100 lat w służbie historii

W dniach 9-11 stycznia delegacja Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP) ze Wschodniego Wybrzeża zebrała się w Chicago, aby wziąć udział w uroczystościach z okazji 100-lecia powstania Placówki 90 SWAP. W skład delegacji weszli: Tadeusz Antoniak – komendant naczelny SWAP, Jacek Szklarski – wicekomendant Okręgu X SWAP, Bożena Dżon – II wiceprezeska Korpusu Pomocniczego Pań przy SWAP oraz Aneta Antoniak, reprezentująca Komitet Smoleńsko-Katyński.

Rozmowy o współpracy

Pobyt w Chicago rozpoczął się od spotkania z nowym prezesem Kongresu Polonii Amerykańskiej Hubertem Cioromskim. Rozmowy dotyczyły możliwości zacieśnienia współpracy pomiędzy SWAP a KPA. Komendant naczelny przypomniał, iż SWAP był jednym z założycieli Kongresu Polonii Amerykańskiej, podkreślając historyczną rolę organizacji.

Poruszono również kwestie promocji polskiej historii i wartości, za które polscy żołnierze oddawali życie, a także znaczenie polsko-amerykańskiej współpracy wojskowej, symbolicznie ujętej w haśle „Za wolność waszą i naszą”, wyrażającym braterstwo broni. W dalszej części dnia delegacja odwiedziła Copernicus Center – jedno z największych polonijnych centrów koncertowych w Stanach Zjednoczonych.

Śladami polskiej historii

Sobota upłynęła pod znakiem historii i pamięci. Delegaci odwiedzili kościół św. Jacka oraz Muzeum Polskie w Chicago. Bogate zbiory muzealne wzbudziły ogromne zainteresowanie wśród gości. Przewodnik wycieczki, Sergio Romero – młody Kolumbijczyk i student z Chicago, zafascynowany Polską – w niezwykle interesujący sposób przybliżył historię prezentowanych eksponatów. Wśród nich znalazły się liczne pamiątki związane z czynem zbrojnym Polonii amerykańskiej, w tym m.in. legitymacje, mundury, naszywki i dokumenty. Duża część ekspozycji poświęcona była Ignacemu Janowi Paderewskiemu – wielkiemu przyjacielowi SWAP i twórcy Funduszu Paderewskiego.

Po południu delegacja złożyła kwiaty na grobie Agnieszki Wisły, twórczyni Korpusu Pomocniczego Pań. Uroczystość symbolicznie odbyła się w roku stulecia założenia Korpusu oraz powstania placówki w Chicago. W uroczystościach uczestniczyli także członkowie rodziny Agnieszki Wisły, którzy przybyli na tę okazję z różnych stron Stanów Zjednoczonych. Następnie delegacja złożyła kwiaty pod Pomnikiem Katyńskim i Pomnikiem Smoleńskim, a także pod monumentami upamiętniającymi bohaterów z okresu I wojny światowej, w tym żołnierzy Armii Błękitnej.

Uroczystości jubileuszowe

Kulminacyjnym punktem obchodów była niedziela. Główne uroczystości jubileuszowe rozpoczęły się mszą świętą w kościele Świętej Trójcy – tzw. „Trójcowie” – jednej z najstarszych polskich parafii w Chicago. W wydarzeniu wzięły udział liczne delegacje organizacji polonijnych, a także zuchy, harcerze oraz dzieci z polskich szkół.

Z okazji jubileuszu specjalny list wystosował prezydent RP Karol Nawrocki. List został odczytany przez konsul generalną RP w Chicago Reginę Jurkowską. Następnie komendant Placówki 90 Andrzej Janczak przedstawił zaproszonych gości. Głos zabrał również komendant naczelny SWAP Tadeusz Antoniak, który odczytał list gen. Krzysztofa Nolberta – attaché obrony z Waszyngtonu. Generał w liście podkreślił, iż żołnierze, którzy zakładali SWAP, odegrali ogromną rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości, a dzisiejszym zadaniem organizacji jest krzewienie pamięci o ich poświęceniu. Następnie do gości zwróciła się także II wiceprezeska Korpusu Pomocniczego Pań Bożena Dżon, przekazując pozdrowienia oraz odczytując list od prezeski KPP Heleny Knapczyk.

Odznaczenia i podziękowania

List gratulacyjny w imieniu prof. Rafała Reczka, dyrektora oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu, odczytała koordynator Przystanku Historia IPN w Chicago Helena Sołtys. Do komendanta Placówki 90 wpłynęły również podziękowania za współpracę od koordynatora Przystanku Historia IPN w Chicago, odczytane przez Bernadettę Manturo. Rys historyczny placówki oraz historię życia i służby Agnieszki Wisły przedstawił historyk i członek Placówki 90 Artur Stąsiek.

Po części oficjalnej odbyła się ceremonia odznaczeń. Medalami uhonorowano najbardziej aktywnych członków Placówki 90, w tym komendanta Andrzeja Janczaka oraz wicekomendanta Tomasza Dąbrowskiego, którym wręczono Miecze Hallerowskie. Medal Pamiątkowy 100-lecia Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej otrzymał historyk placówki Artur Stąsiek. Z powodu stanu zdrowia w uroczystościach nie mogła uczestniczyć najstarsza członkini SWAP i Placówki 90 Zofia Biernadska, która w wieku 103 lat również została odznaczona Mieczami Hallerowskimi.

Na zakończenie komendant naczelny w towarzystwie komendanta Placówki 90 oraz wicekomendanta Okręgu X Jacka Szklarskiego odznaczył licznych działaczy organizacji polonijnych, w tym księży i siostry zakonne. Był to wyraz uznania dla ich wieloletniej współpracy ze SWAP oraz wkładu w rozwój i popularyzację organizacji.

Aneta Antoniak
Fot. Aneta Antoniak