Kiedy narracja rozmija się z faktami

Spór wokół działalności firmy Jeremias w Gnieźnie coraz wyraźniej przestaje być tylko konfliktem pracowniczym, a zaczyna przypominać walkę o narzucenie własnej narracji – niezależnie od tego, co wynika z faktów.

Wyrok wykonany… ale jednak „niewykonany”?

Jednym z najbardziej uderzających przykładów jest sprawa przywrócenia do pracy jednego z pracowników. Z przedstawionych informacji wynika jasno: pracownik został formalnie przywrócony, pozostaje zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie – i to od wielu miesięcy.

W tej sytuacji twierdzenie, iż wyrok „nie został wykonany”, trudno traktować inaczej niż jako próbę nagięcia rzeczywistości do własnej narracji. o ile ktoś jest zatrudniony i pobiera pensję, to mówienie o niewykonaniu wyroku przestaje być opinią – zaczyna być wprowadzaniem opinii publicznej w błąd.

Efekt domina: działania, które wracają rykoszetem

Jeszcze bardziej złożony jest wątek kontroli i ich konsekwencji. To właśnie działania podejmowane w trakcie konfliktu – w tym zgłoszenia i kontrole – doprowadziły do zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy.

Efekt? Konieczność zwiększenia przestrzeni, reorganizacji zakładu i – w praktyce – ograniczenia liczby pracowników w lokalizacji przy ul. Kokoszki. Innymi słowy: działania, które miały poprawić sytuację pracowników, przyczyniły się do zmian, które zakończyły się redukcją zatrudnienia. To niewygodny fakt, który rzadko przebija się do publicznej narracji.

Strajk i jego realne koszty

W debacie publicznej często pomija się też jedną rzecz: rynek nie czeka. Strajk, niezależnie od jego przyczyn, oznacza dla kontrahentów jedno – brak stabilności. o ile produkcja zostaje zakłócona, zamówienia zaczynają znikać. A kiedy znikają zamówienia, spada produkcja. A gdy spada produkcja – spada zapotrzebowanie na pracę. Ten mechanizm jest brutalny, ale prosty. Twierdzenie, iż działania protestacyjne nie mają wpływu na sytuację ekonomiczną firmy, to ignorowanie podstawowych realiów gospodarki.

Więźniowie: „tania siła robocza” czy realna resocjalizacja?

Najbardziej emocjonalny wątek dotyczy zatrudniania osadzonych. W retoryce części środowisk pojawia się określenie „tania siła robocza”. Problem w tym, iż taka narracja pomija drugą stronę medalu. Mówimy o osobach odbywających karę, które dzięki pracy zdobywają doświadczenie, uczą się funkcjonowania w realnym środowisku zawodowym i zwiększają swoje szanse na powrót do społeczeństwa. To nie jest marginalny aspekt – to jeden z fundamentów systemu resocjalizacji.

Paradoks polega na tym, iż w przestrzeni publicznej często słyszymy narzekania na to, iż więźniowie „nic nie robią” i są utrzymywani z podatków. Gdy jednak pracują – pojawia się zarzut, iż pracują „za tanio”. Nie da się jednocześnie krytykować braku aktywności i podważać sensu pracy.

Narracja kontra rzeczywistość

Cała sytuacja wokół Jeremiasa pokazuje coś jeszcze: jak łatwo budować przekaz, który dobrze brzmi, ale nie wytrzymuje konfrontacji z pełnym obrazem sytuacji. To nie znaczy, iż pracodawca nie popełnia błędów. Ale równie dużym problemem jest sytuacja, w której fakty są selektywnie dobierane, a niewygodne elementy po prostu pomijane. Bo wtedy przestajemy mieć do czynienia ze sporem o warunki pracy. Zaczynamy mieć do czynienia z manipulacją opinią publiczną. A to już zupełnie inna historia.