Pożary lasów: jak skrócić czas wykrycia i lokalizacji ognia?

Zautomatyzowane systemy jakimi są stacje dronowe DJI Dock 3 z kamerą termowizyjną jako nowe narzędzie wczesnego wykrywania pożarów leśnych – działające 24/7 bez pilota w terenie.

Każdy strażak wie, iż w walce z pożarem lasu liczy się każda minuta. Im szybciej ogień zostanie wykryty i zlokalizowany, tym mniejsza powierzchnia spłonie, mniej sił trzeba zaangażować i – co najważniejsze – mniejsze jest zagrożenie dla ratowników. Tymczasem tradycyjne metody detekcji – dostrzegalnie przeciwpożarowe, patrole lotnicze samolotem, zgłoszenia od świadków – mają fundamentalne ograniczenia czasowe i zasięgowe. Nowe rozwiązanie, które zyskuje na znaczeniu w Europie, to zautomatyzowane stacje dronowe z obrazowaniem termowizyjnym, wykonujące cykliczne loty patrolowe nad zagrożonymi obszarami leśnymi – bez udziału pilota w terenie, przez całą dobę.

Polska – kraj o jednym z najwyższych zagrożeń pożarowych w Europie

Statystyki są jednoznaczne: Polska plasuje się w czołówce europejskiej pod względem liczby pożarów lasów. W ciągu ostatniej dekady lasy w naszym kraju płonęły ponad 73 tysiące razy, a ognie objęły łącznie około 30 tysięcy hektarów. Tylko do końca maja 2025 roku odnotowano 2491 pożarów lasów, a ich powierzchnia wzrosła ponad czterokrotnie w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego.

Główne czynniki to pogoda (susze, wysokie temperatury, brak opadów) oraz działalność człowieka – podpalenia stanowią co najmniej 38% pożarów, a aż 40% zdarzeń ma nieustalone przyczyny. Przewaga drzewostanów sosnowych w polskich lasach potęguje podatność na ogień.

System ochrony przeciwpożarowej Lasów Państwowych – z 130 stacjami meteorologicznymi, sieciami dostrzegalni i samolotami patrolowymi Dromader – jest uznawany za jeden z najlepszych w Europie. Kosztuje ponad 100 mln zł rocznie. Mimo to, każdy strażak i leśnik potwierdzi: kluczowym wyzwaniem pozostaje czas – od pojawienia się dymu do wykrycia i zaalarmowania służb.

Ograniczenia tradycyjnych metod wykrywania

Współczesny system opiera się na trzech filarach, z których każdy ma istotne słabe strony:

Dostrzegalnie i kamery stacjonarne

• Ograniczony zasięg obserwacji – zależny od wysokości wieży, ukształtowania terenu i pokrycia drzewami.
• Brak możliwości detekcji za wzniesieniami, w dolinach i wąwozach.
• Problemy z widocznością nocną – większość kamer nie wykrywa ognisk na wczesnym etapie w ciemności.
• Koszty utrzymania personelu obserwacyjnego 24/7.

Patrole lotnicze (samoloty Dromader, śmigłowce)

• Wysokie koszty godziny lotu.
• Ograniczone godziny operacji – z reguły tylko w ciągu dnia i przy dobrej pogodzie.
• Duże opóźnienie od momentu decyzji o starcie do objęcia obserwacją zagrożonego terenu.
• Niemożliwe do utrzymania jako stały patrol prewencyjny nad każdym zagrożonym obszarem.

Zgłoszenia od świadków i systemów satelitarnych

• Satelity oferują duży zasięg, ale niską rozdzielczość czasową – przegląd danego obszaru co kilka godzin.
• Zgłoszenia od świadków przychodzą często z opóźnieniem, gdy ogień zdążył się rozwinąć.
• Trudności z precyzyjną lokalizacją – świadek widzi dym, ale nie jest w stanie wskazać dokładnych współrzędnych.

Automatyczny dron z kamerą termowizyjną – nowy filar systemu

Rozwiązaniem, które wypełnia lukę między stacjonarnymi kamerami a kosztownymi patrolami lotniczymi, są autonomiczne stacje dronowe typu „drone-in-a-box”. System DJI Dock 3 z dronem Matrice 4TD to najnowsza generacja tego rozwiązania, wprowadzona na rynek w lutym 2025 roku. Działa to prosto: stacja dokująca zainstalowana na terenie leśnym automatycznie startuje drona z kamerą termowizyjną, który wykonuje zaprogramowaną trasę patrolową, a po powrocie ładuje się i jest gotowy do kolejnego lotu. Wszystko bez pilota w terenie.

Jak to działa w praktyce?

1. Zaplanowana trasa patrolowa – Operator (leśnik lub dyżurny KP PSP) definiuje trasę lotu nad zagrożonymi kwartałami leśnymi w platformie DJI FlightHub 2. Trasa może być jednorazowa lub cykliczna (np. co 2 godziny w okresie pożarowym).

2. Automatyczny start – O zaplanowanej godzinie (lub na żądanie) Dock otwiera pokrywę, dron startuje w 10 sekund i rusza na trasę.

3. Skanowanie termowizyjne – Matrice 4TD leci wzdłuż trasy na wysokości 80-120 m, skanując teren kamerą termowizyjną (640×512 px) i optyczną. Zasięg detekcji termicznej sięga do 5 km od osi przelotu.

4. Detekcja anomalii – System wykrywa punkty o podwyższonej temperaturze (hotspoty), dym lub ogień i natychmiast przesyła alert z dokładnymi współrzędnymi GPS do centrum dowodzenia.

5. Weryfikacja i powiadomienie – Operator weryfikuje obraz na żywo i podejmuje decyzję o zadysponowaniu sił gaśniczych – z pełną świadomością lokalizacji, skali i kierunku rozprzestrzeniania się ognia.

6. Lądowanie i gotowość – Dron wraca do Docka, ładowanie od 15% do 95% trwa 27 minut. System gotowy do kolejnego patrolu.

Wdrożenie: Lasy Wojskowe Słowacji (VLM) – Słowacka firma UAVONIC wdrożyła system DJI Dock z oprogramowaniem FlytBase do zautomatyzowanego monitoringu pożarowego lasów wojskowych. Stacja wykonuje automatyczne patrole w promieniu 2-3 km, skanując teren kamerami wizualną (4K) i termowizyjną (640×512 px). Dane przesyłane są przez Starlink do chmury, gdzie algorytmy AI analizują je pod kątem występowania dymu i ognia. W planach – rozbudowa o kolejne stacje pokrywające cztery regiony operacyjne VLM.

DJI Dock 3 – parametry istotne dla ochrony ppoż. lasów

Parametr	Znaczenie dla strażaka / leśnika
Kamera termowizyjna 640×512	Wykrywanie ognisk i hotspotów niewidocznych gołym okiem, dzień i noc
Tryb Night Scene	Pełnokolorowy obraz nocny – patrole również po zmroku
Czas lotu do 54 minut	Pokrycie dużego obszaru jednym przelotem (promień do 10 km)
Ładowanie 15-95% w 27 min	Szybki powrót do gotowości – cykliczne patrole co 1,5 h
Start w 10 sekund	Natychmiastowa reakcja na alarm lub zgłoszenie zadymienia
IP56 (Dock) / IP55 (dron)	Odporność na deszcz, kurz, piasek – praca w leśnym terenie
Temp. pracy −30°C do +50°C	Całoroczna gotowość – od mrozów po upały (szczyt sezonu)
Odporność na wiatr podczas startu/lądowania do 12m/s	Operacyjność choćby przy silniejszym wietrze, który potęguje zagrożenie
Montaż mobilny na pojeździe	Możliwość przewiezienia Docka w rejon pożaru na samochodzie dowodzenia
FlightHub 2 – chmura lub on-premises	Zarządzanie ze stanowiska kierowania / PAD / SKKP
Detekcja zmian między lotami	Automatyczne wykrywanie nowych ognisk lub zarzęwi po gaszeniu
Swap Task (2 Docki)	Rotacja dronów = nieprzerwana obserwacja miejsca pożaru
Certyfikacja EU C6	Zgodność z regulacjami UE – ułatwiona ścieżka BVLOS

Scenariusze operacyjne – od prewencji po dogaszanie

Prewencja: cykliczne patrole termowizyjne

W sezonie pożarowym (marzec-październik) stacja Dock zainstalowana na terenie nadleśnictwa wykonuje automatyczne przeloty co 1,5-2 godziny nad kwartałami o najwyższym zagrożeniu (I i II kategoria). Kamera termowizyjna identyfikuje anomalie cieplne, które mogą wskazywać na:

• Ogniska lub grille rozpalane nielegalnie w strefie 100 m od granicy lasu.
• Zarzewie ognia po wypalaniu traw na przyległych gruntach rolnych.
• Tlenie się ściółki leśnej po uderzeniu pioruna.
• Samoistne zapalne materiału organicznego w okresach ekstremalnej suszy.

Wczesne wykrycie: alarm zanim ogień się rozwinie

Kluczowa przewaga systemu autonomicznego nad dostrzegalniami i zgłoszeniami od świadków to wykrycie ognia na etapie tlenia – zanim pojawi się widoczny dym i płomień. Kamera termowizyjna Matrice 4TD pozwala rozróżnić punkt o anomalnej temperaturze na tle lasu z wysokości 100 m, z precyzją lokalizacji na poziomie centymetrów dzięki RTK.

Przekłada się to bezpośrednio na czas reakcji: zamiast czekać, aż ktoś zauważy dym i zadzwoni pod 112, system sam generuje alert ze współrzędnymi GPS i obrazem termowizyjnym.

Rozpoznanie pożaru: oczy dowódcy nad płomieniami

Gdy pożar jest już zgłoszony, Dock może natychmiast wysłać drona nad miejsce zdarzenia. Dowódca akcji gaśniczej otrzymuje:

• Obraz termowizyjny rozprzestrzeniania się ognia w czasie rzeczywistym – widzi linię frontu, hotspoty i kierunek rozwoju pożaru.
• Obraz w świetle widzialnym z teleobiektywem – do identyfikacji punktów orientacyjnych, dróg dojazdowych, zbiorników wody.
• Dokładne współrzędne GPS punktów krytycznych – dzięki dalmierzowi laserowemu.
• Transmisję na żywo do stanowiska kierowania – dla koordynacji sił z PSP, OSP i Lasów Państwowych.

Dogaszanie i monitoring po akcji

Po opanowaniu pożaru równie krytyczny jest monitoring ryzyka wznowienia. Ogień leśny potrafi tlić się w korzeniach i ściółce przez godziny, a choćby dni. Cykliczne przeloty termowizyjne z Docka pozwalają:

• Wykryć utajone hotspoty po dogaszaniu – tam, gdzie ekipa gaśnicza nie widzi ognia, ale tlenie trwa.
• Monitorować zagrożone rejony bez narażania strażaków na przebywanie w niestabilnym terenie pogorzeliska.
• Dokumentować zniszczenia – ortofotomapy do oceny szkód i planowania rekultywacji.
• Funkcja detekcji zmian – automatyczne porównanie stanu przed i po pożarze.

Montaż mobilny – Dock na samochodzie dowodzenia

DJI Dock 3 to pierwszy system tego typu oficjalnie wspierający montaż na pojeździe. Dla straży pożarnej oznacza to możliwość zamontowania stacji na samochodzie dowodzenia lub przyczepie operacyjnej i przewiezienia jej w rejon działań.

• Dock automatycznie kalibruje pozycję GPS po zatrzymaniu pojazdu.
• Dron może ładować się i synchronizować dane choćby podczas jazdy.
• Możliwe zamontowanie dwóch stacji na jednym pojeździe – rotacja dronów = nieprzerwana obecność nad pożarem.
• Idealny scenariusz: dojazd na miejsce dużego pożaru leśnego z natychmiastową zdolnością rozpoznania lotniczego, bez czekania na śmigłowiec czy Dromader.
• Serwer FH2 AIO działający w trybie Access Point pozwoli na pracę we FlightHub2 on-premises totalnie offline.

Jak Dock 3 uzupełnia istniejący system ppoż.?

DJI Dock 3 nie zastępuje dostrzegalni, samolotów Dromader ani patrolów naziemnych – wypełnia lukę między nimi. W systemie ochrony przeciwpożarowej lasów może pełnić rolę:

• Automatycznego patrolu uzupełniającego – w godzinach nocnych, gdy dostrzegalnie nie działają, i w okresach między patrolami lotniczymi.
• Pierwszego źródła informacji termowizyjnej – szybsze niż dojazd samolotu patrolowego.
• Narzędzia weryfikacji zgłoszeń – zamiast wysyłać patrol w nieznane, można najpierw wysłać drona.
• Wsparcia dowódcy akcji gaśniczej – bieżący obraz sytuacji nad pożarem transmitowany do stanowiska kierowania.
• Systemu monitoringu pogorzelisk – cykliczne przeloty po zakończeniu akcji, eliminujące ryzyko wznowienia ognia.

Polski kontekst: Lasy Państwowe przeznaczają ponad 100 mln zł rocznie na system ppoż. i aktywnie poszukują nowoczesnych technologii detekcji. Projekt KSIPL (Krajowy System Informacji o Pożarach Lasów) prowadzony przez Instytut Badawczy Leśnictwa integruje dane z różnych źródeł – autonomiczne drony z danymi termowizyjnymi mogą stać się naturalnym elementem tego ekosystemu.

Perspektywa: sztuczna inteligencja i automatyczna detekcja ognia

Drony serii Matrice 4D oferują moc obliczeniową na poziomie 10 TOPS, co pozwala na uruchamianie własnych modeli detekcji (np. dymu czy ognia) bezpośrednio na pokładzie. jeżeli jednak brakuje dedykowanego modelu, wsparciem jest DJI FlightHub 2 – dzięki AI Copilot dron może wyszukiwać obiekty na obrazie na podstawie opisu słownego (np. „dym”, „ogień”), bez konieczności wcześniejszego trenowania modelu.

Oznacza to, iż w już dzisiaj dron patrolujący las może samodzielnie – bez udziału człowieka – rozpoznać dym lub płomień na obrazie termowizyjnym i wygenerować natychmiastowy alert ze współrzędnymi. Badania naukowe (m.in. publikowane w Nature) potwierdzają, iż modele AI osiągają już ponad 93% precyzji w wykrywaniu ognia z dronów.

Platforma FlightHub 2 umożliwia również integrację z zewnętrznymi serwerami analitycznymi – obraz z drona może być przesyłany w czasie rzeczywistym do systemu AI działającego w chmurze lub lokalnie.

Podsumowanie

W walce z pożarami lasów każda minuta detekcji to hektary uratowanego lasu i mniejsze ryzyko dla strażaków. Zautomatyzowane systemy dronowe z obrazowaniem termowizyjnym nie są wizją przyszłości – to działająca technologia wdrażana przez lasy państwowe i służby ratunkowe w Europie i na świecie.

DJI Dock 3 z Matrice 4TD oferuje to, czego najbardziej brakuje obecnemu systemowi: