Chiny konsultują przepisy, które mają chronić dzieci i młodzież w sieci

Państwowa Administracja Cyberprzestrzeni Chin opublikowała projekt rozporządzenia dotyczącego „zdrowego i bezpiecznego korzystania z Internetu przez nieletnich”. Dokument przewiduje automatyczne przełączanie części usług do trybu dla nieletnich dla użytkowników poniżej 16. roku życia, ograniczenia dla usług społecznościowych i AI oraz nowe obowiązki producentów telefonów i sklepów z aplikacjami. Konsultacje społeczne realizowane są do 17 października.

Projekt ma ujednolicić zasady dla usług i urządzeń

18 września Państwowa Administracja Cyberprzestrzeni Chin, znana jako CAC, opublikowała projekt „Rozporządzenia Rady Państwa w sprawie zapewnienia nieletnim zdrowego i bezpiecznego korzystania z Internetu”. Ma on 25 artykułów i obejmuje trzy grupy podmiotów:

• dostawców usług sieciowych,
• producentów inteligentnych urządzeń oraz
• platformy dystrybuujące aplikacje.

Dokument nie tworzy ochrony nieletnich w sieci od zera. Od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje w Chinach rozporządzenie o ochronie nieletnich w Internecie. Wymaga ono od dużych platform oferowania trybu dla nieletnich albo osobnej strefy dla dzieci i młodzieży. Dotyczy również sposobu prezentowania treści, ochrony danych, ograniczania nadmiernego korzystania z usług oraz odpowiedzialności opiekunów i szkół.

Nowy projekt idzie dalej w jednym konkretnym kierunku: tryb dla nieletnich ma przestać być wyłącznie funkcją, którą rodzic lub dziecko samodzielnie włącza w ustawieniach. o ile platforma rozpozna użytkownika jako osobę niepełnoletnią albo potwierdzi jego wiek, ma samodzielnie zastosować ograniczenia przewidziane dla danych usług.

Czego nie wolno oferować nieletnim

Projekt wskazuje pięć kategorii usług, których dostawcy nie mogliby udostępniać osobom niepełnoletnim. Pierwsza obejmuje usługi społecznościowe umożliwiające kontakt z nieznajomymi. Ustawodawca przewidział wyjątek dla osób po 16. roku życia, które utrzymują się przede wszystkim z własnej pracy.

Druga kategoria to usługi tworzące wirtualne bliskie relacje, takie jak wirtualny krewny albo wirtualny partner. Zakaz dotyczy nieletnich, niezależnie od tego, czy dana usługa działa przez aplikację, stronę internetową czy komunikator. Projekt wymienia też usługi, które zachęcają do uzależnienia lub mogą poważnie negatywnie wpływać na zdrowie fizyczne i psychiczne młodych użytkowników.

Osobny przepis dotyczy transmisji na żywo. Osoby przed ukończeniem 16 lat nie mogłyby prowadzić transmisji. To nie jest jednak zakaz oglądania wszystkich transmisji przez tę grupę wiekową. Projekt zalicza oglądanie transmisji do usług, które użytkownik poniżej 16. roku życia mógłby (pod określonymi warunkami) otrzymać w trybie nieletniego.

Nie należy też utożsamiać projektu z całkowitym zakazem korzystania z mediów społecznościowych przez osoby przed 16. rokiem życia. Mikroblogi, fora, grupy, prywatne wiadomości i komentarze zostały wymienione jako usługi społeczne objęte trybem nieletniego. Zakaz ma dotyczyć usług społecznościowych z nieznajomymi, a nie każdej formy kontaktu w sieci.

Kiedy ma działać tryb dla nieletnich

W projekcie wskazano usługi, które wobec użytkowników poniżej 16. roku życia miałyby być oferowane w trybie nieletniego. Lista obejmuje serwisy audio i wideo, oglądanie transmisji na żywo, gry online, usługi społecznościowe oraz usługi AI mogące wpływać na procesy poznawcze. Regulator pozostawił sobie również możliwość dodania innych usług, które mogą wywierać duży wpływ na nieletnich.

Tryb nieletniego ma chronić dane osobowe, pomagać ograniczać czas korzystania z sieci, ułatwiać opiekunom zarządzanie ustawieniami oraz odfiltrowywać informacje uznane za szkodliwe lub mogące niekorzystnie oddziaływać na zdrowie i rozwój dziecka. Projekt zachęca także platformy do budowania osobnych zasobów treści przeznaczonych dla nieletnich.

Nie sprecyzowano jeszcze, jakie dokładnie treści, funkcje i limity czasu powinny znaleźć się w każdym rodzaju usługi. Te kwestie mają zależeć od dalszych standardów technicznych i regulacyjnych. Także wcześniejsza propozycja ograniczeń dla nieletnich w sieci zakładała różne zasady dla kolejnych grup wiekowych oraz współdziałanie telefonów i aplikacji.

Platformy mają rozpoznawać wiek użytkownika

Automatyczne przełączenie wymaga najpierw ustalenia, czy użytkownik jest nieletni. Projekt nakłada na platformy obowiązek posiadania zdolności rozpoznawania wieku. Wymienia kilka możliwych narzędzi: dokumenty tożsamości, państwowe systemy potwierdzania tożsamości w sieci, rozproszoną identyfikację cyfrową, jednorazową weryfikację twarzy bez przechowywania danych oraz rozpoznawanie cech zachowania.

Weryfikacja twarzy nie została przedstawiona jako obowiązkowa metoda stosowana wobec każdego użytkownika. Jest jedną z możliwości, a projekt nakazuje równocześnie podjęcie środków chroniących dane osobowe. Regulacja nie określa też jeszcze, w jakich sytuacjach platforma miałaby stosować poszczególne metody ani jak będą one kontrolowane w praktyce.

To zagadnienie ma znaczenie także poza Chinami. Dyskusja o ograniczeniach dostępu nieletnich do mediów społecznościowych w wielu państwach prowadzi do podobnego pytania: jak sprawdzać wiek użytkownika, nie zbierając przy tym nadmiernej ilości danych. Chiński projekt wiąże skuteczność trybu dla nieletnich właśnie z możliwością wiarygodnego rozpoznania wieku.

Algorytmy i AI pod dodatkowymi ograniczeniami

Projekt wymaga od platform procedur kontrolujących działanie algorytmów, ocen etycznych technologii, zasad zarządzania treścią oraz ochrony sieci i danych. Nie mogłyby one stosować modeli algorytmicznych, które skłaniają nieletnich do zależności emocjonalnej, nadmiernego korzystania z usług albo zbyt wysokich wydatków.

Zakaz oferowania nieletnim wirtualnych partnerów i krewnych nie pojawia się w chińskim prawie po raz pierwszy. Od 15 lipca obowiązują przepisy dotyczące usług antropomorficznej interakcji AI. Już one zabraniają dostawcom takich usług udostępniania nieletnim wirtualnych bliskich relacji oraz wymagają trybu dla nieletnich, ustawień czasu korzystania i narzędzi dla opiekunów.

Wrześniowy projekt przenosi tę zasadę do szerszej regulacji dotyczącej usług sieciowych. W tym samym dokumencie obejmuje algorytmy i produkty AI, które mogą wpływać na procesy poznawcze młodych użytkowników. Nie dotyczy więc wyłącznie chatbotów lub aplikacji opartych na postaciach AI.

Telefon, aplikacja i sklep mają działać razem

Projekt rozciąga obowiązki poza same platformy. Producent telefona lub tabletu miałby zapewnić mechanizm współdziałania trybu dla nieletnich między aplikacjami, przełączenie jednym poleceniem, weryfikację przy próbie wyłączenia trybu oraz zabezpieczenia przed obejściem ograniczeń. Urządzenie powinno też umożliwiać zarządzanie godzinami korzystania, długością sesji, funkcjami i treściami.

Sklepy z aplikacjami miałyby oceniać, dla jakiego wieku przeznaczony jest dany program. Aplikacja niedopasowana do wieku użytkownika nie powinna być dostępna do pobrania i instalacji. Z kolei tryb dla nieletnich w mobilnych terminalach ma zostać objęty testem wymaganym przy dopuszczaniu sprzętu telekomunikacyjnego do korzystania z sieci.

Projekt przewiduje też system zgłoszeń i corocznej weryfikacji opisów trybu dla nieletnich. Firmy oferujące takie funkcje miałyby przekazywać ich opis władzom prowincjonalnym, a największe platformy — za ich pośrednictwem — centralnemu regulatorowi.

Za część naruszeń projekt przewiduje grzywny od 100 tys. do 1 mln juanów, gdy nie ma nielegalnych dochodów lub są one niższe niż 1 mln juanów. Przy wyższych dochodach kara mogłaby wynieść od jednokrotności do dziesięciokrotności tej kwoty. W poważnych przypadkach projekt pozwalałby na zawieszenie działalności, zamknięcie strony lub aplikacji oraz cofnięcie licencji. Byłyby to jednak sankcje możliwe po przyjęciu dokumentu, a nie kary, które już wynikają z jego obecnej wersji.

Konsultacje przed wejściem w życie

Projekt pozostaje otwarty na uwagi do 17 października. Po zakończeniu konsultacji CAC i inne instytucje mogą zmienić jego zapisy przed przekazaniem dokumentu do dalszej procedury. Data wejścia w życie została pozostawiona pusta.

Najbliższe tygodnie pokażą przede wszystkim, czy regulator doprecyzuje granice rozpoznawania wieku, techniczne wymagania dla telefonów i aplikacji oraz relację nowych zasad do przepisów już obowiązujących. Dopiero przyjęty akt wraz z datą wejścia w życie wyjaśni, w jakim zakresie proponowany tryb dla nieletnich stanie się obowiązkiem dla chińskich platform i producentów urządzeń.

Leszek B. Ślazyk

e-mail: [email protected]

© www.chiny24.com

Źródła:

1.„国家互联网信息办公室关于《国务院关于保障未成年人健康安全使用网络的规定（征求意见稿）》公开征求意见的通知” [Zawiadomienie CAC o konsultacjach projektu rozporządzenia Rady Państwa dotyczącego bezpiecznego korzystania z internetu przez nieletnich], Państwowa Administracja Cyberprzestrzeni Chin, 18 września 2026 r. https://www.cac.gov.cn/2026-09/18/c_1791482017777471.htm

2.„专家解读｜完善未成年人网络保护规则 护航信息时代未成年人健康成长” [Komentarz ekspercki: doskonalenie zasad ochrony nieletnich w sieci], Państwowa Administracja Cyberprzestrzeni Chin, 18 września 2026 r. https://www.cac.gov.cn/2026-09/18/c_1791482018324840.htm

3.„未成年人网络保护条例” [Rozporządzenie o ochronie nieletnich w sieci], Rada Państwa ChRL / Państwowa Administracja Cyberprzestrzeni Chin, opublikowane 24 października 2023 r., obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. https://www.cac.gov.cn/2023-10/24/c_1699806932316206.htm

4.„人工智能拟人化互动服务管理暂行办法” [Tymczasowe środki zarządzania usługami antropomorficznej interakcji AI], Państwowa Administracja Cyberprzestrzeni Chin i cztery inne instytucje, 10 kwietnia 2026 r., obowiązują od 15 lipca 2026 r. https://www.cac.gov.cn/2026-04/10/c_1777558395078289.htm

5.„我国拟出台规定保障未成年人健康安全使用网络” [Chiny planują zasady bezpiecznego korzystania z internetu przez nieletnich], Xinhua, 18 września 2026 r. https://www.news.cn/politics/20260918/6cbe3f9bafab49a08da6c9f80aee9497/c.html

6.Liu Yang i Xu Yanlin, „教育观察｜未成年人触网将有‘强制保护’ ，新规如何落地？” [Obserwacje edukacyjne: jak nowe zasady miałyby działać w praktyce?], The Beijing News, 28 września 2026 r. https://baijiahao.baidu.com/s?for=pc&id=1877570222563389075&wfr=spider