Narodowy Dzień Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

Ryzykowali życie własne i swoich rodzin, wybierając heroizm w czasach największej próby. W dniu upamiętniającym Polaków, którzy ratowali Żydów pod okupacją niemiecką, wojewoda podlaski Jacek Brzozowski, prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski oraz Marta Bartoszko złożyli wieniec pod pomnikiem Wielkiej Synagogi w Białymstoku. To hołd dla tych, którzy w nieludzkich czasach wybrali człowieczeństwo.

24 marca to data szczególna – rocznica tragicznej śmierci błogosławionej rodziny Ulmów z Markowej, która stała się symbolem losu tysięcy Polaków niosących pomoc żydowskim współobywatelom.

Białystok pamięta

W Białymstoku pamięć o nich uczczono w miejscu naznaczonym niewyobrażalnym cierpieniem, ale i wielką odwagą – pod pomnikiem Wielkiej Synagogi. Wspólne złożenie wieńca przez wojewodę podlaskiego Jacka Brzozowskiego, prezydenta miasta Tadeusza Truskolaskiego oraz Martę Bartoszko – wnuczkę Józefa Bartoszko – przypomina o lokalnym wymiarze tego bohaterstwa. To właśnie tutaj, 27 czerwca 1941 roku, niemieckie komando zamknęło wewnątrz bożnicy kilkuset Żydów i podłożyło ogień. Józef Bartoszko, ryzykując życie, otworzył tylne drzwi synagogi, umożliwiając ucieczkę kilkunastu osobom. Dziś to właśnie on patronuje położonemu nieopodal skwerowi.

Świadectwo dla przyszłości

W czasach niemieckiej okupacji za jakąkolwiek formę pomocy Żydom groziła kara śmierci. Mimo tak drastycznych sankcji, pomoc niosły całe rodziny i przedstawiciele wszystkich warstw społecznych. W naszym regionie, obok Józefa Bartoszko, jako bohaterów wspominamy m.in. rodzinę Krysiewiczów z Waniewa, rodzinę Klepadłów z Nowej Wsi czy księży z Nowych Piekut.

Warto podkreślić, iż ponad 25% wszystkich osób uhonorowanych tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata stanowią Polacy. To najwyższe cywilne odznaczenie przyznawane przez izraelski Instytut Yad Vashem osobom pochodzenia nieżydowskiego, które z narażeniem życia bezinteresownie ratowały Żydów podczas Holocaustu. Medal ten jest wyrazem najwyższego szacunku dla odwagi i moralnego triumfu nad nienawiścią.