikowej podczas Dni Pamięci Ofiar Gestapo

W ramach 20. Dni Pamięci Ofiar Gestapo w Muzeum Krakowa – Oddziale Ulica Pomorska odbyło się spotkanie poświęcone pamięci Józefy Machay-Mikowej – działaczki patriotycznej, społecznej i oświatowej, związanej z Orawą i działającej na rzecz jej polskości i rozwoju, a podczas okupacji zaangażowanej w działalność konspiracyjną pod pseudonimem „Ryś”.

Podtytuł tegorocznych Dni Pamięci Ofiar Gestapo – Akcja „Rozbić więzienie” – nie jest przypadkowy. Tegoroczna edycja odbywała się bowiem w 80. rocznicę rozbicia Więzienia św. Michała i była poświęcona pamięci osób, którzy stracili życie w więzieniach podczas okupacji niemieckiej i terroru komunistycznego, a także osób, które próbowały ich ocalić.

W rozmowie uczestniczyli dr Michał Wenklar (zastępca dyrektora IPN Oddział w Krakowie, wykładowca Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie) oraz Karolina Kowalczyk (dyrektor Gminnego Centrum Kultury w Lipnicy Wielkiej), współautorzy książki „Ani za cały świat. Historia małżeństwa Mików”. Całość rozmowy poprowadził Tomasz Stachów – kierownik oddziału Muzeum Krakowa Ulica Pomorska. Spotkanie było okazją do przypomnienia nie tylko wojennych losów Józefy, ale również jej wcześniejszej działalności na rzecz mieszkańców Orawy – pracy oświatowej, kulturalnej i społecznej prowadzonej wspólnie z mężem Emilem Miką.

Rozmowa pokazała Józefę Machay-Mikową jako kobietę niezwykle aktywną i zaangażowaną w życie swojej społeczności – od młodzieńczych lat, przez działalność w Lipnicy Wielkiej, aż po okupację, aresztowanie i śmierć w 1942 roku. Miłym i wzruszającym akcentem była obecność na spotkaniu rodziny Józefy – państwa Machayów, zamieszkałych w Limanowej. Publiczność stworzyła piękną i godną atmosferę poprzez aktywny udział w spotkaniu, zadawanie pytań i zainteresowanie historią Józefy i Emila Mików. Ważna jest każda rozmowa, która pomaga zachować pamięć o tych, którzy byli przed nami.

Są takie historie, do których warto wracać nie tylko przy okazji rocznic. Na Orawi Józefa Machay-Mikowa pozostaje postacią szczególną. Jej historia jest częścią naszej tożsamości i naszej pamięci. A takie spotkania przypominają, iż warto ją opowiadać kolejnym pokoleniom – nie tylko jako opowieść o przeszłości, ale również jako inspirację do działania dziś.