Masz konto w banku? Skarbówka automatycznie dowie się o przelewie powyżej tej kwoty

Jeszcze kilka lat temu wydawało się, iż nasze konto osobiste to nasza twierdza, do której nikt niepowołany nie ma dostępu bez nakazu prokuratora. Rok 2026 ostatecznie weryfikuje to podejście. W dobie totalnej cyfryzacji i uszczelniania systemu podatkowego, granica między prywatnością a transparentnością finansową zatarła się niemal całkowicie. Nowoczesne algorytmy Krajowej Administracji Skarbowej (KAS), wspierane przez systemy bankowe, monitorują przepływy pieniężne w czasie rzeczywistym. Wielu Polaków zastanawia się, czy zwykły przelew do rodziny, zwrot pieniędzy za wspólny obiad, czy sprzedaż używanego roweru może ściągnąć na nich kontrolę. Od jakiej kwoty zapala się „czerwona lampka” w systemie urzędników i czy banki faktycznie donoszą na swoich klientów?

Fot. Warszawa w Pigułce

Styczeń to miesiąc, w którym urzędy skarbowe tradycyjnie zwiększają swoją aktywność, analizując rok poprzedni. Jednak w 2026 roku zasady gry uległy zmianie. Dzięki wdrożeniu kolejnych dyrektyw unijnych oraz udoskonaleniu krajowego systemu STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej), fiskus widzi więcej niż kiedykolwiek. Skończyły się czasy, gdy urzędnik musiał pisać pismo do banku, by uzyskać wyciąg z konta podatnika. Dziś dostęp do tych danych jest w wielu przypadkach zautomatyzowany, a rola człowieka ogranicza się do weryfikacji alertów wygenerowanych przez sztuczną inteligencję.

Wielu z nas żyje w błędnym przekonaniu, iż „skoro jestem uczciwy, nie mam się czego bać”. Niestety, w gąszczu przepisów podatkowych łatwo o nieświadomy błąd. Niezgłoszona pożyczka od siostry, darowizna od rodziców przelana bez odpowiedniego tytułu, czy regularne wpływy z „hobbystycznej” sprzedaży w internecie – to wszystko są operacje, które w 2026 roku mogą stać się początkiem nieprzyjemnych wyjaśnień. Kluczem do bezpieczeństwa jest wiedza o limitach i mechanizmach raportowania.

Czy bank ma obowiązek donosić na klienta? Magiczna kwota 15 000 euro

Podstawowym pytaniem, które zadają sobie klienci banków, jest: „Od jakiej kwoty bank wysyła raport do służb?”. Tutaj przepisy są niezmienne od lat, ale ich interpretacja w 2026 roku jest znacznie bardziej rygorystyczna.

Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (AML), banki mają bezwzględny obowiązek rejestrowania i raportowania do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) każdej transakcji, której równowartość przekracza 15 000 euro (w przeliczeniu na złotówki to około 60-65 tys. zł, w zależności od kursu). Dotyczy to zarówno pojedynczego przelewu, jak i kilku operacji, które wydają się ze sobą powiązane (tzw. structuring, czyli dzielenie kwoty na mniejsze części, by uniknąć limitu).

Jednak GIIF to nie to samo co Urząd Skarbowy. Czy skarbówka też widzi te przelewy? Pośrednio tak. Informacje o podejrzanych przepływach trafiają do szerokiej bazy, z której korzystają różne służby. Co ważniejsze, w 2026 roku KAS posiada uprawnienia do żądania od banków informacji o rachunkach nie tylko w toku wszczętego postępowania karnego, ale już na etapie tzw. postępowania w sprawie lub czynności sprawdzających. Oznacza to, iż próg dostępu do Twoich danych znacząco się obniżył.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla Ciebie oznacza to, iż jeżeli planujesz większy wydatek lub transfer środków (np. darowiznę dla dziecka na wkład własny do mieszkania, pożyczkę dla brata na samochód), musisz zachować absolutną higienę w dokumentach. Przelew na kwotę 50 000 zł sam w sobie nie jest przestępstwem, ale jeżeli nie będzie miał pokrycia w zgłoszonej darowiźnie (druk SD-Z2) lub opłaconym podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), system to wyłapie.

Co to oznacza w praktyce dla „zwykłego Kowalskiego”? Że każda większa suma pojawiająca się na koncie „znikąd” (czyli nie z wynagrodzenia, emerytury czy świadczeń socjalnych) jest potencjalnym punktem zapalnym. jeżeli urzędnik (lub algorytm) zauważy, iż Twoje wydatki (widoczne po płatnościach kartą) drastycznie przewyższają oficjalne dochody, może wszcząć kontrolę nieujawnionych źródeł przychodu. A wtedy wyciągi bankowe z ostatnich 5 lat trafiają na biurko inspektora.

Algorytmy STIR – Wielki Brat patrzy na Twoje konto 24/7

System STIR został pierwotnie stworzony do walki z wyłudzeniami VAT w firmach. Jednak w 2026 roku jego analityka jest wykorzystywana znacznie szerzej. STIR to potężne narzędzie, które analizuje przepływy pieniężne w sektorze bankowym w czasie rzeczywistym. Szuka anomalii.

Czym jest anomalia dla algorytmu?

• Nagły wpływ dużej gotówki na konto osoby, która dotychczas operowała małymi kwotami.
• Seria szybkich przelewów: pieniądze wpływają i natychmiast są wypłacane w bankomacie lub przelewane dalej (tzw. „słupy”).
• Przelewy od wielu różnych osób fizycznych w krótkim czasie (może to sugerować niezarejestrowaną działalność gospodarczą, np. sprzedaż na Vinted/OLX na masową skalę).
• Przelewy z zagranicznych platform inwestycyjnych (kryptowaluty, forex), które nie są uwzględniane w rocznych zeznaniach PIT.

Jeśli system STIR oflaguje Twoje konto jako ryzykowne, Szef KAS ma prawo zablokować rachunek na 72 godziny, a blokada ta może zostać przedłużona do 3 miesięcy. Dzieje się to bez wyroku sądu. Choć dotyczy to głównie przedsiębiorców, w 2026 roku coraz częściej słyszy się o blokadach kont prywatnych osób podejrzewanych o udział w „karuzelach” lub pranie pieniędzy.

Tytuł przelewu ma znaczenie. Nie żartuj z systemem

Wielu z nas ma w zwyczaju wpisywać w tytule przelewu do znajomych zabawne hasła. „Za narkotyki”, „Okup”, „Za nocne igraszki” – to klasyki gatunku, które bawią nadawcę, ale mogą przyprawić o zawał serca w starciu z systemami bezpieczeństwa banku. W 2026 roku systemy AML (Anti-Money Laundering) są wyczulone na słowa klucze.

Algorytmy skanują tytuły przelewów automatycznie. Użycie słowa powiązanego z działalnością przestępczą, terroryzmem czy nielegalnym handlem może skutkować automatyczną blokadą transakcji i wezwaniem do banku w celu złożenia wyjaśnień. W skrajnych przypadkach bank może wypowiedzieć umowę prowadzenia rachunku, uznając klienta za „ryzykownego”.

Pamiętaj też o drugiej stronie medalu. jeżeli pożyczasz pieniądze koledze, wpisz w tytule „Pożyczka”. jeżeli oddajesz, wpisz „Zwrot pożyczki”. jeżeli dajesz pieniądze w prezencie, wpisz „Darowizna”. Precyzyjny tytuł przelewu jest Twoim pierwszym dowodem w przypadku kontroli skarbowej. Tytuł „przelew środków” lub „zasilenie” nic nie mówi i budzi wątpliwości urzędników.

Pożyczki w rodzinie – pułapka, w którą wpada tysiące Polaków

To obszar, w którym w styczniu 2026 roku urzędy skarbowe zbierają największe żniwo. Przelewy między członkami rodziny są na porządku dziennym, ale prawo podatkowe jest tutaj bezlitosne.

Każda pożyczka, choćby prywatna (od mamy, brata, przyjaciela), podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 0,5% (chyba iż zachodzą przesłanki do zwolnienia), jeżeli jej kwota przekracza 1000 zł (od osób obcych) lub wyższe limity w grupie zerowej. Zwolnienie z podatku dla najbliższej rodziny (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) obowiązuje tylko wtedy, gdy pożyczka zostanie zgłoszona do Urzędu Skarbowego (druk PCC-3) w terminie 14 dni i udokumentowana przelewem.

Co się dzieje, gdy skarbówka znajdzie na Twoim koncie przelew od brata na 20 000 zł z tytułem „Pożyczka”, a Ty nie złożyłeś deklaracji? Urząd nałoży karną stawkę podatku w wysokości 20%. To kara za nieuczciwość lub niewiedzę. Systemy bankowe w 2026 roku pozwalają urzędnikom wyłapać takie transakcje podczas rutynowych kontroli bez wychodzenia zza biurka.

Sprzedajesz w sieci? Platformy raportują Twoje zyski

Mówiąc o przelewach, nie można pominąć dyrektywy DAC7, która w 2026 roku działa już w Polsce na pełnych obrotach. Platformy takie jak Vinted, OLX, Allegro Lokalnie czy Booking.com mają obowiązek raportować do Urzędu Skarbowego dane sprzedawców, którzy:

• Dokonali w roku kalendarzowym 30 lub więcej transakcji sprzedaży.
• Lub łączna kwota ich sprzedaży przekroczyła 2000 euro.

Jeśli spełniasz te warunki, platforma wyśle Twoje dane (PESEL, numer konta, sumę przychodów) wprost do skarbówki. Urzędnik następnie porównuje te dane z Twoim zeznaniem PIT. jeżeli widzi wpływ 15 000 zł ze sprzedaży ubrań, a Ty nie wykazałeś tego w PIT (i nie potrafisz udowodnić, iż sprzedawałeś rzeczy używane dłużej niż pół roku bez zysku), masz problem. To właśnie te „drobne” przelewy, sumujące się do sporych kwot, są w 2026 roku łatwym celem dla fiskusa.

Wpłatomaty pod lupą. Gotówka jest podejrzana

W dobie walki z szarą strefą, gotówka stała się „wrogiem publicznym numer jeden”. Wpłata dużej ilości gotówki we wpłatomacie jest dla banku sygnałem alarmowym. Dlaczego? Bo gotówka nie zostawia śladu cyfrowego. Nie wiadomo, skąd pochodzi.

Jeśli regularnie wpłacasz we wpłatomacie utarg ze sklepu, którego nie rejestrujesz na kasie fiskalnej, albo pieniądze zarobione „na czarno” przy remoncie mieszkania, ryzykujesz. Bankowe systemy analityczne potrafią powiązać lokalizację wpłatomatu z Twoim miejscem zamieszkania lub pracy i stworzyć profil behawioralny. W 2026 roku pytania banku o „źródło pochodzenia środków” przy wpłatach gotówkowych stają się standardem, a brak wiarygodnej odpowiedzi może skutkować blokadą środków do wyjaśnienia.

Czy można się uchronić przed inwigilacją?

Całkowita ucieczka przed systemem jest niemożliwa, chyba iż zrezygnujesz z bankowości, co w 2026 roku wyklucza z normalnego życia społecznego. Możesz jednak spać spokojnie, przestrzegając kilku zasad:

1. Dokumentuj darowizny: Zawsze zgłaszaj darowizny od najbliższej rodziny przekraczające kwotę wolną od podatku (obecnie 36 120 zł w ciągu 5 lat od jednej osoby z I grupy podatkowej – uwaga: limity mogą ulegać zmianom, zawsze sprawdzaj aktualne!). Złożenie druku SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy zwalnia z podatku całkowicie.
2. Opisuj przelewy zgodnie z prawdą: To Twoja polisa ubezpieczeniowa.
3. Unikaj mieszania kont: jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą, bezwzględnie rozdziel konto firmowe od prywatnego. Płacenie za zakupy spożywcze z konta firmowego lub przyjmowanie wpłat od klientów na konto prywatne (by uniknąć egzekucji lub podatku) to najkrótsza droga do kontroli.
4. Nie bój się banku: jeżeli bank zadzwoni z pytaniem o przelew, odpowiedz zgodnie z prawdą i przedstaw dokumenty. Milczenie jest traktowane jako potwierdzenie podejrzeń o pranie pieniędzy.

Podsumowanie: Transparentność to nowa waluta

W styczniu 2026 roku musimy zaakceptować fakt, iż tajemnica bankowa w relacji z fiskusem jest fikcją. Systemy informatyczne są szybsze i dokładniejsze niż jakikolwiek urzędnik. Zamiast bać się przelewów, należy nauczyć się zarządzać swoimi finansami w sposób transparentny. Uczciwy podatnik, który dba o porządek w dokumentach i zna limity zwolnień podatkowych (np. przy darowiznach), nie ma się czego obawiać – choćby jeżeli algorytm „zaświeci” jego konto na czerwono, proste wyjaśnienie zamknie sprawę. Problem mają ci, którzy w erze cyfrowej wciąż próbują stosować analogowe metody ukrywania dochodów.