Nie żyje Jan Sznajder. „Skończyła się pewna epoka”

Nie żyje Jan Sznajder, malarz, rzeźbiarz, pisarz, poeta i kombatant. Miał 93 lata. – Był twórcą i wychowawcą wielu pokoleń młodych artystów, współtwórcą życia kulturalnego Konina oraz strażnikiem pamięci historycznej – napisał prezydent Konina.

Są biografie, które mogłyby posłużyć za scenariusz filmu. Życie Jana Sznajdra – artysty, pedagoga i działacza społecznego związanego z Koninem – to opowieść o trudnym pokoleniu, które młodość spędziło w cieniu wojny i stalinowskich represji, a dorosłość poświęciło pracy dla innych.

Jan Sznajder urodził się w rodzinie nauczycielskiej. Jego ojciec, Włodzimierz, był oficerem Wojska Polskiego, rannym w kampanii wrześniowej. Okres okupacji Jan spędził w Lądku. Powojenna rzeczywistość gwałtownie wystawiła go na ciężką próbę. W 1949 roku, jako bardzo młody człowiek, złożył przysięgę w strukturach Konspiracyjnego Wojska Polskiego – Armii Krajowej, przyjmując pseudonim „Czar”. Działał w rejonie Konin–Słupca.

Rok później został aresztowany. Przeszedł brutalne śledztwo w poznańskim Urzędzie Bezpieczeństwa, a następnie został skazany na 12 lat więzienia. Trafił do Wronek, Rawicza i Potulic. Dwa lata spędził w zaostrzonym rygorze. Amnestia skróciła wyrok, a w 1955 roku – po pięciu latach odsiadki i w złym stanie zdrowia – opuścił mury więzienia.

Po wyjściu na wolność wybrał drogę sztuki. W 1959 roku ukończył Studium Plastyczne w Warszawie. Tworzył, malował, rzeźbił w drewnie. Fascynowała go kultura antyku i mitologia grecka, do której wielokrotnie wracał podczas podróży do Grecji. Jego prace pokazywano na wystawach w kraju, a część z nich trafiła do prywatnych kolekcji w Polsce i za granicą.

Jednak równie ważna jak własna twórczość była dla niego praca z młodymi ludźmi. To Jan Sznajder zorganizował pierwszą w Koninie pracownię plastyczną dla dzieci i młodzieży przy Domu Kultury. Przez 35 lat prowadził zajęcia dla dzieci kolejarzy oraz w Ognisku Środowiskowym TPD. Współpracował także ze Szkołą Specjalną. Wychował uczniów, którzy później sami wybrali artystyczną drogę.

Był też współtwórcą i scenografem „Kabaretu Koński Ogon”, angażował się w życie kulturalne miasta, doradzał w zakresie estetyki i wystroju placówek. Jego energia i pomysły na trwałe wpisały się w krajobraz kulturalny Konina.

Od lat sześćdziesiątych mieszka w dworku w Posoce wraz z Bohdaną Czerwińską. W zabytkowych wnętrzach stworzył Muzeum Sztuki Ludowej, gromadząc około 400 prac twórców ludowych. To miejsce odwiedzają mieszkańcy regionu, uczniowie i goście z zagranicy.

Po 1989 roku aktywnie działał w środowisku byłych więźniów politycznych. Współpracował z Instytutem Pamięci Narodowej, projektował oprawy plastyczne wydarzeń upamiętniających ofiary stalinowskich represji. Jest autorem wspomnień więziennych i konspiracyjnych, publikowanych w książkach i prasie.

Za swoją działalność otrzymał liczne odznaczenia – w tym „Krzyż Więźnia Politycznego”, tytuł „Zasłużony Działacz Kultury” oraz odznaczenie „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Był wielokrotnie nagradzany przez władze miasta i regionu za wkład w rozwój lokalnej kultury. W 2023 roku objął funkcję prezesa konińskiego oddziału Związku Inwalidów Wojennych RP.

Jan Sznajder spoczął w minioną sobotę na cmentarzu ewangelickim w Koninie.