Sąsiad patrzy i może zawiadomić skarbówkę i ZUS. Kontrole już trwają

W 2026 roku samorządy w całej Polsce wypowiedziały wojnę osobom, które zaniżają liczbę domowników w oświadczeniach o wywozie nieczystości. Mechanizm jest prosty: drastyczne podwyżki opłat w miastach takich jak Braniewo czy Jaworzno sprawiły, iż każda „niezgłoszona” osoba staje się ogromnym ciężarem dla budżetu gminy. Urzędnicy nie polegają już tylko na uczciwości mieszkańców – w ruch poszły bazy danych skarbówki i ZUS-u, a najskuteczniejszą bronią weryfikacyjną stają się zeznania osób trzecich oraz „sąsiedzka czujność”.

Fot. Warszawa w Pigułce

Samorządy coraz częściej angażują do współpracy spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, które mają pomagać w wyłapywaniu „śmieciowych pasażerów na gapę”. Włodarze miast, jak choćby zastępca prezydenta Jaworzna Artur Dzikowski, wprost apelują do mieszkańców, by przypominali sąsiadom o konieczności korekty danych, podkreślając, iż system opiera się na solidarności – jeżeli ktoś oszukuje, płacą za to wszyscy pozostali.

Urzędnik zapyta sąsiada: Jak służby szukają dowodów?

Weryfikacja deklaracji śmieciowych w 2026 roku przypomina pracę detektywistyczną. Urzędy mają prawo korzystać z bardzo szerokiego wachlarza narzędzi, aby udowodnić, iż w danym lokalu przebywa więcej osób, niż zgłoszono w dokumentach:

Analiza baz danych: Porównywanie oświadczeń z rejestrami ZUS, Urzędu Skarbowego oraz listami uczniów w lokalnych szkołach.

Zeznania osób trzecich: Urzędnicy mogą oficjalnie wypytywać sąsiadów o to, kto faktycznie mieszka pod konkretnym adresem.

Patrole Straży Miejskiej: Funkcjonariusze przeprowadzają kontrole terenowe, weryfikując realny stan zamieszkania.

Dane ze spółdzielni: Zarządcy budynków, jak świdnicki „Zawiszów”, weryfikują liczbę osób zgłoszonych w czynszu z faktycznym zużyciem mediów i zamieszkiwaniem.

Podwyżki o 75% i kary do pięciu lat wstecz

Skala finansowa problemu jest potężna. W Braniewie stawka za osobę wzrosła z 36 zł do aż 63 zł, co sprawia, iż czteroosobowa rodzina płaci miesięcznie ponad 250 zł. To właśnie te kwoty napędzają spiralę kontroli.

• Jaworzno: Opłata wzrosła z 41 zł do 51 zł od osoby, co wymusiło „kompleksową weryfikację danych”.
• Odsetki i kary: Kontrola może objąć okres do 5 lat wstecz. w tej chwili urzędy masowo prześwietlają deklaracje od 2021 roku.
• Przymusowa dopłata: W przypadku wykrycia oszustwa, właściciel musi uregulować różnicę za wszystkie lata zwłoki wraz z ustawowymi odsetkami karnymi.