Ile pieniędzy można mieć przy sobie? Nie każdy wie, iż są limity

Ile pieniędzy można mieć przy sobie? Wydaje Ci się, iż znasz odpowiedź na to pytanie, a w portfelu może mieć choćby milion złotych? Okazuje się, iż limit rzeczywiście istnieje, ale tylko w niektórych sytuacjach.

Gotówka włożona w portfel leży na granatowej marynarce. Fot. Warszawa w Pigułce.

W portfelu, kurtce czy walizce – limitu po prostu nie ma

Polskie prawo nie ogranicza w żaden sposób, ile gotówki osoba prywatna może mieć przy sobie ani ile trzymać w domu. Może to być złotówka, może być milion – sama kwota nie jest ani nielegalna, ani podejrzana. Milion złotych w kurtce, drugi w skarpecie, sto tysięcy w walizce – teoretycznie możesz nosić przy sobie dowolną sumę i żaden przepis tego nie zabrania. Problem w tym, iż trzy zupełnie różne sytuacje – noszenie gotówki, przekraczanie granicy i płacenie nią za zakupy – rządzą się innymi zasadami, a w internecie te trzy rzeczy nieustannie się ze sobą myli. Rozkładamy to na czynniki pierwsze.

Tutaj to jedna konkretna kwota – więcej należy zgłosić

Pierwsza rzecz, jaka rządzi się swoimi prawami to lotniska. Nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Obowiązek zgłoszenia gotówki pojawia się dopiero przy przekraczaniu zewnętrznej granicy Unii Europejskiej – a to nie to samo, co jakakolwiek granica. Lot z Lotniska Chopina do Nowego Jorku, Londynu czy Stambułu oznacza, iż przy kwocie od 10 000 euro (lub równowartości w innej walucie) trzeba wypełnić unijną deklarację środków pieniężnych i zgłosić ją celnikom. Ten sam przepis obowiązuje niezależnie od środka transportu – samochodem, pociągiem, a choćby pieszo. Zgłoszeniu podlegają nie tylko banknoty, ale też czeki na okaziciela czy określone złote monety i sztabki.

Lot do Berlina, Paryża czy Rzymu to zupełnie inna sytuacja – w obrębie strefy Schengen nie obowiązuje wspólny obowiązek deklaracji, choćby przy kwotach znacznie przekraczających 10 000 euro. Poszczególne kraje mogą jednak stosować własne kontrole wyrywkowe, dlatego przy większej gotówce i tak warto mieć przy sobie dokumenty potwierdzające jej pochodzenie – umowę sprzedaży, potwierdzenie wypłaty z banku czy darowizny.

Zapłacić gotówką to już inna sprawa – i to się niedługo zmieni

Druga sytuacja dotyczy nie noszenia pieniędzy, tylko płacenia nimi. Między przedsiębiorcami (B2B) obowiązuje w Polsce od 2018 roku limit 15 000 zł – powyżej tej kwoty rozliczenie musi iść przez rachunek płatniczy, a w Sejmie realizowane są już prace nad podniesieniem progu do 25 000 zł. W relacji konsument-firma żaden ogólny limit w tej chwili nie obowiązuje – można dziś kupić samochód za 100 000 zł i zapłacić całość gotówką, choć taka transakcja i tak trafia do raportu dla GIIF.

To się zmieni od 10 lipca 2027 roku, kiedy zacznie obowiązywać unijne rozporządzenie AMLR. Wprowadzi ono jeden, twardy limit w całej Unii – 10 000 euro na płatność gotówką za towar lub usługę u przedsiębiorcy, niezależnie od branży. Dodatkowo już od 3000 euro sprzedawcy towarów podwyższonego ryzyka – jubilerzy, komisy samochodowe, antykwariusze – będą musieli sprawdzać tożsamość klienta. Wyjątkiem pozostaną transakcje czysto prywatne, jak sprzedaż używanego samochodu sąsiadowi – tu unijny limit nie ma zastosowania.

Wpłacasz albo wypłacasz dużą kwotę w banku? To już trzecia, osobna sytuacja

Zupełnie inną sprawą niż płacenie gotówką za zakup jest wpłata lub wypłata dużej sumy w banku. Próg jest tu inny niż w unijnym AMLR i nie ma nic wspólnego z paragonem za towar – banki jako instytucje obowiązane muszą zgłosić do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) każdą wpłatę, wypłatę czy przelew od 15 000 euro wzwyż, czyli około 65 000 zł. To nie jest zakaz – taką kwotę wpłacisz i wypłacisz bez przeszkód, ale operacja automatycznie trafia do systemu monitorującego pranie pieniędzy. W praktyce oznacza to czasem dodatkowe pytanie banku o źródło środków, zwłaszcza gdy wpłata mocno odbiega od Twojej zwykłej aktywności na koncie.

Co to oznacza dla Ciebie? Trzy sytuacje, trzy różne zasady

Samo trzymanie i noszenie gotówki – w portfelu, w domu, w walizce – pozostaje całkowicie wolne od limitów, niezależnie od tego, ile to jest – przynajmniej na ulicy. Sytuacja robi się bardziej skomplikowana, gdy chcemy tę gotówkę przenieść przez granicę lub jej użyć. Zgłoszenie obowiązuje wyłącznie przy przekraczaniu granicy zewnętrznej Unii Europejskiej i tylko od 10 000 euro wzwyż. Płacenie gotówką za zakup u firmy podlega dziś limitowi 15 000 zł jedynie między przedsiębiorcami, a od połowy 2027 roku obejmie też zwykłych klientów – do kwoty 10 000 euro.