Kozie Górki – upamiętnijmy ofiary

26 sierpnia o godz. 14:00 przy pomniku na Kozich Górkach w Puszczy Niepołomickiej odbędzie się uroczystość upamiętniająca Żydów zamordowanych w sierpniu 1942 roku podczas likwidacji getta w Wieliczce.

Od 26 do 31 sierpnia odbyła się likwidacja getta w Wieliczce. 26 sierpnia część Żydów z Wieliczki dostała nakaz przeniesienia się do Bochni. Niektóre źródła wskazują, iż tego dnia sierpnia w puszczy, w rejonie Kozich Górek, zamordowano 113 pacjentów szpitala.

27 sierpnia, zamknięto szpital żydowski. Personel medyczny – lekarze i pielęgniarki, około 40 osób – został zabrany i zamordowany. Źródła różnią się co do dokładnego miejsca egzekucji. Jedne wskazują na Puszczę Niepołomicką, inne na miejsce przed siedzibą Judenratu.

W obliczu zbliżającej się deportacji setki młodych Żydów próbowały ratować siebie i swoje rodziny. Podejmowano starania o przeniesienie do obozów pracy, między innymi w Prokocimiu i Płaszowie. Dla wielu osób oznaczało to próbę uniknięcia transportu, o którego rzeczywistym celu zaczynały krążyć informacje.

Rankiem 28 sierpnia Żydzi zgromadzili się w pobliżu stacji kolejowej w Bogucicach. Tam przeprowadzono selekcję. Osoby starsze, chore i z niepełnosprawnościami – według różnych źródeł od 500 do 700 osób – załadowano na ciężarówki. Wywieziono ich do lasu niepołomickiego, na teren Kozich Górek. Tam zostali rozstrzelani.

Równocześnie spośród zgromadzonych wybrano około 600–700 młodych mężczyzn. Zostali skierowani do obozów pracy przymusowej, między innymi w Pustkowie, Krakowie, Płaszowie i Rozwadowie. Pozostałych późnym popołudniem załadowano do pociągu. Transport skierowano do obozu zagłady w Bełżcu.

Przyjmuje się, iż w transporcie znalazło się od około 6 do 9 tysięcy osób – Żydów z Wieliczki, Niepołomic, Kłaja oraz Krakowa. Dla zdecydowanej większości z nich podróż zakończyła się śmiercią.

Po zakończeniu akcji w Wieliczce pozostała grupa Żydów przeznaczona do uporządkowania i sortowania pozostawionego mienia. Było to około 280–300 osób, przede wszystkim rzemieślników wraz z rodzinami.

Także ich los nie był pewny. W jednej z wersji wydarzeń 128 osób, oskarżonych o sabotaż po podłożeniu ognia w warsztacie, wysłano do Skawiny. Inne źródła podają, iż do Skawiny skierowano całą grupę około 280 osób już 28 sierpnia. Jeszcze inne wskazują, iż przy porządkowaniu getta pracowało od 300 do 400 młodych mężczyzn, których następnie wysłano do obozu pracy w Stalowej Woli.

Te rozbieżności pokazują, jak trudne jest dziś dokładne odtworzenie wszystkich wydarzeń i liczby ofiar. Nie zmieniają jednak zasadniczego obrazu tragedii – w ciągu zaledwie kilku dni zlikwidowano społeczność żydowską Wieliczki i okolic, a tysiące ludzi zostały zamordowane lub deportowane.

Uroczystość upamiętniająca

Kozie Górki są jednym z miejsc, które przypominają o tej tragedii. W lesie niepołomickim zamordowano ludzi, którzy zaledwie kilka dni wcześniej byli pacjentami szpitala, mieszkańcami Wieliczki i okolic, członkami rodzin, pracownikami i rzemieślnikami.

26 sierpnia o godz. 14:00 spotkamy się przy pomniku na Kozich Górkach, aby przypomnieć ich imiona i historię oraz oddać hołd ofiarom.

To nie będzie jedynie wspomnienie odległej historii. Będzie to przede wszystkim pamięć o mieszkańcach tej ziemi, których życie zostało brutalnie przerwane.

Zapraszamy do udziału w tym wydarzeniu.