Prokuratura szuka kadr, ale czy adekwatnie ocenia kandydatów? Prawniczka opisuje kulisy rekrutacji

Problemy kadrowe Prokuratury Rejonowej w Gnieźnie, o których pisaliśmy pod koniec lipca, mogą mieć jeszcze jeden wymiar. Do naszej redakcji zwróciła się prawniczka, która ubiega się o powołanie do służby prokuratorskiej. W swoim liście przedstawia przebieg starań o stanowisko i kwestionuje sposób, w jaki – według jej relacji – oceniono jej kandydaturę. Twierdzi, iż mimo ukończenia aplikacji prokuratorskiej, zdania egzaminu państwowego i wieloletniego doświadczenia zawodowego, spotkała się z negatywną oceną, której zasadniczym powodem ma być wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Sprawa jest szczególnie interesująca w kontekście sytuacji kadrowej gnieźnieńskiej jednostki. W poprzednim materiale informowaliśmy o trzech nieobsadzonych etatach prokuratorskich oraz kolejnych nieudanych próbach przeprowadzenia naboru. Teraz pojawia się pytanie o to, jak w praktyce przebiega ocena osób zainteresowanych podjęciem służby i czy ich dotychczasowe przygotowanie zawodowe jest analizowane w sposób odpowiadający wymaganiom stawianym kandydatom.

Kandydatka z aplikacją prokuratorską i dwudziestoletnim doświadczeniem

Autorka listu podkreśla, iż nie jest osobą przypadkową, która dopiero zamierza poznać specyfikę pracy w prokuraturze. Jak sama wskazuje, ukończyła aplikację prokuratorską, zdała egzamin państwowy, a przez trzy lata przygotowywała się do wykonywania obowiązków związanych ze służbą prokuratorską. Następnie swoją ścieżkę zawodową związała z samorządem radców prawnych. Jednocześnie – jak zaznacza – przez dwie dekady pozostawała aktywna zawodowo, występując przed sądami i rozwijając swoje kompetencje prawnicze.

Kobieta skorzystała z możliwości ubiegania się o stanowisko w prokuraturze jako osoba wykonująca zawód radcy prawnego. W jej ocenie właśnie ten element stał się przeszkodą w dalszym procedowaniu kandydatury. Jak relacjonuje, po rozmowie z Prokuratorem Okręgowym miała otrzymać nieformalnie negatywną ocenę, a argumentem wskazywanym w rozmowie miało być to, iż w tej chwili wykonuje zawód radcy prawnego, a nie prokuratora.

To właśnie ten fragment jej relacji stanowi sedno zgłoszonych zastrzeżeń. Kandydatka uważa bowiem, iż jej obecny status zawodowy nie powinien przekreślać wcześniejszego przygotowania prokuratorskiego, zdanego egzaminu ani wieloletniej praktyki prawniczej. Wskazuje również, iż ostateczna decyzja w jej sprawie jeszcze nie zapadła.

Spór o kryteria oceny kandydatów

W liście czytelniczka przywołuje określenie „prokuratorski profil”, które – według jej relacji – miało pojawić się w uzasadnieniu negatywnego stanowiska wobec jej kandydatury. Jej zdaniem posługiwanie się takim argumentem w sytuacji osoby, która ukończyła aplikację prokuratorską i zdała egzamin państwowy, jest niezrozumiałe. W jej ocenie prowadzi to do sytuacji, w której wcześniejsze przygotowanie do służby zostaje pominięte z powodu późniejszego wyboru innej ścieżki zawodowej.

Autorka listu podnosi także argument konstytucyjny. Odwołuje się do art. 60 Konstytucji RP, który gwarantuje obywatelom polskim korzystającym z pełni praw publicznych dostęp do służby publicznej na jednakowych zasadach. W jej przekonaniu ocena kandydatów powinna opierać się na przejrzystych i merytorycznych kryteriach, a nie na samym fakcie przynależności do określonego samorządu zawodowego.

Trzeba przy tym rozróżnić dwie kwestie: prawo do ubiegania się o stanowisko oraz ocenę konkretnej kandydatury przez adekwatne organy. Sam fakt spełnienia formalnych warunków nie oznacza automatycznie obowiązku powołania danej osoby. Nie oznacza to jednak, iż sposób oceny kandydata nie powinien być przejrzysty, oparty na adekwatnych przesłankach i możliwy do uzasadnienia. Właśnie tego dotyczy zasadnicza wątpliwość przedstawiona przez naszą czytelniczkę.

Ostateczna decyzja jeszcze przed kandydatką

Istotne jest również to, iż – zgodnie z treścią listu – postępowanie nie zostało jeszcze formalnie zakończone. Czytelniczka wskazuje, iż oczekuje na decyzję Kolegium Prokuratorów w Poznaniu, które ma rozstrzygnąć kwestię jej powołania na stanowisko Prokuratora Rejonowego w Gnieźnie.

Oznacza to, iż na obecnym etapie nie można mówić o ostatecznym odrzuceniu kandydatury. Opisana przez prawniczkę negatywna ocena ma – według jej relacji – charakter nieformalnego stanowiska przedstawionego na wcześniejszym etapie procedury. Rozstrzygnięcie adekwatnego organu pozostaje kwestią otwartą.

Ta okoliczność jest ważna również z punktu widzenia rzetelności publikacji. Zarzuty dotyczące sposobu postępowania organów prokuratury przedstawiamy jako stanowisko autorki listu. Nie dysponujemy na tym etapie dokumentacją pozwalającą samodzielnie odtworzyć przebieg wszystkich czynności ani pełnym stanowiskiem organów uczestniczących w procedurze. Nie przesądza to o zasadności zastrzeżeń, ale pokazuje, dlaczego sprawa wymaga wyjaśnienia i przedstawienia argumentów wszystkich stron.

Problem szerszy niż jedna kandydatura

Historia opisana przez czytelniczkę nabiera znaczenia w zestawieniu z sytuacją kadrową gnieźnieńskiej prokuratury. W lipcowym artykule wskazywaliśmy, iż w jednostce pozostawały trzy nieobsadzone stanowiska, a wcześniejsze próby rekrutacji nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W jednym z konkursów nie zgłosił się żaden kandydat, a kolejne postępowanie również zakończyło się bez obsadzenia wakatu.

W takiej sytuacji sposób prowadzenia naborów i kryteria oceny zgłaszających się osób mają szczególne znaczenie. o ile jednostka walczy z brakami kadrowymi, naturalne staje się pytanie, czy wszystkie dostępne możliwości pozyskania doświadczonych prawników są adekwatnie wykorzystywane. Nie oznacza to, iż każdy kandydat powinien otrzymać pozytywną rekomendację. Oznacza natomiast, iż argumentacja przemawiająca za oceną negatywną powinna być konkretna i odnosić się do rzeczywistych kwalifikacji oraz wymagań związanych ze stanowiskiem.

W przypadku opisanym przez naszą czytelniczkę szczególnie istotne jest ustalenie, jaką wagę w ocenie jej kandydatury przypisano ukończonej aplikacji prokuratorskiej, zdanemu egzaminowi, doświadczeniu w pracy prawniczej i aktualnemu wykonywaniu zawodu radcy prawnego. o ile rzeczywiście zasadniczym powodem negatywnej oceny miał być wyłącznie obecny status zawodowy kandydatki, sprawa wymagałaby szczegółowego wyjaśnienia. Z drugiej strony adekwatne organy powinny mieć możliwość przedstawienia pełnych kryteriów i powodów swojej oceny.

Czy system potrafi wykorzystać dostępne kadry?

W dyskusji o brakach kadrowych w wymiarze sprawiedliwości często koncentrujemy się na liczbie wolnych etatów, wysokości wynagrodzeń czy trudnościach z pozyskaniem nowych pracowników. Równie ważne pozostaje jednak pytanie o sam mechanizm rekrutacji. choćby najlepsze rozwiązania organizacyjne nie przyniosą efektu, o ile osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje nie będą chciały lub nie będą mogły skutecznie przejść procedury naboru.

List naszej czytelniczki nie rozstrzyga, czy w jej przypadku doszło do naruszenia prawa. Pokazuje jednak konkretny problem, który warto poddać publicznej dyskusji: jak oceniać kandydatów, którzy zdobyli przygotowanie do pracy w prokuraturze, ale później wykonywali inny zawód prawniczy? Czy ich doświadczenie powinno być traktowane jako atut, czy też może stanowić przeszkodę? I przede wszystkim – jakie kryteria powinny decydować o tym, kto otrzymuje szansę na podjęcie służby?

Na odpowiedź na te pytania trzeba poczekać do zakończenia procedury w sprawie kandydatury naszej czytelniczki. Jej wynik może mieć znaczenie nie tylko dla zainteresowanej prawniczki, ale również dla oceny praktyki rekrutacyjnej stosowanej w prokuraturze.

Pełna treść listu Czytelniczki

Poniżej publikujemy wiadomość otrzymaną od naszej Czytelniczki w całości, bez ingerencji redakcyjnej i bez poprawiania jej treści.

Z dużym zainteresowaniem przeczytałam opublikowany na Państwa łamach artykuł dotyczący procedury naboru na wolne stanowiska prokuratorskie. Jako czynna zawodowo prawniczka czuję się wywołana do tablicy, aby opisać bulwersującą sytuację, która spotkała mnie w trakcie ubiegania się o powołanie do służby publicznej w Prokuraturze Rejonowej w Gnieźnie. Sytuacja ta idealnie obrazuje systemowe wady, a wręcz jawną dyskryminację w opisywanym przez Państwa procesie.

Złożyłam swoją kandydaturę na wolne stanowisko prokuratorskie w Gnieźnie. Zgodnie z ustawą Prawo o prokuraturze, skorzystałam z w pełni legalnej ścieżki naboru dla osób wykonujących zawód radcy prawnego. Moja sytuacja jest jednak o tyle specyficzna, iż jestem absolwentką aplikacji prokuratorskiej, zdałam egzamin państwowy i doskonale znam od podszewki specyfikę oraz realia pracy prokuratora. Po aplikacji związałam swoją drogę zawodową z samorządem radców prawnych, stale jednak występując przed sądami i utrzymując najwyższy poziom merytoryczny od 20 lat.

Choć ostateczna decyzja o powołaniu bądź odmowie formalnie jeszcze w mojej sprawie nie zapadła, to sformułowane już na tym etapie uzasadnienie stanowiska organów prokuratury poraża absurdem. Po rozmowie z Prokuratorem Okręgowym moja kandydatura spotkała się z nieformalną negatywną oceną, a główną i w zasadzie jedyną podstawą tej decyzji jest fakt, iż w tej chwili wykonuję zawód radcy prawnego. W uzasadnieniu próbuje się forsować tezę, iż radca prawny nie posiada „prokuratorskiego profilu”. W moim przypadku ten argument brzmi jak ponury żart – organy prokuratury odmawiają mi predyspozycji do zawodu, do którego sama instytucja prokuratury mnie przez 3 lata aplikacji przygotowywała. Czekam jeszcze na decyzje Kolegium Prokuratorów w Poznaniu , które ma podjąć ostateczną decyzję w kwestii mojego powołania na stanowisko Prokuratora rejonowego w Gnieźnie .

Taka praktyka stoi w jawnej sprzeczności z art. 60 Konstytucji RP, który gwarantuje obywatelom prawo równego dostępu do służby publicznej na podstawie przejrzystych, a przede wszystkim merytorycznych kryteriów. Odrzucanie kandydatki z pełnym przygotowaniem prokuratorskim tylko dlatego, iż „ośmieliła się” wpisać na listę radców prawnych, to rażący przejaw korporacyjnego szowinizmu i ignorowania intencji ustawodawcy. Pokazuje to, iż dla decydentów z PROKURATURY Okręgowej w Poznaniu ważniejsza od wiedzy i doświadczenia jest pieczątka na legitymacji zawodowej.

Wierzę, iż nagłośnienie sprawy z Gniezna przez Państwa redakcję przyczyni się do publicznej dyskusji nad archaiczną, zamkniętą i pełną uprzedzeń strukturą kadr w prokuraturze, która woli odrzucić gotowego do pracy profesjonalistę, niż dopuścić do służby kogoś spoza wąskiego, zamkniętego kręgu.