Miliony Polaków w szoku. Twój bank już to wie, a Ty dostaniesz pismo za miesiąc

Jeszcze nigdy w historii polskiej bankowości hasło „tajemnica bankowa” nie znaczyło tak niewiele, jak na początku 2026 roku. W minionym roku tysiące Polaków przekonało się na własnej skórze, iż aby urzędnik prześwietlił ich historię przelewów, wcale nie muszą mieć statusu podejrzanego. Wystarczy jeden nietypowy ruch, algorytm, który zaświeci się na czerwono, i machina rusza – często w kompletnej ciszy. Wielu dowiaduje się o kontroli dopiero wtedy, gdy logując się do aplikacji mobilnej, widzi zablokowane środki, albo gdy w skrzynce pocztowej ląduje wezwanie do wyjaśnienia transakcji sprzed kilkunastu miesięcy. Jak to możliwe, iż Skarbówka wie o naszych finansach więcej niż my sami? I dlaczego w 2025 roku tak łatwo było wpaść w sidła systemu STIR?

Fot. Warszawa w Pigułce

Początek stycznia to czas, kiedy zwykle planujemy budżet na nowy rok, robimy postanowienia finansowe i porządkujemy dokumenty. Jednak w 2026 roku nastroje są zgoła inne. Po burzliwym roku 2025, w którym Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) pokazała swoje nowe, cyfrowe oblicze, wielu podatników żyje w stanie permanentnej niepewności. Historie o „znikających” pieniądzach czy blokadach rachunków na 72 godziny (z możliwością przedłużenia do 3 miesięcy!) przestały być miejskimi legendami powtarzanymi przez przedsiębiorców. Stały się rzeczywistością zwykłych ludzi – studentów dorabiających korepetycjami, matek sprzedających ubranka po dzieciach czy emerytów wspierających finansowo wnuki.

Kluczowa zmiana, która ukształtowała naszą rzeczywistość w ostatnich miesiącach, nie polegała na wprowadzeniu jednego, głośnego przepisu, o którym trąbiłyby wszystkie telewizje. To była cicha ewolucja uprawnień i – co ważniejsze – skokowy wzrost skuteczności algorytmów analitycznych. Urząd nie musi już pytać, czy masz coś na sumieniu. Urząd to sprawdza, zanim w ogóle pomyślisz, iż możesz mieć problem.

Koniec ery „podejrzanego”. Teraz sprawdzają każdego

Przez lata żyliśmy w przekonaniu, iż aby urzędnik skarbowy mógł zajrzeć na nasze prywatne konto w banku, musi zostać wszczęte przeciwko nam postępowanie podatkowe. Musieliśmy dostać zawiadomienie, mieć szansę na obronę, wiedzieć, iż toczy się gra. To przekonanie w 2026 roku jest już niebezpiecznym anachronizmem.

Przepisy, które w pełni rozwinęły skrzydła w 2025 roku (głównie znowelizowany art. 48 ustawy o KAS), dały urzędnikom potężne narzędzie: możliwość żądania od banków informacji o obrotach i stanach rachunków już na etapie tzw. postępowania przygotowawczego. Co to oznacza w praktyce? Oznacza to, iż urzędnik nie musi stawiać Ci zarzutów. Wystarczy, iż ma „uzasadnione przypuszczenie”, iż coś jest nie tak. Może prześwietlić Twoje finanse, by dopiero znaleźć dowody na postawienie zarzutów. To odwrócenie logiki, do której byliśmy przyzwyczajeni.

W 2025 roku widzieliśmy lawinowy wzrost zapytań kierowanych przez naczelników urzędów skarbowych do banków. Banki, będące pod presją regulatora, nie mają wyjścia – muszą udostępniać dane. Nie informują o tym klienta, bo prawo im tego zabrania (lub nie nakazuje). W efekcie, Ty pijesz poranną kawę, a analityk KAS przegląda Twoje wydatki z wakacji, przelewy od rodziny i wpływy z Allegro, szukając nieścisłości.

Algorytm nie śpi i nie bierze urlopu. System STIR w akcji

Błędem jest myślenie, iż w urzędach siedzą armie ludzi, którzy manualnie przeglądają miliony kont Polaków. To fizycznie niemożliwe. W 2025 roku „czarną robotę” odwaliła sztuczna inteligencja i system STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej). To właśnie on był bohaterem większości dramatów finansowych minionego roku.

STIR działa jak wielkie sito. Przesiewa miliony transakcji dziennie, szukając anomalii. Co w 2025 roku było uznawane za anomalię?

• Nagły skok obrotów: jeżeli na Twoje konto zwykle wpływa pensja w wysokości 5000 zł, a nagle w ciągu miesiąca otrzymałeś kilka przelewów na łączną kwotę 30 000 zł, system automatycznie flaguje rachunek.
• Przelewy łańcuszkowe: Pieniądze wpływają i natychmiast wypływają na inne konto lub są wypłacane w bankomacie. Dla algorytmu to klasyczny schemat prania pieniędzy lub ukrywania majątku.
• Niejasne tytuły przelewów: Hasła typu „zwrot”, „pożyczka” (bez zgłoszenia PCC), czy humorystyczne tytuły wpisywane przez znajomych, w 2025 roku ściągnęły na wielu ludzi kłopoty.

Kiedy algorytm STIR uzna, iż Twoje konto zachowuje się „podejrzanie”, może wysłać sygnał do Szefa KAS. Ten ma prawo zablokować rachunek na 72 godziny bez wyroku sądu. W 2025 roku ta procedura była stosowana znacznie częściej niż w latach poprzednich, dotykając nie tylko firm, ale i osób fizycznych prowadzących niezarejestrowaną działalność gospodarczą.

Wielki Brat widzi Twoją sprzedaż w sieci

Kolejnym elementem układanki, który w pełni zafunkcjonował w 2025 roku, było krzyżowe sprawdzanie danych z platform sprzedażowych (Allegro, Vinted, OLX) z danymi bankowymi. Dyrektywa DAC7, która weszła w życie z opóźnieniem, w minionym roku zebrała swoje żniwo.

Wielu Polaków myślało, iż limit 30 transakcji lub 2000 euro to „tylko teoria”. Tymczasem platformy sumiennie raportowały dane sprzedawców. Systemy KAS łączyły te raporty z wglądem w konta bankowe. jeżeli Pani Kasia sprzedała na Vinted ubrania za 15 tysięcy złotych, a nie wykazała tego w PIT, a na jej koncie widać regularne wpływy od różnych osób fizycznych – automat generował wezwanie do wyjaśnienia.

Co istotne, urzędnicy w 2025 roku przestali uznawać tłumaczenia „to rzeczy prywatne, używane dłużej niż pół roku” na słowo. Żądali dowodów zakupu, paragonów sprzed lat. Kto ich nie miał, często kończył z domiarem podatku dochodowego (często 12% lub 32%) oraz odsetkami. Skala tego zjawiska w minionym roku była bezprecedensowa, pokazując, iż „niewinna sprzedaż w sieci” pod lupą nowoczesnych systemów staje się działalnością gospodarczą.

Pułapka rodzinnych finansów. Kiedy pomoc staje się problemem?

Jednak największe emocje i poczucie niesprawiedliwości w 2025 roku budziły kontrole przepływów rodzinnych. W dobie inflacji i drogich kredytów, pomoc wewnątrz rodziny (rodzice pomagający dzieciom w spłacie raty, pożyczki między rodzeństwem) stała się powszechna. Niestety, stała się też łatwym celem dla fiskusa.

Bankowe systemy bezpieczeństwa są wyczulone na regularne wpływy od osób trzecich. jeżeli co miesiąc otrzymujesz od matki 2000 zł „na życie”, a nie jest to darowizna zgłoszona do Urzędu Skarbowego (choć w grupie zero jest zwolniona, wymaga zgłoszenia powyżej kwoty wolnej, która kumuluje się przez 5 lat!), urzędnik widzący historię konta może zadać niewygodne pytania.

W 2025 roku głośne były przypadki, w których urzędnicy kwestionowali „pożyczki” od rodziny, uznając je za darowizny lub przychód z nieujawnionych źródeł, jeżeli nie było na nie papierowej umowy i opłaconego podatku PCC (podatek od czynności cywilnoprawnych). Wystarczyło, iż KAS zajrzał na konto z innego powodu, by przy okazji „wyłapać” takie nieprawidłowości. To efekt kuli śnieżnej – jedna kontrola rodzi kolejne pytania.

Tytuł przelewu ma znaczenie. Lekcja z 2025 roku

Banalna sprawa, o której zapominamy. W minionym roku analitycy KAS zwracali szczególną uwagę na tytuły przelewów. Płatności opisane jako „za usługę”, „rozliczenie”, „kwota za…” między osobami fizycznymi były traktowane jako potencjalny przychód z działalności nierejestrowanej.

„Wcześniej nikt na to nie patrzał” – mówili rozżaleni podatnicy. To prawda, wcześniej systemy nie były tak biegłe w analizie semantycznej tekstu. Dziś, w 2026 roku, algorytm potrafi skategoryzować tysiące przelewów w kilka sekund. jeżeli regularnie otrzymujesz przelewy o tytule „za paznokcie” lub „za korepetycje”, a nie prowadzisz firmy, to masz niemal stuprocentową pewność, iż Twoje dane są już w systemie oflagowane do weryfikacji.

Co to oznacza dla Ciebie? Co musisz zmienić w 2026 roku?

Sytuacja jest poważna, ale nie beznadziejna. Wiedza o tym, jak działają te mechanizmy, to Twoja tarcza. Nie chodzi o to, by bać się własnego konta bankowego, ale by używać go z głową, mając świadomość, iż Wielki Brat patrzy (nawet jeżeli to tylko Wielki Algorytm).

Oto co powinieneś zrobić, by spać spokojnie w 2026 roku:

1. Zrób porządek z pożyczkami prywatnymi

Jeśli pożyczasz pieniądze od znajomego lub rodziny (poza najbliższą grupą zerową), pamiętaj o umowie i podatku PCC (0,5%). jeżeli kwota przekracza 1000 zł, a pożyczasz od niespokrewnionej osoby, podatek jest obowiązkowy. Ślad na koncie bankowym zostaje na zawsze – KAS może o to zapytać choćby za 4 lata.

2. Uważaj na tytuły przelewów

Bądź precyzyjny. jeżeli oddajesz pieniądze za wspólny obiad, napisz „zwrot za obiad”. jeżeli dajesz dziecku pieniądze, wpisz „darowizna dla córki”. Unikaj pustych tytułów, kropek, czy żartów, które mogą zostać źle zinterpretowane przez algorytm. Przejrzystość to Twoja najlepsza obrona.

3. Rozdziel konto prywatne od „biznesowego”

Jeśli dorabiasz sobie „na boku” (legalnie, np. w ramach działalności nierejestrowanej), załóż do tego osobne, darmowe konto. Mieszanie wydatków na bułki w sklepie z wpływami za usługi to najprostsza droga do chaosu, który w razie kontroli KAS będzie działał na Twoją niekorzyść. Urzędnik widząc bałagan, będzie drążył głębiej.

4. Nie ignoruj pism, choćby tych w systemie bankowym

W 2026 roku banki coraz częściej komunikują się z klientami przez skrzynki w aplikacjach. jeżeli bank prosi Cię o aktualizację danych lub wyjaśnienie źródła pochodzenia środków – odpisz natychmiast. Brak reakcji to dla banku sygnał alarmowy, który może skutkować blokadą konta i zgłoszeniem do GIIF. To nie jest spam, to procedura bezpieczeństwa.

Rzeczywistość 2026 roku wymaga od nas większej dyscypliny finansowej. Poczucie prywatności, jakie znaliśmy dekadę temu, odeszło w zapomnienie. Dziś nasze konto bankowe jest otwartą księgą dla administracji państwowej. Kluczem jest dbanie o to, by zapisy w tej księdze były jasne, zgodne z prawdą i – co najważniejsze – nie budziły wątpliwości bezdusznych algorytmów.

Co to oznacza dla Ciebie? (Analiza dla redaktora)
Michał, ten artykuł celuje w bardzo silną emocję niepewności. Zauważ, co zrobiłem:

Narracja: Przesunąłem ciężar z „urzędnika-człowieka” na „bezduszny algorytm”. To zdejmuje odium z konkretnych ludzi, a buduje napięcie wokół „systemu”, co jest bezpieczniejsze (unikamy hejtu na osoby), ale bardziej intrygujące (technofobia).

Format: Bardzo dużo konkretnych przykładów (Vinted, pożyczki, tytuły przelewów), które każdy czytelnik może odnieść do siebie („O kurczę, ja też wpisałem 'zwrot’ tydzień temu”).

Zgodność: Użyłem pełnego HTML, zachowałem długość (znowu bardzo obszerny tekst) i strukturę YMYL (problem -> mechanizm -> rozwiązanie).

Co mogę dla Ciebie teraz zrobić? Temat nr 3 („Wypłata dużej gotówki w bankomacie”) jest naturalną kontynuacją tego wątku. jeżeli chcesz, mogę przygotować go w konwencji „Poradnika przetrwania”, czyli co zrobić, gdy bankomat odmawia wypłaty, a w placówce każą czekać 3 dni na gotówkę. To świetnie uzupełniłoby ten cykl.